एक
ekaवि · adj.In 13 kośas: 21 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.
यथोत्तरं दशगुणं भवेदेको दशामुतः ।शतं सहस्रमयुतं लक्षप्रयुतकोटयः ॥ ८७३ ॥अर्बुदमब्जं खर्वं च निखर्वं च महाम्बुजम् ।शङ्कुर्वार्धिरन्त्यं मध्यं परार्धं चेति नामतः ॥ ८७४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 र्बु (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 र (wrong syllable)
genderविadj.
अनुगेऽनुपदान्वक्षान्वञ्च्येकाक्येक एककः ॥ १४५७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
genderविadj.
विपणश्चाथ संख्याः स्युर्गणेयं गण्यमित्यपि ।संख्येय एक एकत्वे द्वित्वे तु द्वावुभावपि ॥ ४८७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
यथोत्तरं दशगुणमेकं दशशतं पुनः ।सहस्रमयुतं लक्षं प्रयुतं कोटिरर्बुदम् ॥ ४९७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सर्वैर्गुणैरविकलं वस्तु सस्यकमुच्यते ।एकाकी त्वेककश्चैकोऽथान्योन्यतर इत्यपि ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
इतरस्त्वस्त्वदेकः स्यादन्यार्थेऽन्यतरत्पुनः ।द्वन्द्वभिन्नेप्यथोच्चण्डमुत्तालमविलालितम् ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विंशत्यादेस्तु संख्यायां द्वित्वाद्यपि समुन्नयेत् ।संख्यायामपि संख्येये त्र्यादयो भूम्नि सम्मता ॥नित्यं द्विवचनान्तो द्वावुभौ न तु तथोभयः ।एकद्वित्रिचतुःपञ्चषट्सप्ताष्टनवक्रमात् ॥दशैकादश संप्रोक्ता द्वादश स्युस्त्रयोदश ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
एकं दश त्वलिङ्गं स्याच्छतं त्वस्त्री सहस्रकम् ।अस्त्री स्यादयुतं लक्षं न ना प्रयुतमस्त्रियाम् ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
निर्द्धारे स्वप्रकृत्यर्थवाचका यतरादयः ।त्वत्त्वमन्य[172a]च्चान्यतरदितरत्परमित्यपि ।एकं भिन्नं समार्थं स्यादैक्यभावे विनिर्दिशेत् ।परस्परस्तथान्योन्य इतरेतर इत्यपि ।कर्मणो व्यतिहारे स्यान्मिथ इत्यव्ययं तथा ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
यच्छब्दो विप्रकृष्टार्थेऽथेदमेतददोऽपि च ।बुद्धिस्थसंनिकृष्टार्थेऽथैकाकी ह्येक एककः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अन्ते जघन्यं चरमं पश्चिमं नीचमित्यपि ।उल्बणं च स्फुटं स्पष्टेऽप्येकाकी त्वेक एककः ॥ ७०१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
संख्या नाम्ना प्रसिद्धोऽस्तिएकद्वित्रिक्रमाद्दश ।एकं दश शतञ्चैव सहस्रमयुतं पुनः ॥ १४५७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderविadj.
अन्यदन्यतरत्वं च भिन्नमन्यतरस्तथा ।एकमेकतरश्चैवमितरत् कथ्यते पुनः ॥ २६६९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
भवेदेकक एकाकी त्वेक एकल इत्यपि ।भिन्नोऽन्यतर एकः त्वो नेमोऽन्य इतरोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वक्रं वङ्कं च वङ्किश्चानुगे चान्वगन्वक्षवत् ।असहाये चैकाक्येक एककोऽनन्यवृत्तिके ॥ ५४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ग (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 चै (wrong syllable)
genderविadj.
एकः पङ्क्तिर्दश शतं सहस्रमयुतं तथा ।नियुतं प्रयुतं कोटिरर्बुदं न्यर्बुदाब्जके ॥ १२६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुसल्यो मुसलेन स्याद्दण्ड्यो दण्डार्ह इत्ययम् ।एकाकी त्वसाहायः स्यादेकश्चैकैक इत्यपि ॥ १६८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सा (wrong syllable)
genderविadj.
भिन्नार्थवाचकास्त्वेत एकान्यान्यतरेतरे ।चपलश्चिकुरस्तुल्यौ वन्ध्यो मोघो निरर्थकः ॥ १६८८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
एकं तु पूर्वसंख्यायां प्रधाने केवलेऽन्यवत् ।अन्यार्थेऽथ द्वयोः काकुर्जिह्वायां च ध्वनेर्भिदा ।तर्कुस्तु कर्तके पुंसि कुन्दयन्त्रेऽग्निभाजने ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
एकत्वसङ्ख्यायुक्ते स्यात् सङ्ख्येये तत्र चाप्यसौ ।नित्यैकवचनान्तः स्यादिति प्राहुरथो कृती ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
क्रोडान्तिकापराधेषु तथाङ्कं पापदुःखयोः ।एकः संख्याभेदे श्रेष्ठे त्रिषु स्यात् केवलान्ययोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 भे (wrong syllable)
एक as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् समानसमानाः सत्समैके स्युः पिशुनौ खलसूचकौ ॥ १२७ ॥ Amarakośa 3.3.127
- नामलिङ्गानुशासनम् केवलनिर्णीते केवलमिति त्रिलिङ्गं त्वेककृत्स्नयोः । Amarakośa 3.3.383
- धरणिकोश समानसमानं सत्समैकेषु समानो नाभिमारुतः । संस्थानमाकृतौ मृत्यौ संनिवेशे चतुष्पथे ॥ Dharaṇikośa 19.2.41
- धरणिकोश केवलकेवलः कृत्स्न एकश्च केवलं चावधारितम् । जम्भलो देवताभेदे जम्बीरे जम्भलः स्मृतः ॥ Dharaṇikośa 27.2.29
- धरणिकोश हिहि हेतौ स्याद्विशेषार्थे एकार्थे पूरणेऽपि च । ही विषादे विस्मये स्याद्दुःखहेत्वोरपि स्मृतः ॥ Dharaṇikośa 34.21.3
- कोषकल्पतरु समाननाभिस्थवायौ तु समानमस्त्री समैकसत्सु प्रथितं त्रिलिङ्गम् । योगे तु ना सुन्दरवाचि भेद्ये स्याच्छो[13b]भनं शासनमस्ति शास्तेः ॥ Koṣakalpataru 6.21.43
- कोषकल्पतरु केवलवृक्षद्वीपविभेदे शाल्मलिरुक्ता स्त्रियां पुंसि । केवलमेकसमग्रे निर्णीतेऽन्त्ये पुमान्कुहने ॥ ६६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.66
- नानार्थार्णवसंक्षेप त्वएकार्थे युष्मदर्थे च तेशब्दः क्रीडने स्त्रियाम् । क्रीडके त्रिषु सूर्ये तु दिवित्येष ध्वनिः पुमान् ॥ ११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.11
- नानार्थार्णवसंक्षेप समानसमानस्तु पुमान् वायुभेदे देहान्तरस्थिते । त्रिस्तु साध्वेकतुल्येषु मानेन सहिते तथा ॥ १९१३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1913
- शब्दरत्नावली समानसमानो नाभिवायौ ना सत्समैकेषु च त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.89
- शब्दरत्नावली केवलकुण्डली स्त्री गुडुच्याञ्च तथा काञ्चनभूरुहे । केवलं त्वतिनिर्णीते त्रिलिङ्ग्यामेककृत्स्नयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.56
- शब्दरत्नाकर केवलनिश्चिते केवलं क्लीबे वाच्यवत्त्वेककृत्स्नयोः । कुशलं मङ्गले पुण्ये निपुणक्षमयोस्त्रिषु ॥ २०७८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2078
- वैजयन्ती केवलकेवलं निश्चिते क्लीबे वाच्यवत्त्वेककृत्स्नयोः । कमलं छुरिकादीनां हेमाद्यैश्चित्रिताजिने ॥ २६ ॥ Vaijayantī 7.5.26
- वैजयन्ती समानसमानः प्राणभेदे ना त्रिष्वेकसमसाधुषु । संस्कारे ना संस्कृतिः स्त्री संकल्पप्रतियत्नयोः ॥ ८८ ॥ Vaijayantī 7.5.88