कङ्कण
kaṅkaṇaक्ली · neut.In 19 kośas: 19 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
केयूरमङ्गदं बाहुभूषाथ करभूषणम् ॥ ६६२ ॥कटको वलयं पारिहार्यावापौ तु कङ्कणम् ।हस्तसूत्रं प्रतिसर ऊर्मिका त्वङ्गुलीयकम् ॥ ६६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्णान्दूरपि कर्णान्दुः परिहार्योऽपि कङ्कणम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
कङ्कणं हस्तसूत्रं च विदुः प्रतिसरं बुधाः ।ग्रीवालङ्करणं सर्वं ग्रैवेयकमितीष्यते ॥ ५५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कङ्कणं न स्त्रियां तद्वदंगुलीयकमूर्मिका ।साक्षराङ्गुलिमुद्रा स्यात् करारोहः पुमानथ ॥ २६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कार्षापणपक्वणयोर्वारवाणापराह्णयोः ।वाणस्य कङ्कणद्रोणसुवर्णानां तृणस्य च ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ण (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
आवापः कङ्कणश्चैव बालकः करभूषणम् ।हस्तसूत्रं प्रतिसरस्त्रिषु रात्नं तु पुष्पकम् ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पक्कण-कङ्कण-शिङ्घाणाः स्यु-र्वर्णः शुक्लाद्यक्षरवाची ।वास्तुः सक्तुर्जीवातुः स्या-द्भूतः प्रेते पूर्त-निकेते ॥ ४६ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं रयो वेगः । मण्डपो जनाश्रयः । नरको दुर्गतिः अवीचिरित्यादि असुरश्च । कपालः शि[सि]रोऽवयवः भिक्षाभाजनं च । गुड इक्षुविकारः । मणिः रत्नम् । मेढ्रः शिश्नम् । दर्दुरो भेकः । कुसूलो धान्यादिस्थित्याधारः । युग्माकाशव्रतशृङ्गवर्जिता इति । युग्मादयश्च नपुंसके भवन्ति । इदं युग्मं युगलम् । आकाशं नभः । व्रतं नियमः । शृङ्गं विषाणं पर्वतस्य च । मञ्चः काष्ठकृतः ।स्थूलालक्तककर्पाससूर्यकूर्पाससारथितरङ्गाः ।अलकसमुडावराटकनूपुरकङ्कणाः पुंसि ॥ ७० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
कङ्कणं कटकः पारिहार्यो वलयमेव च ।अवापो हस्तसूत्रं चोर्मिका स्यादङ्गुलीयकम् ॥ ३१० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पक्कणश्रवणद्रोणकङ्कणाः स्वर्णभूषणे ।दूषणश्चरणो भारणोऽपराह्णस्तृणतोरणौ ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कङ्कणं वलयं चूली चूलिका वलयोर्मिका ।बाह्वटं बाहुवलयं केयूरं कटकाङ्गदे ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मुद्रिका ऊर्मिका मुद्राभिज्ञानं चाङ्गुलीयकम् ।कटको वलयावापौ कङ्कणं करभूषणम् ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कङ्कणं हस्तसूत्रं च कटकः करभूषणम् ।वलयं चेति नामानि वदन्ति विबुधाः सदा ॥ १०७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कटकञ्च कङ्कणोऽस्त्री कौतुकं करभूषणम् ।करसूत्रं प्रतिसरं चूडा या वाभटीति च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ञ्च (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
सारिकाऽप्येकावल्यां तु कण्ठी कण्ठिकया सह ।कटिके तु पारिहार्यः परिहार्यश्च कङ्कणम् ॥ २१४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 का (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
समे त्वङ्गदकेयूरे वलयं कटकोऽस्त्रियाम् ।कङ्कणं करभूषा स्यादङ्गुलीयकमूर्मिका ॥ ११६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
झो जिह्वा वामहस्तश्च कङ्कणः कृतमण्डलः ।अकल्पक(त)श्च झङ्कारी दक्षशाखा गुहस्तथा ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आकाशकुञ्जकुतपौदनवारवाणप्रस्थावतंसनखमण्डपकच्छपुच्छाः ।कान्तारकङ्कणतडागकिरीटराष्ट्रतीर्थव्रणस्तबकसङ्क्रमपीठकानि ॥ १२ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंक्लीm. n.
धर्षणं निधुवने पराभवे धर्षणी च गदिताथ पुंश्चली ।कङ्कणं वरविवाहमुद्रके मण्डने च वलये च शेखरे ॥
रथोद्धता
पिप्पली द्रौपदी कृष्णा हस्तसूत्रेपि कङ्कणम् ।श्रुतिराधेययोः कर्णः पिप्पल्यां जीरके कणा ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsहस्तसूत्र
कामे ख्याते मंगले च हस्तसूत्रेऽपि कंकणम् ।कटित्रं चर्म सुस्यूतं कटीवेष्टनचर्म च ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कङ्कण as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वलयवलयः कण्ठरोगे स्याद्वलयं कङ्कणं विदुः । अनयो विपदि दैवे व्यसने दुर्णयेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 25.2.20
- कोषकल्पतरु प्रतिसरदशपुरं पुरि मुस्तकदेशयोः प्रतिसरस्त्रिषु मण्डनमाल्ययोः । करगतेऽपि च मङ्गलसूत्रके व्रणविशोधनकङ्कणवाचकः ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.94
- परमानन्दीयनाममाला लीलोऽमृते चलने शक्रे ला दाने लीस्तु कङ्कणे । श्लेषबन्धनयोः श्रीश्च सरलद्रवसम्पदोः ॥ ३८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.38
- परमानन्दीयनाममाला कटककटकं कङ्कणे सैन्ये राजधानीनितम्बयोः । कुलिकस्तु तरौ नागे कुलश्रेष्ठेऽपि कथ्यते ॥ १२५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.125
- शब्दरत्नावली वलयपानीयं सलिले क्लीबं पातव्ये पुनरन्यवत् । पौलस्त्यो ना धनाधीशे दशकण्ठे विभीषणे ॥ वलयं कङ्कणे क्लीबं कण्ठरोगे पुमानयम् । वालेयं स्याद्वलिहिते मृदौ त्रिषु खरे पुमान् ॥ ब्राह्मण्यं ब्रह्मवृन्दे स्यात्ब्राह्मणत्वेऽपि न द्वयोः । भरण्युर्ना चण्डभानौ मृगाङ्के च विभावसौ ॥ भुजिष्यः पुंसि दासे स्यात्स्वन्त्रहस्तसूतत्रके । स्त्रियां दासीगणिकयोः स्वतन्त्रायामपि क्वचित् ॥ मलयो ना चलारामदेशेषु स्त्री तथौषधे । मङ्गल्यो ना त्रायमानामसूराश्वत्थबिल्वके ॥ स्त्रियात्तु रोचनाशुक्लवचाशमीमिमीषु च । अधःपुष्प्यां स्त्रियां दध्नि क्लीबं शिवकरे त्रिषु ॥ मृगयुर्ना शृगाले स्याद् व्याधे पितामहेऽपि च । रहस्या स्त्री सरिद्भदे गोपनीयेऽभिधेयवत् ॥ विजया पार्वतीसख्यां तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् । विजयस्तु जये पुंसि तथा गाण्डीवधन्वनि ॥ विस्मयः पुंसि दर्ये स्यात्स्यन्देहाश्चर्ययोरपि । विषयो यस्य यो ज्ञातस्तत्रदेशे च गोचरे ॥ रूपादौ स्याज्जनपदे कान्तादौ च भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.46
- शब्दरत्नावली प्रतिसरप्रतिसरश्चमूपृष्ठे भेदे माल्ये च कङ्कणे । मण्डले करसूत्रे च व्रणशुद्धिनियोज्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.133
- त्रिकाण्डशेष पुष्पकपर्यस्त्यामपि पल्यङ्कः प्रियको मृगनीपयोः । पुष्पकं कङ्कणेऽपि स्यात्पराको व्रतखड्गयोः ॥ ३१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.31