वन्ध्य
vandhyaवि · adj.In 9 kośas: 8 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
वन्ध्ये मोघाफलमुधा अन्तर्गडुर्निरर्थकम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र्ग (wrong syllable)
genderविadj.
genderविadj.
तलिनं चाथ मोघं स्यादन्तर्गडु निरर्थकम् ।निष्प्रयोजन-वन्ध्ये च निष्फलं च मुधाव्ययम् ।प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यमदभ्रं बहुलं बहु ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वन्ध्यं षष्ढतिलः स्याच्च तिलादी पिञ्जपेजकौ ।तन्तुभस्तुन्तुभो लोके सर्षपः स्यात् कदम्बकः ॥ २१२७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
बन्ध्यं वन्ध्यं मुधा मोघं व्यर्थे स्यादऽफलं पुनः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 डु (wrong syllable)
genderविadj.
वन्ध्योऽफलोऽवकेशी स्यादवन्ध्यस्तु फलेग्रहिः ।पुष्पितो जातपुष्पः स्यात् फलिनः फलवान् फली ॥ ४४० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
भिन्नार्थवाचकास्त्वेत एकान्यान्यतरेतरे ।चपलश्चिकुरस्तुल्यौ वन्ध्यो मोघो निरर्थकः ॥ १६८८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वन्ध्यो वृक्षोऽवकेशी स्यादवन्ध्यस्तु फलेग्रहिः ।पुष्पितः स्यात् कुसुमितः फलितः फलिनः फली ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
[72] वन्ध्यः स्यादफलो वृक्षो वन्ध्या चापत्यवर्जिता ।सूर्योऽर्कस्तत्प्रिया सूर्या सूर्या स्यात्काचिदोषधिः ॥
अनुष्टुप्
meaningsअफलवृक्ष
स्त्री स्त्रीगवी तु प्रथिताथ वन्ध्योऽफलेऽप्रसूतप्रमदासु वन्ध्या ।स्याच्छ्वेतजीरे चरमेऽत्र हृद्यंविशेष्यवद्धृद्भवहृत्प्रियार्थम् ॥ २५ ॥
उपजातिः
पितरि त्रि तु वन्ध्यं स्यान्निष्फले स्त्री तु योषिति ।अयोग्यायां गर्भधृतेर्वलस्तु नरि पर्वते ॥ ११७१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनिष्फल
प्रायस्तुल्ये च बाहुल्ये मृत्यावनशनेऽपि च ।प्रियो वृद्धौषधे पुंसि हृदये स्यादभिधेयवत् ॥पीयुर्यूके रवौ काले पुंसि क्लीबं रतस्वने ।पुण्यं धर्मे च सुकृते क्लीबं स्याच्छोभने त्रिषु ॥पुष्यो मासे ऋक्षभेदे तथा कलियुगे पुमान् ।पूज्यस्तु श्वशुरे पुंसि वन्द्ये च भवति त्रिषु ॥वन्ध्या स्यादप्रजस्त्रीषु पुमानफलभूरुहे ।वर्या पतिम्बरायां स्त्री श्रेष्ठे त्रिषु पुमान् स्मरे ॥बल्यं प्रधानधातौ स्यात्क्लीबं बलकरेऽन्यवत् ।वीर्यं तेजसि सामर्थ्ये दीप्तौ शुक्रप्रभावयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 हृद (syllable split)
meaningsअफलभूरुह
वन्ध्य as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वृथावृथा निष्कारणे वन्ध्ये वृथा स्याद्विधिवर्जिते । यथाशब्दस्तु सादृश्ये यथानतिक्रमादिषु ॥ Dharaṇikośa 34.8.1
- कोषकल्पतरु षण्ढषण्ढस्तृतीयाप्रकृतौ च वर्ष- धरे तथा गोपतिवन्ध्ययोश्च । वोढा तु सूते त्रिषु भारिके स्या- त्सोढा तु शक्ते त्रिषु मर्षितेऽपि ॥ ९५ ॥ Koṣakalpataru 6.14.95
- शब्दरत्नावली हताशसुखाशो राजतिनिशे वरुणे सुखभोजने । हताशः पिशुने वन्ध्ये आशाहीने च निर्दये ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.27
- शब्दरत्नाकर वृथायावत्तावच्च साकल्येऽवधौ मानेऽवधारणे । वृथा निष्कारणे वन्ध्ये शश्वद्भूयः सदेति च ॥ २२७६ ॥ Śabdaratnākara 5.2.2276