कूर्पास
kūrpāsaपुं · masc.In 15 kośas: 15 synonym verses, 2 as a meaning of another word.
निचोलकः स्यात्कूर्पासो वारवाणश्च कञ्चुकः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
कञ्चुको वारवाणः स्यात्कूर्पासश्च निचोलकः ।स्रग्माला माल्यमाख्यातं केशमध्ये तु गर्भकः ॥ ५५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रल्लोऽपि रल्लकः कूर्पासक कूर्पास उच्यते ।चोललिः स्यान्निचोलिस्तु निचोली निचुलस्तथा ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सभर्तृकाणामन्यासां चलनीति निगद्यते ।शाटीचोट्यौ स्त्रियां पुंसि कूर्पासश्चोलको द्वयोः ॥ २९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
घर्घरी तु कुमारीणां शाटी चोटी चटी च सा ।कच्छा कच्छाटिका कक्षा परिधानापराञ्चले ।कच्छापटोऽस्त्री कौपीनमथ वक्षोम्बरे भवेत् ।चोलोऽङ्गिका कञ्चुलिका कूर्पा[93b]सोऽस्त्री च कञ्चुकः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं रयो वेगः । मण्डपो जनाश्रयः । नरको दुर्गतिः अवीचिरित्यादि असुरश्च । कपालः शि[सि]रोऽवयवः भिक्षाभाजनं च । गुड इक्षुविकारः । मणिः रत्नम् । मेढ्रः शिश्नम् । दर्दुरो भेकः । कुसूलो धान्यादिस्थित्याधारः । युग्माकाशव्रतशृङ्गवर्जिता इति । युग्मादयश्च नपुंसके भवन्ति । इदं युग्मं युगलम् । आकाशं नभः । व्रतं नियमः । शृङ्गं विषाणं पर्वतस्य च । मञ्चः काष्ठकृतः ।स्थूलालक्तककर्पाससूर्यकूर्पाससारथितरङ्गाः ।अलकसमुडावराटकनूपुरकङ्कणाः पुंसि ॥ ७० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
तनुत्रं वर्म कवचमावृतिर्बाणवारणम् ।कूर्पासं कञ्चुकं छत्रमातपत्रोष्णवारणम् ॥ १९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कूर्पासः कञ्चुकश्चोलोऽङ्गिका कञ्चुलिका च सा ।शाटी चोटी समे प्रोक्ते नक्तकः कर्पटः समौ ॥ ३१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कूर्पासः कञ्चुकश्चैव चोलः कञ्चुलिकाङ्गिका ।चण्डातकं चलनकं साटी चोटी च साटिका ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कञ्चुलिका च कूर्पासश्चाङ्किका खलु कञ्चुके ॥ १०९५ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
माठिश्च जगरो माठो नामानि कवचस्य वै ।कूर्पासः कञ्चुकश्चापि वारबाणो निचोलकः ॥ १२५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चोलश्चोली कञ्चुलिका कञ्चूलः कञ्चुकोऽपि च ।कूर्पारकश्च कूर्पासः कुर्पासः सकूर्पासकः ॥ २२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 कू (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शय्यास्वङ्गप्रावरणं यदसावुत्तरच्छदः ।संव्यानमुत्तरीयं स्याच्चोलः कूर्पासमस्त्रियाम् ॥ ८७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
निचोलः कंचुकश्चोलः कूर्पासश्चांगिकोऽस्त्रियाम् ।चीवरं भिक्षुसंघाटी कन्थाकन्थटिके समे ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कूर्पास as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप चोलचोलस्तु पुंसि कूर्पासे करमर्दाख्यपादपे । तत्फले क्ली दाक्षिणात्ये नीवृद्भेदे नृभूमनि ॥ ४४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.440
- वैजयन्ती वारवाणवारवाणं तु कूर्पासे कवचेऽपि च न स्त्रियाम् । विश्वंभरा धरित्री स्यादग्नौ विश्वंभरो हरौ ॥ २२ ॥ Vaijayantī 8.5.22