बहुल
bahulaवि · adj.In 19 kośas: 44 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
पञ्चदशाहोरात्रः स्यात्पक्षः स बहुलोऽसितः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ञ्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वह्निर्बृहद्भानुहिरण्यरेतसौ धनंजयो हव्यहविर्हुताशनः ।कृपीटयोनिर्दमुना विरोचनाशुशुक्षणी छागरथस्तनूनपात् ॥ १०९७ ॥कृशानुवैश्वानरवीतिहोत्रा वृषाकपिः पावकचित्रभानू ।अप्पित्तधूमध्वजकृष्णवर्त्मार्चिष्मच्छमीगर्भतमोघ्नशुक्राः ॥ १०९८ ॥शोचिष्केशः शुचिहुतवहोषर्बुधाः सप्तमन्त्र-ज्वालाजिह्वो ज्वलनशिखिनौ जागृविर्जातवेदाः ।बर्हिःशुष्मानिलसखवसू रोहिताश्वाश्रयाशौबर्हिर्ज्योतिर्दहनबहुलौ हव्यवाहोऽनलोऽग्निः ॥ १०९९ ॥विभावसुः सप्तोदर्चिः स्वाहाग्नेयी प्रियास्य च ।
upajati 12
वह्निपुंबृहद्भानुपुंहिरण्यरेतस्पुंधनंजयपुंहव्यहविस्पुंहुताशनपुंकृपीटयोनिपुंदमुनस्पुंविरोचनपुंआशुशुक्षणिपुंछागरथपुंतनूनपात्पुंकृशानुपुंवैश्वानरपुंवीतिहोत्रपुंवृषाकपिपुंपावकपुंचित्रभानुपुंअप्पित्तपुंधूमध्वजपुंकृष्णवर्त्मन्पुंअर्चिष्मत्पुंशमीगर्भपुंतमोघ्नपुंशुक्रपुंशोचिष्केसपुंशुचिपुंहुतवहपुंउषर्बुधपुंसप्तमन्त्रज्वालाजिह्वपुंज्वलनपुंशिखिन्पुंजागृविपुंजातवेदस्पुंबर्हिःशुष्मन्पुंअनिलसखपुंवसुपुंरोहिताश्वपुंआश्रयाशपुंबर्हिस्पुंज्योतिस्क्लीदहनपुंबहुलपुंहव्यवाहपुंअनलपुंअग्निपुंविभावसुपुंसप्तोदर्चिस्पुंस्वाहास्त्रीआग्नेयीस्त्री
genderपुंmasc.
परःशताद्यास्ते येषां परा संख्या शतादिकात् ।प्राज्यं प्रभूतं प्रचुरं बहुलं बहु पुष्कले ॥ १४२५ ॥भूयिष्ठं पुरुहं भूयो भूर्यदभ्रं पुरु स्फिरम् ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यमदभ्रं बहुलं बहु ।पुरुहूः पुरु भूयिष्ठं स्फारं भूयश्च भूरि च ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सप्तर्षयस्तु विद्वद्भिः स्मृताश्चित्रशिखण्डिनः ।कृत्तिका बहुला प्रोक्ताः पक्षस्तु बहुलोऽसितः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सप्तार्चिर्बहुलः शिखी हुतवहो वैश्वानरोऽग्निर्वसु-र्वह्निर्वायुसखः सितेतरगतिः स्वाहाप्रियः पावकः ।अर्चिष्मान् ज्वलनः कृशानुरनलो धूमध्वजो हव्यवाट्,बर्हिर्ज्योतिरुषर्बुधश्च दहनः स्याच्चित्रभानुः शुचिः ॥ ६२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
कठोरः कठिनः क्रूरः कक्खटः कर्कशो दृढः ।उच्यते बहुलः स्थूलः पीनः पीवा च पीवरः ॥ ३४२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्राज्यं भूरि प्रभूतं च प्रचुरं बहुलं बहु ।पुरुजं पुष्कलं पुष्टमदभ्रमभिधीयते ॥ ७०१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
क्षामं शातं कृशं क्षीणं पेलवं तलिनं तनु ।निरन्तरं घनं सान्द्रं बहुलं विरलेतरम् ॥ ७१७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
समौ निष्ठेव निष्ठीव सेवनं सीवनं भवेत् ।त्रुटिस्त्रुटी स्याद्बहुलं बहु स्यात् पुरुहं पुरु ॥ २५६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पक्षशुक्लः सितःश्वेतो वलक्षो वहुलोत्तरः ।असितो बहुलः कृष्णो शुक्लेतर सितेतरः ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृष्णं मृष्टं सर्वहितं कफवैर्यथ तत्सिते ।वश्यंकरं च बहुलं वालकं चन्द्रकं च तत् ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वल्पमल्पं कणीकं च कणिका च कणिः कणी ।कणीयोल्पीयमल्पिष्ठमणीयो बहुलं बहु ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बर्हिः शुष्म उदर्चिः स्याद्बहुलो हव्यवाहनः ।अग्निहोत्रोऽग्निशुष्मा च बभ्रुः शुक्रश्च पावकः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पूरुषश्चाक्षरः कविः ।अन्तर्यामीश्वरो देही जीवोऽजो बहुलोऽतनुः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आशुशुक्षणि-हिरण्यरेतसौस्युर्जिगृध्न-वसु-जातवेदसः ।प्लुक्षि-घासि बहुलास्त[14b]नूनपाज्-जागृविश्छगलगस्तनूनपाः ॥ १२५ ॥
रथोद्धताmetre not read in every line
genderपुंmasc.
कृत्तिका बहुला भूम्नि तज्जे बहुल-कार्त्तिकौ ।ब्राह्मा[ह्मी] तु रोहिणी तत्र जाते रौहिण-रोहिणौ ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderविadj.
अहोरात्राः पञ्चदश पक्षः पक्षो(क्षं?) नपुंसकम् ।सुद्यव्ययं सिते पक्षे कृष्णे तु बहुलो वदि ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तत्कली स्याद्गन्धफला बहुलस्तु बकूलकः ।बाकूलकः सीधुगन्धो गूढपुष्पश्च शारदः ॥ ७३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तलिनं चाथ मोघं स्यादन्तर्गडु निरर्थकम् ।निष्प्रयोजन-वन्ध्ये च निष्फलं च मुधाव्ययम् ।प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यमदभ्रं बहुलं बहु ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
रालिरञ्जलिः कला जगलःस्यात्पुद्गलो बहुल-तन्दुल-तालाः ।देवलो जटुलः पोटगलश्चतादृशाः कमल-कामल-वल्लाः ॥ २२ ॥
metre not recognisednearly स्वागता: pāda 1, syllable 6 लः (wrong syllable)
genderपुंmasc.
निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं विषमोन्नतम् ।दीर्घं प्रांशु विशालं च बहुलं पृथुलं पृथु ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अदभ्रं भूरि भूयिष्ठं बंहिष्ठं बहुलं बहु ।प्रचुरं नैकमानन्त्यं प्राज्यं प्राभूतपुष्कलम् ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अर्चिष्मानाश्रयाशोऽपि विश्वप्सा बहुलो हरिः ।तिथः कृपीटयोनिश्च तुत्थो हव्यवहः स्मृतः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रभूतं प्रचुरं भूरि पुरुहं बहुलं बहु ।अदभ्रपुष्कले भूयः स्फिरं भूयिष्टमित्यपि ॥ ३१५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
निरन्तरघने सान्द्रं बहुले दृढमुच्यते ।नीरन्ध्रं गाढमित्येवं पेलवं विरलं तनु ॥ ३३५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कालः पोटगलावेलबालाः फालगलौ तथा ।वातूलबहुलौ पत्रपालो भृमलकामलौ ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुरुष्कः शीलहः कल्लो बहुलः सरसः प्रियः ।सल्लकी त्वङ्मुख्यवस्तुसंपादितसुधूमनि ॥ १८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अणु सूक्ष्मं लघु श्लक्ष्णं क्षामः क्षीणः कृशस्तनु ।बंहिष्ठं प्रचुरं प्राज्यं पुष्कलं बहुलं बहु ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पञ्चदशदिनानाञ्च पक्षः स बहुलोऽसितः ।कृष्णो निशाह्वयः ख्यातः शुक्लो दिशाह्वयस्तथा ॥ १३९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 द (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 दि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बहुलोर्जौ च नामानि प्रोक्तानि कोविदैः समैः ।द्वौ द्वौ मासौ च एकर्तुर्मार्गादितः क्रमाद्भवेत् ॥ १५२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 नि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 दि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बहुलो मन्त्रजिह्वश्च रोहिताश्वो विभावसुः ।दमूनाः दमुनाः दीप्रः पृदाकुर्दहनः पविः ॥ १९२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यं पुष्कलं पुरहं पुरु ।पुरुहं पुरुहूश्चैव भूयिष्ठं बहुलं बहु ॥ २५९२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
धूमध्वजो धूमकेतुः सप्तार्चिर्धूमकेतनः ।बहुलो बाहुलः शुक्रः पिङ्गलो मन्त्रदीधितिः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुल्याहर्निशि विषुशो विषुवद्विशुवं तथा ।विषुवं बहुलः कृष्णपक्षे मध्य उकारवान् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अपचितोऽथार्हणायां पूजा पूज्याऽथ पीनके ।बहुलो बहलः स्थूर-स्थूलौ पीवा सपीवरः ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 चि (wrong syllable)
genderविadj.
द्वितयं, प्रचुरे भूयो भूयिष्ठं पुरुहं पुरु ।बहुलं बहु बहूलम्, लेशे त्रुटि-तुटी समौ ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ब (wrong syllable)
genderविadj.
पक्षोऽर्धमासः स द्वेधा पूर्वापरविभागतः ।पूर्वस्तु शुक्लः कृष्णः स्यादपरो बहुलोऽपि सः ॥ २४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नभस्ये स्युरिषस्त्वाश्वयुज आश्विन इत्यपि ।अमी ऊर्जः कार्तिकिकः कार्तिको बहुलः समाः ॥ २५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धूपायितो गुण्डितस्तु रूषितो रुषितः सरुट् ।बहुलं प्रचुरं प्राज्यं भूयिष्ठं पुरुजं पुरु ॥ १६७४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बहुलोऽग्निर्वसुर्ज्योतिर्जठराग्निस्तु हृच्छयः ।झलका तु महाज्वाला समुद्राग्निरबिन्धनः ॥ १७५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विडं तु पाक्यं बहुलं कृत्रिमद्रावणासुराः ।घटिकालवणं तूग्रं विडवद्धनकालकम् ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विशालमुरु विस्तीर्णं विपुलं पृथुलं पृथु ।स्फारं भद्रं बृहद्व्यूढमुदूढं बहुलं बहु ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
क्षीणं क्षामं विलिष्टं स्यात् स्थूलं तु बहलं दृढम् ।प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यं बहलं बहुलं बहु ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अगाधपृथ्वोः परवत्तुमुलस्तु कलिद्रुमे ।स्याद्युद्धसंकुले क्लीबे बहुलः कृष्णपक्षके ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकृष्णपक्ष
अग्नौ च स्त्री तु नील्येलागोषु स्त्री भूम्नि भान्तरे ।क्लीबेऽन्तरिक्षे परवदसितप्राज्ययोर्भवेत् ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शिंशपायां स्त्रियामेव विजिले पिच्छिलं त्रिषु ।पुङ्गलः सुन्दराकारे त्रिष्वात्मदेहयोः पुमान् ॥पेशलं रुचिरे धूर्ते चतुरेऽपि च वाच्यवत् ।बहुलः कृष्णपक्षाग्न्योर्वाच्यवद्भूरिकृष्णयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त्म (wrong syllable)
बलं गन्धरसे रूपे क्लीबं वाट्यालके स्त्रियाम् ।बहुलः कृष्णपक्षेऽपि मेलानन्द्यपि वार्दलः ॥ ४०३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकृष्णपक्ष
बहुल as a meaning in nānārtha verses
- परमानन्दीयनाममाला घनघनो जलधरे वृन्दे बहुले वादिभिद्यपि ॥ १७१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.10.171
- शब्दरत्नावली सृष्टसृष्टन्तु निर्मिते युक्ते बहुले निश्चितेऽपि च । सृष्टिः स्वभावे निर्माणे निर्गुणे सगुणेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.31
- शब्दरत्नावली प्रभूतनियतिर्नियमे दैवे पतत्पातुकपक्षिणोः । प्रहतं वितते क्षुण्णे पर्यस्ते च हते त्रिषु । प्रभूतं बहुले भूते उन्नतेऽप्युद्गते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.113
- शब्दरत्नावली मन्दरमधुरा शतपुष्पायां तथा मधुरिकापुरोः । मन्दरो मन्दबहुलमन्थाद्रिवृक्षभित्सु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.93