कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

पुत्र

putraपुं · masc.

In 18 kośas: 25 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 51 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.560 · p. 25
श्वश्रूश्वशुरौ श्वशुरौ पुत्रौ पुत्रश्च दुहिता च ॥ ५६० ॥
आर्या
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.40
आत्मजस्तनयः सूनुः सुतः पुत्रः स्त्रियां त्वमी ॥ २७ ॥आहुर्दुहितरं सर्वेऽपत्यं तोकं तयोः समे ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.37
मातापितरौ पितरौ मातरपितरौ प्रसूजनयितारौ ।श्वश्रूश्वशुरौ श्वशुरौ पुत्रौ पुत्रश्च दुहिता च ॥ ३७ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.497 · p. 57
कान्तः स्यात्कमिता पतिर्वरयिता भर्ता च भोक्ता धवो,रुच्याभीकवराभिकाश्च रमणः प्राणाधिनाथोऽनुगः ।सूनुः सन्ततिरात्मजश्च तनुजः पुत्रः प्रसूतिः सुतः,तुक् तोकं तनयश्च नन्दन इति प्राज्ञैरपत्यं स्मृतम् ॥ ४९७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.79 · p. 29
चण्डो द्विनग्नोऽथ पुनश्चण्डिकोऽप्यथ संततिः ।स्त्रियां सूनुः पुमान्पुत्र आत्मजस्तनयोऽपि च ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.105 · p. 32
एकशेषाद्भ्रातरौ तौ भगिनीभ्रातरावुभौ ।पुत्रीपुत्रावुभौ पुत्रावथ भार्यापती च तौ ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.370 · p. 130
वर्द्धप्रमापप्रमथप्रवासप्रशमक्षणाः ।पुत्रश्च कल्पनिर्यातनिषूदप्रमथास्ततः ॥ ३७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.67 · p. 207
बर्हः पुमान्परीवारः सुविदत्रं कुटुम्बकम् ।पुत्रः सुतो[78a] दारकः स्यान्नन्दन्तो नन्दनोऽङ्गजः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.70 · p. 207
पुत्रोऽपि दुहिता पुत्रौ तयोस्तु तोकमन्तिमे ।अपत्यं च प्रसूतिः स्त्री प्रजा संततिरित्यपि ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
यावान्कश्चित्त्रान्तःशब्दोऽत्र नपुंसके हि बोद्धव्यः ।वर्जं हि पुत्रमन्त्रश्वित्रानेवं? गरित्रं च ॥ ११ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
यावानिति समुच्चयो कश्चिद्यस्त्रान्तः शब्दः स नपुंसके बोद्धव्यः । पुत्रमन्त्रश्वित्रशब्दान् वर्जयित्वेत्यर्थः । यथा । सूत्रं शस्त्रं शास्त्रं मित्रं पत्रं पवित्रं च । गात्रं पोत्रं पात्रं दात्रं सत्रं परित्रं चेत्यादि । अयं पुत्रः सुतः । अयं मन्त्रो होमवाच्यो वेदश्च । हि शब्दोऽनुक्तसमुच्चयार्थः ।तेन छत्रछात्रविष्णुमित्रादीनां पुंस्त्वप्राप्तेः सिद्धिः । अयं छत्रो नर्त्तकः आतपवारणवाचकस्य छत्रशब्दस्य नपुंसकतैव । इदं छत्रं वर्षातपवारणम् । अयं छत्रोऽध्येता । अयं विष्णुमित्रः कश्चित्पुरुषः ।यात्रामात्राभस्त्रादंष्ट्रा विद्यात् स्त्रियां वरत्रा च ।इदूदन्तं यच्चैकाच् शरद्दरद्दृषत्प्रावृषश्चैव ॥ १२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 39 · p. 19
कलेवरं शरीरं च मूर्तिः अस्मिन् भवः सुतः ।पुत्रः सूनुरपत्यं च तुक् तोकं चात्मजः प्रजा ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.205 · p. 126
श्रद्धया दौहृदं तुल्यं दारको नन्दनः सुतः ।तनयाङ्गजात्मजाः सूनुरुद्वहः पुत्र इत्यपि ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.225 · p. 129
भ्राता च भगिनी चापि भ्रातरावेकशेषतः ।पुत्रश्च पुत्रिका चापि पुत्रौ वा पुत्रिकासुतौ ॥ २२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.102 · p. 38
पितरौ श्वशुरौ पुत्रौ दम्पती द्वन्द्ववाचकाः ।उल्बं जरायुषि प्रोक्तं तस्मिन्गर्भाश्रयोऽपि च ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त मनुष्यमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.1.57 · p. 5
पुत्रः सुतः स्वजः सूनुरात्मजस्तनयौरसौ ।पौत्रो नप्ता पुत्रपुत्रः पौत्री नप्त्री सुतात्मजा ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति अङ्गवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.1.11 · p. 20
नन्दनस्तनयः पुत्रो दारकः सूनुरुद्वहः ।सुतोऽङ्गज आत्मजश्च पुत्री तु दुहिता सुता ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.864 · p. 129
अङ्गजः आत्मजः सूनुः नन्दनः कुलधारकः ।उद्वहो दारकः पुत्रो द्वितीयस्तनयः सुतः ॥ ८६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.606 · p. 136
तथा पुत्रश्च पुत्री च पुत्रौ प्रोक्तं महीतले ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 थ्ये (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.168 · p. 94
तत्र कौलटिनेयः स्यात् कौलटेयोऽपि स स्मृतः ।अथ पुत्रस्तनूजः स्यादात्मजस्तनयः सुतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.192 · p. 96
पुत्रौ पुत्रश्च कन्या च पुत्रश्च दुहिता च तौ ।प्रकृत्यन्तरमित्येके पितरौ तातमातरौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1123 · p. 138
जनकः सविता पुत्रस्तनयः सूनुरात्मजः ।नन्दनस्तनया पुत्री दुहिता च सुता तयोः ॥ ११२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1129 · p. 139
भ्रात्रीयो भ्रातृजः पुत्रौ पुत्री पुत्रश्च तावुभौ ।पितरौ मातापितरौ मातरपितरावथ श्वशुरौ ॥ ११२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.39 · p. 176
वेश्यापतौ षिद्गकुंभभुजङ्गविटपल्लवाः ।पुत्रस्तु तनयः सूनुरात्मजो नन्दनोंऽगजः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.48 · p. 177
श्वश्रूश्वशुरौ श्वशुराविति पुत्राविति सुतापुत्रौ ।जायापती तु मिथुने जंपती दंपती इति ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.790 · p. 110
पुत्रस्तु तनये पुंसि पुत्री दुहितरि स्त्रियाम् ।पुटी त्रयी करण्ड्यां क्ली नगरे ना समुद्गके ॥ ७९० ॥
अनुष्टुप्
meaningsतनय

पुत्र as a meaning in nānārtha verses