श्वशुर
śvaśuraपुं · masc.In 13 kośas: 19 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
श्वश्रूर्माता पतिपत्न्योः श्वशुरस्तु तयोः पिता ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
मातापितरौ पितरौ मातरपितरौ प्रसूजनयितारौ ।श्वश्रूश्वशुरौ श्वशुरौ पुत्रौ पुत्रश्च दुहिता च ॥ ३७ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
तद्भर्त्तरि तु शाल्यूढा शाल्यूढोऽपि सखाप्यथ ।भर्त्तुर्भर्ता लघुर्देवा देवरो दिविरोग्रजे ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
दम्पती जम्पती जायापती अथ पुनश्च तौ ।श्वश्रू च श्वशुरौ श्वश्रू त्रिष्वितो मातृशासितात् ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पितरौ मातापितरौ मातरपितरौ जनित्वौ च ।श्वश्रूश्वशुरौ * * * [श्वशुरौ]तातसुतौ स्तः पितापुत्रौ ॥ ९० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
भार्यास्तु भ्रातृवर्गस्य यातरः स्युः परस्परम् ।पतिपत्न्योः प्रसूः श्वश्रूः श्वशुरस्तु पिता तयोः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्वशुरश्च तयोस्तातः पितरः पितृपूर्वजाः ।मातामहा मातृवंश्या विशेषोऽयं निरीक्ष्यताम् ॥ २२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पितरौ श्वशुरौ पुत्रौ दम्पती द्वन्द्ववाचकाः ।उल्बं जरायुषि प्रोक्तं तस्मिन्गर्भाश्रयोऽपि च ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पशुधर्म्मो निधुवनं सम्भोगः कामसङ्गरः ।श्वशुरो दयितातातः श्वश्रू श्वशुरवल्लभा ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्वश्रूर्माता पतिपत्न्योः श्वसुरस्तु पिता तयोः ।पितरः स्यात् पितुर्वंश्या मातुर्मातामहाः कुले ॥ ८९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
genderपुंmasc.
पतिपत्न्योश्च पितरि श्वशुरः पूज्य इत्यपि ।पितृव्यो जनकभ्राता ज्येष्ठतातोऽग्रजो यदि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तथा मातरपितरौ स्यान्मातापितराविति ।श्वश्रूश्च श्वशुरश्चेति श्वशुरौ तावुभावपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पतिपत्न्योः प्रसूः श्वश्रूः श्वशुरस्तु तयोः पिता ।ननान्दा भगिनी पत्युर्भ्रातृजाया प्रजावती ॥ ११२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्रात्रीयो भ्रातृजः पुत्रौ पुत्री पुत्रश्च तावुभौ ।पितरौ मातापितरौ मातरपितरावथ श्वशुरौ ॥ ११२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
मातुर्मातामहाद्येवं तदूर्ध्वं वृद्धपूर्वकाः ।दंपत्योर्व्यत्ययान्माता श्वश्रूः स्यात् श्वशुरः पिता ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्वश्रूश्वशुरौ श्वशुराविति पुत्राविति सुतापुत्रौ ।जायापती तु मिथुने जंपती दंपती इति ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शुनः पाके पुमांस्तु स्याच्छ्वशुरो जनके भवेत् ।भार्या(मातरि ? या अपि) पत्युश्च रभसस्त्वत्र भाषते ॥ १७७८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
doubtful
श्वशुर as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् पूज्ययुद्धायत्योः संपरायः पूज्यस्तु श्वशुरेऽपि च । Amarakośa 3.3.287
- धरणिकोश पूज्यपूज्यौ श्वशुरपूजार्हावर्यः स्यात्स्वामिवैश्ययोः । नयो नीतौ द्यूतभेदे मृत्युः स्यान्मरणे यमे ॥ Dharaṇikośa 25.1.2
- कोषकल्पतरु पूज्यअन्यस्तु भिन्ने त्रिषु वा समाने पाद्यं तु पादार्हजले च निन्द्ये । पूज्यस्तु वन्द्ये श्वशुरे स हार्यो विभीतके वाच्यसमस्तु हार्ये ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.26.13
- नानार्थार्णवसंक्षेप पूज्यपुराणे पुंबहुत्वे तु पूर्वजेष्वेष वर्तते । पितामहादिष्वथ ना पूज्यः स्याच्छ्वशुरे त्रि तु ॥ ७९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.799
- शब्दरत्नावली पूज्यप्रायस्तुल्ये च बाहुल्ये मृत्यावनशनेऽपि च । प्रियो वृद्धौषधे पुंसि हृदये स्यादभिधेयवत् ॥ पीयुर्यूके रवौ काले पुंसि क्लीबं रतस्वने । पुण्यं धर्मे च सुकृते क्लीबं स्याच्छोभने त्रिषु ॥ पुष्यो मासे ऋक्षभेदे तथा कलियुगे पुमान् । पूज्यस्तु श्वशुरे पुंसि वन्द्ये च भवति त्रिषु ॥ वन्ध्या स्यादप्रजस्त्रीषु पुमानफलभूरुहे । वर्या पतिम्बरायां स्त्री श्रेष्ठे त्रिषु पुमान् स्मरे ॥ बल्यं प्रधानधातौ स्यात्क्लीबं बलकरेऽन्यवत् । वीर्यं तेजसि सामर्थ्ये दीप्तौ शुक्रप्रभावयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.19
- वैजयन्ती पूज्यपार्श्वमस्त्री समीपेऽपि पृज्यः श्वशुरमान्ययोः । स्नेहे केलौ प्रेम न स्त्री पीतिः पाने हये तु ना ॥ ५१ ॥ Vaijayantī 6.5.51