कर्पास
karpāsaपुं · masc.In 10 kośas: 8 synonym verses, 5 as a meaning of another word.
कर्पासस्तु बादरः स्यात्पिचव्यस्तूलकं पिचुः ॥ ११३९ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
पिचव्यो बादरः प्रोक्तः कर्पासस्तूलकं पिचुः ।कोशातकी पटोली स्याद् गिरिकर्ण्यपराजिता ॥ २०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्षावतंसमासानां विसविष्कसयोरपि ।रसकर्पासपनसमासानां दिवसस्य च ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं रयो वेगः । मण्डपो जनाश्रयः । नरको दुर्गतिः अवीचिरित्यादि असुरश्च । कपालः शि[सि]रोऽवयवः भिक्षाभाजनं च । गुड इक्षुविकारः । मणिः रत्नम् । मेढ्रः शिश्नम् । दर्दुरो भेकः । कुसूलो धान्यादिस्थित्याधारः । युग्माकाशव्रतशृङ्गवर्जिता इति । युग्मादयश्च नपुंसके भवन्ति । इदं युग्मं युगलम् । आकाशं नभः । व्रतं नियमः । शृङ्गं विषाणं पर्वतस्य च । मञ्चः काष्ठकृतः ।स्थूलालक्तककर्पाससूर्यकूर्पाससारथितरङ्गाः ।अलकसमुडावराटकनूपुरकङ्कणाः पुंसि ॥ ७० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
वीतंसमासं चमसांसकांसाःकर्पासमाकाशमथोपवासः ।बुसेत्थुसेचिक्कसगेहचाटुतनूरुहं देहगृहेऽथ बर्हः ॥ १६३ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.
कर्पासश्चैव कर्पासी कार्पासी चापि बादरः ॥ २००९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्पासी भूरुहफले कर्पासन्तु नपुंसकम् ।शृङ्गी स्त्रियान्तु ऋषभे ऋषभो वृष इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सर्जे फेनिले त्वरिष्ठो रिष्ठोऽपि पिचुमन्दवत् ।पिचुमर्दोऽपि निम्बेऽथ कर्पासे पिचुतूलयुक् ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कर्पास as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वङ्गतुङ्गो महति पुन्नागे तुङ्गी रात्रिश्च वर्वरा । वङ्गो जनपदे ख्यातो वङ्गं कर्पासरङ्गयोः ॥ Dharaṇikośa 3.2.1
- धरणिकोश अम्बरतूवरौ नृमृगौ कालेऽजातश्मश्रुशृङ्गकौ । अम्बरं वाससि व्योम्नि कर्पासेऽथ सुगन्धिके ॥ Dharaṇikośa 26.2.37
- शिवकोष कचकचं तूदीच्ये कर्पासे चुञ्चुर्ना सितिवारके ॥ ९८ ॥ Śivakoṣa 5.1.98
- शिवकोष अवरगुडायामस्थिसंहारेऽप्यवरं तु सुगन्धिके । कर्पासेऽप्यगुरु क्लीबं शिंशपायां च जोङ्गके ॥ ३९३ ॥ Śivakoṣa 22.3.393
- शिवकोष मरुद्भवमरुद्भवस्तु कर्पासे खदिरे च यवासके । मधुस्रवा धवश्रेणीजीवाहंसपदीषु च ॥ ५०९ ॥ Śivakoṣa 24.3.509