स्थूल
sthūlaवि · adj.In 16 kośas: 17 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
genderविadj.
genderविadj.
कठोरः कठिनः क्रूरः कक्खटः कर्कशो दृढः ।उच्यते बहुलः स्थूलः पीनः पीवा च पीवरः ॥ ३४२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पीवपीवरभूरिष्ठपुष्टे स्थूलानि भूरि च ।स्तोकं पत्रमुत्तमल्पं क्षुल्लकं खुल्लकं पुनः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त्र (wrong syllable)
genderविadj.
स्थूलस्तु पीवरः पीनः पीवा सान्द्रस्तु मेदुरः ।पितृस्थानीयस्तु पितृस्थानः स्यात्पितृसंनिभः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं रयो वेगः । मण्डपो जनाश्रयः । नरको दुर्गतिः अवीचिरित्यादि असुरश्च । कपालः शि[सि]रोऽवयवः भिक्षाभाजनं च । गुड इक्षुविकारः । मणिः रत्नम् । मेढ्रः शिश्नम् । दर्दुरो भेकः । कुसूलो धान्यादिस्थित्याधारः । युग्माकाशव्रतशृङ्गवर्जिता इति । युग्मादयश्च नपुंसके भवन्ति । इदं युग्मं युगलम् । आकाशं नभः । व्रतं नियमः । शृङ्गं विषाणं पर्वतस्य च । मञ्चः काष्ठकृतः ।स्थूलालक्तककर्पाससूर्यकूर्पाससारथितरङ्गाः ।अलकसमुडावराटकनूपुरकङ्कणाः पुंसि ॥ ७० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
[63] उपहारः सपर्या च बलिः पूजापि कथ्यते ।पीवरः पीनपीवानौ स्थूलविह्वलविक्लवाः ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
गृहासक्ताः पक्षिमृगाश्छेकास्ते गृह्यकाश्च ते ।वने तु कदलाः स्थूलाः कलपाः परिवालकाः ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विस्तीर्णे विकटं व्यूढं विकरालं च विस्तृतम् ।विशङ्कटं विशालं च वद्रं स्थूलं बृहत्पृथु ॥ ६८९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
genderक्लीneut.
त्रिषु चाप्रपदीनं तत् पादाग्रप्रापितं हि यत् ।उल्लोचः स्यात् वितानोऽस्त्री चन्द्रा चन्द्रातपः पुमान् ।पटवासः पटमयं दूः षं वस्त्रगृहं स्थूलम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
अपचितोऽथार्हणायां पूजा पूज्याऽथ पीनके ।बहुलो बहलः स्थूर-स्थूलौ पीवा सपीवरः ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 चि (wrong syllable)
genderविadj.
दूष्ये स्थूलं स्थुडमपि, पटकुट्यां तु केणिका ।केणिः पल्लवादिकृता शय्या संस्तर-प्रस्तरौ ॥ २२८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
कपाली जृम्भको लिम्पः स्थूलोऽकर्णविकर्णकौ ।लम्बकर्णो महाशीर्षो हस्तिकर्णः प्रमर्दनः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दधि विप्रप्रियं हृद्यं क्षीरजं श्रीघनं गुरु ।स्थूलं श्वेतं च मंगल्यं कट्वारः शण्डगोरसौ ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्षीणं क्षामं विलिष्टं स्यात् स्थूलं तु बहलं दृढम् ।प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यं बहलं बहुलं बहु ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शुक्लौ योगावदातौ स्तः स्थूलौ निष्प्रज्ञपीवरौ ।भल्लो भाल्लुकबाणौ स्त ओल्ल आर्द्रे च सूरणे ॥
अनुष्टुप्
स्थूल as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् दृढशक्तस्थूलौ त्रिषु दृढौ व्यूढौ विन्यस्तसंहतौ । Amarakośa 3.3.88
- धरणिकोश दृढव्यूढः पृथुतरे ख्यातो न्यस्तसंहतयोरपि । दृढः स्थूले नितान्ते च प्रगाढे बलवत्यपि ॥ Dharaṇikośa 13.2.1
- कोषकल्पतरु दृढदृढः प्रगाढेऽतिशये भृशेऽस्त्री । स्थूले सम[277b]र्थेऽविनये त्रिषु स्या- द्बाढं प्रतिज्ञादृढयोस्तथान्त्ये ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.14.93
- नानार्थार्णवसंक्षेप दूष्यसञ्चारिकायामित्येके दूष्यं तु स्थूलपूययोः । क्ली (तु ? त्रि) दूषयितव्येऽथ दृढं कल्ययउशीरयोः ॥ ६११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.611
- नानार्थार्णवसंक्षेप दृढदृढा स्त्रियामामलक्यां तमालक्यां तथौषधौ । तालमूलीसमाख्यायां त्रि तु स्थूलेऽधिके भृशे ॥ ६१२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.612
- नानार्थार्णवसंक्षेप नागगजे सर्पे त्रि तु स्थूले तस्मिंस्त्वर्थे स्त्रियां यदा । तदा नागीति ङीषि स्यान्नाथस्त्विन्द्रे पुमांस्त्रि तु ॥ ६७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.678
- नानार्थार्णवसंक्षेप वठरवठरस्तु भवेत् स्थूले रभसस्तु शठेऽपि च । वरीयान् स्यादुरुतरे प्रशस्ततर एव च ॥ ४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.49
- नानार्थार्णवसंक्षेप पीवरप्रियङ्गुस्तु फलिन्यां स्त्री कङ्गुधान्ये च नप् पुनः । कुङ्कुमे पीवरं त्वेतत् स्थूले स्याद्भेद्यलिङ्गकम् ॥ ११८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1183
- नानार्थार्णवसंक्षेप वठरवठरस्तु शठे स्थूले त्रिषु वर्षे तु पुंस्ययम् । वधकस्तु पुमान् व्याधौ पद्मबीजे तु नप्यदः ॥ १६२५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1625
- शब्दरत्नावली उदूढआलीढः स्यात्पदन्यासभेदे चाप्यक्षिते त्रिषु । उदूढः स्थूल ऊढे स्यादुपोटो निकटोढयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.14.6
- शब्दरत्नावली पल्लनीलः पुंसि कयौ श्याम नीली रागद्रुमेऽपि च । पलन्तु मानके मांसे पल्लं स्थूलकुशूलयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.22
- त्रिकाण्डशेष उदारगौरीश्वरी शिवस्वामिकन्दर्पेष्वीश्वरः पुमान् । उदारौ दक्षिणस्थूलौ द्रुमे मेढ्रेऽप्युदुम्बरः ॥ ३३२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.332
- वैजयन्ती दृढद्रुतं शीघ्रे शीघ्रगतेऽप्यवदीर्णविलीनयोः । दृढं गाढेऽधिके स्थूले धूतं त्यक्ते प्रकंपिते ॥ ८ ॥ Vaijayantī 6.4.8