पुत्र
putraपुं · masc.In 18 kośas: 25 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 51 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
आत्मजस्तनयः सूनुः सुतः पुत्रः स्त्रियां त्वमी ॥ २७ ॥आहुर्दुहितरं सर्वेऽपत्यं तोकं तयोः समे ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मातापितरौ पितरौ मातरपितरौ प्रसूजनयितारौ ।श्वश्रूश्वशुरौ श्वशुरौ पुत्रौ पुत्रश्च दुहिता च ॥ ३७ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
कान्तः स्यात्कमिता पतिर्वरयिता भर्ता च भोक्ता धवो,रुच्याभीकवराभिकाश्च रमणः प्राणाधिनाथोऽनुगः ।सूनुः सन्ततिरात्मजश्च तनुजः पुत्रः प्रसूतिः सुतः,तुक् तोकं तनयश्च नन्दन इति प्राज्ञैरपत्यं स्मृतम् ॥ ४९७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
चण्डो द्विनग्नोऽथ पुनश्चण्डिकोऽप्यथ संततिः ।स्त्रियां सूनुः पुमान्पुत्र आत्मजस्तनयोऽपि च ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एकशेषाद्भ्रातरौ तौ भगिनीभ्रातरावुभौ ।पुत्रीपुत्रावुभौ पुत्रावथ भार्यापती च तौ ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्द्धप्रमापप्रमथप्रवासप्रशमक्षणाः ।पुत्रश्च कल्पनिर्यातनिषूदप्रमथास्ततः ॥ ३७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बर्हः पुमान्परीवारः सुविदत्रं कुटुम्बकम् ।पुत्रः सुतो[78a] दारकः स्यान्नन्दन्तो नन्दनोऽङ्गजः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पुत्रोऽपि दुहिता पुत्रौ तयोस्तु तोकमन्तिमे ।अपत्यं च प्रसूतिः स्त्री प्रजा संततिरित्यपि ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
यावान्कश्चित्त्रान्तःशब्दोऽत्र नपुंसके हि बोद्धव्यः ।वर्जं हि पुत्रमन्त्रश्वित्रानेवं? गरित्रं च ॥ ११ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
यावानिति समुच्चयो कश्चिद्यस्त्रान्तः शब्दः स नपुंसके बोद्धव्यः । पुत्रमन्त्रश्वित्रशब्दान् वर्जयित्वेत्यर्थः । यथा । सूत्रं शस्त्रं शास्त्रं मित्रं पत्रं पवित्रं च । गात्रं पोत्रं पात्रं दात्रं सत्रं परित्रं चेत्यादि । अयं पुत्रः सुतः । अयं मन्त्रो होमवाच्यो वेदश्च । हि शब्दोऽनुक्तसमुच्चयार्थः ।तेन छत्रछात्रविष्णुमित्रादीनां पुंस्त्वप्राप्तेः सिद्धिः । अयं छत्रो नर्त्तकः आतपवारणवाचकस्य छत्रशब्दस्य नपुंसकतैव । इदं छत्रं वर्षातपवारणम् । अयं छत्रोऽध्येता । अयं विष्णुमित्रः कश्चित्पुरुषः ।यात्रामात्राभस्त्रादंष्ट्रा विद्यात् स्त्रियां वरत्रा च ।इदूदन्तं यच्चैकाच् शरद्दरद्दृषत्प्रावृषश्चैव ॥ १२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
कलेवरं शरीरं च मूर्तिः अस्मिन् भवः सुतः ।पुत्रः सूनुरपत्यं च तुक् तोकं चात्मजः प्रजा ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रद्धया दौहृदं तुल्यं दारको नन्दनः सुतः ।तनयाङ्गजात्मजाः सूनुरुद्वहः पुत्र इत्यपि ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्राता च भगिनी चापि भ्रातरावेकशेषतः ।पुत्रश्च पुत्रिका चापि पुत्रौ वा पुत्रिकासुतौ ॥ २२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पितरौ श्वशुरौ पुत्रौ दम्पती द्वन्द्ववाचकाः ।उल्बं जरायुषि प्रोक्तं तस्मिन्गर्भाश्रयोऽपि च ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुत्रः सुतः स्वजः सूनुरात्मजस्तनयौरसौ ।पौत्रो नप्ता पुत्रपुत्रः पौत्री नप्त्री सुतात्मजा ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नन्दनस्तनयः पुत्रो दारकः सूनुरुद्वहः ।सुतोऽङ्गज आत्मजश्च पुत्री तु दुहिता सुता ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अङ्गजः आत्मजः सूनुः नन्दनः कुलधारकः ।उद्वहो दारकः पुत्रो द्वितीयस्तनयः सुतः ॥ ८६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तथा पुत्रश्च पुत्री च पुत्रौ प्रोक्तं महीतले ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 थ्ये (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तत्र कौलटिनेयः स्यात् कौलटेयोऽपि स स्मृतः ।अथ पुत्रस्तनूजः स्यादात्मजस्तनयः सुतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुत्रौ पुत्रश्च कन्या च पुत्रश्च दुहिता च तौ ।प्रकृत्यन्तरमित्येके पितरौ तातमातरौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जनकः सविता पुत्रस्तनयः सूनुरात्मजः ।नन्दनस्तनया पुत्री दुहिता च सुता तयोः ॥ ११२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्रात्रीयो भ्रातृजः पुत्रौ पुत्री पुत्रश्च तावुभौ ।पितरौ मातापितरौ मातरपितरावथ श्वशुरौ ॥ ११२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वेश्यापतौ षिद्गकुंभभुजङ्गविटपल्लवाः ।पुत्रस्तु तनयः सूनुरात्मजो नन्दनोंऽगजः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्वश्रूश्वशुरौ श्वशुराविति पुत्राविति सुतापुत्रौ ।जायापती तु मिथुने जंपती दंपती इति ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पुत्रस्तु तनये पुंसि पुत्री दुहितरि स्त्रियाम् ।पुटी त्रयी करण्ड्यां क्ली नगरे ना समुद्गके ॥ ७९० ॥
अनुष्टुप्
meaningsतनय
पुत्र as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश तोकतोके दुहितृपुत्रौ स्तः शल्के शकलवल्कयोः । वल्कं स्याद्वल्कले खण्डे पङ्कं कर्दमपापयोः ॥ Dharaṇikośa 1.1.3
- धरणिकोश अङ्गजअङ्गजो मन्मथे पुत्रे अङ्गजं शोणितं विदुः । अण्डजाः कृकलासादिसर्पमीनखगादिकाः ॥ Dharaṇikośa 7.2.8
- धरणिकोश शरीरजशरीरजो गदोऽनङ्गः पुत्रश्चापि शरीरजः । भरद्वाजः स्मृतो धीरो मुनिपक्षिविशेष[20]योः ॥ Dharaṇikośa 7.2.10
- धरणिकोश सुतसुतौ पुत्रमहीपालावेतावागतकर्बुरौ । क्रतुर्मुनौ च यज्ञे च ज्ञातिः पितृसगोत्रयोः । धूर्तौ कितवधूस्तूरौ प्राप्तिः स्याल्लब्धिसिद्धयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.11
- धरणिकोश सूनुइनः सूर्ये प्रभौ राज्ञि योनिः स्यादाकरे भगे । हनिन्यूनौ [च?] गर्ह्यार्थौ सूनुः पुत्रेऽनुजेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 19.1.5
- धरणिकोश नन्दनगन्धनश्चैव हिंसायामुत्साहे च प्रकाशने । नन्दनं स्यादिन्द्रवनं नन्दनौ पुत्रहर्षकौ ॥ Dharaṇikośa 19.2.48
- कोषकल्पतरु द्विजप्राग्दिग्गृहेऽन्यत्र * शौण्डिके स्यात् स्वजं तु रक्ते नरि गात्रतोये । पुत्रेऽथ विप्रप्रमुखत्रिवर्णि- विहंगदन्तेषु मतो द्विजो ना ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.7.22
- कोषकल्पतरु सुतसुखे कृशे चाथ हितं धृते स्या- त्पथ्ये सुतः पार्थिवपुत्रयोः स्यात् । विशेष्यवच्चाभिषुतेऽथ सूतः प्रसूतसंप्रेरिततक्षसु स्यात् ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.16.8
- कोषकल्पतरु सूनुविशेष्यवत्स्याद्धनुरस्ररोगे शस्त्रे च मृत्यौ च नखीषु च स्त्री । द्वयोः कपोलावयवेऽथ सूनुः पुत्रेऽनुजे भास्वति च प्रदिष्टः ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.21.2
- कोषकल्पतरु श्वाफल्ककौरव्यौ तु कुरोर्गोत्रापत्यतत्तनयौ द्विजौ । एवं श्वाफल्कवाशिष्ठबैदाः स्युः पितृपुत्रयोः ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 6.26.55
- नानार्थार्णवसंक्षेप आत्मन्देहे यत्ने धृतौ कीर्तौ बुद्धौ मनसि च श्रुते । धर्मे स्वभावे पुत्रेऽर्थे परस्य प्रतियोगिनि ॥ १३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.13
- नानार्थार्णवसंक्षेप तोकप्रभावे पौरुषे सत्त्वे ज्वलत्यन्नात्मनोरपि । तोकं पुत्रे च पुत्र्यां च द्रव्यं त्वर्थे गुणाश्रये ॥ ३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.30
- नानार्थार्णवसंक्षेप ज्योतिस्विलोचने धने पुत्रे सामभेदेषु केषुचित् । ज्योतिष्टोमाख्ययज्ञे च क्लीबं दीप्तौ तु वा स्त्रियाम् ॥ ४९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.494
- नानार्थार्णवसंक्षेप तपतक्षा दीपे ज्वरे सूर्य आतपे क्ली तु पुत्रयोः । तपस्तु नपि कृच्छ्रादौ धर्मसन्तापयोरपि ॥ ५१७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.517
- नानार्थार्णवसंक्षेप नाकसूर्येऽन्तरिक्षे तु स्वर्गेऽप्येनं केचिन्नृशण्डयोः । पुत्रयोस्तु द्वयोर्नागः पुनर्ना नागकेसरे ॥ ६७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.676
- नानार्थार्णवसंक्षेप पोतशिशौ दशाब्दद्विरदे पुत्रयोरपरे विदुः । चतुष्पदां तु तरुणे केचिदन्ये प्रचक्षते ॥ ८२१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.821
- नानार्थार्णवसंक्षेप वीरस्कन्दे कुबेरे राहौ च पुत्रे शूरे तु स त्रिषु । अजयस्तु परेऽप्याह तद्विचार्यं विचक्षणैः ॥ १२६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1263
- नानार्थार्णवसंक्षेप सुतसुतः सोमरसे भूपे लग्नाद्राशौ च पञ्चमे । पुत्रयोस्तु द्वयोः स्त्री तु शाकवल्ल्यन्तरे सुता ॥ १५२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1528
- नानार्थार्णवसंक्षेप सूनुसूनुस्तु पुंसि पुत्रे स्याद् भ्रातर्यप्यजयोऽब्रवीत् । इयं दुहितरि स्त्री स्यादथ सृप्रं नपुंसकम् ॥ १५४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1548
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रसूतिप्रवाहे च प्रसूतिस्तु पुत्रयोरपि जन्मनि । प्रसवाख्यक्रियायां च वल्लीविस्तारयोः पुनः ॥ ५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.51
- नानार्थार्णवसंक्षेप सन्ततिमधुकारिण्यथ श्रेणौ सरणिर्मार्ग एव च । सन्ततिस्त्वन्ववाये स्यात् पारम्पर्येऽपि पुत्रयोः ॥ ९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.98
- नानार्थार्णवसंक्षेप उद्वाहउद्वाह ऊर्ध्ववहने पुत्रेऽप्युद्धावाक् पुनः । ऋणे चावृद्विके किञ्च भवेदुद्धरणेऽपि च ॥ ४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.49
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रसवअथ प्रयामो नीवाके प्रयात्ये च प्रकीर्तितः । प्रसवो जननानुज्ञापुत्रेषु फलपुष्पयोः ॥ १३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.132
- नानार्थार्णवसंक्षेप वहतिवात्स्यायनमुनौ चाथ व्यवायो मैथुनेऽपि च । व्यवधानेऽथ वहतिः कुटुम्बेऽमात्यपुत्रयोः ॥ १८६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.186
- नानार्थार्णवसंक्षेप अङ्गजसप्तमी तासु या सङ्ख्या सा ज्ञेयाथाङ्गजः स्मरे । केशे च ना द्वे तु पुत्रे क्ली तु रोगेऽपि शोणिते ॥ ७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.76
- नानार्थार्णवसंक्षेप आत्मजआत्मजो मन्मथे पुंसि रुधिरे क्ली मनस्यपि । द्वे तु पुत्रे स्वजे तु त्रिरायुधं तु जले नपि ॥ १९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.191
- नानार्थार्णवसंक्षेप औरसऔजसं काञ्चनेऽथ स्यादोजःसम्बन्धिनि त्रिषु । औरसो द्वे स्वजाते स्यात् पुत्त्रे ना सूक्ष्मजीरके ॥ २९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.299
- नानार्थार्णवसंक्षेप नन्दननन्दनस्तु द्वयोः पुत्रे क्ली तूद्याने शचीपतेः । नन्दथौ च पुमांस्तु स्यादर्थे नन्दयतेस्त्रि तु ॥ ९९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.994
- नानार्थार्णवसंक्षेप भण्डिलपुत्रे चाथ पुमान् वृक्षे शिरीषाख्येऽथ भञ्जनम् । आमर्दने क्लीबलिङ्गं जानीयाद्भञ्जना त्वना ॥ १२७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1272
- नानार्थार्णवसंक्षेप मर्मरीकमनोजवाग्निजिह्वासु सप्तखेकत्र तत् पुनः । पितृधर्मणि पुत्रे द्वे समासाद्यत्र पूर्ववत् ॥ ४८६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.486
- नानार्थार्णवसंक्षेप शरीरजक्रिमौ च भेद्यलिङ्गस्तु विकलेन्द्रियजन्तुषु । शरीरजो ना मदने द्वे पुत्रे सादि पूर्ववत् ॥ ६०२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.602
- परमानन्दीयनाममाला कुण्डजाराज्जीवत्पतेः पुत्रे कुण्डः कुम्भ्यां जलाश्रये । कला शिल्पे विधोर्भागे क्रीडानादरनर्मणोः ॥ १०० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.100
- परमानन्दीयनाममाला तोकराहौ गुणान्तरे चाथ तोकं संतानपुत्रयोः । तापः कष्टे च संतापे तेजो मोक्षप्रभावयोः ॥ २२२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.222
- परमानन्दीयनाममाला दायाददग्धभासितयोश्चाथ दायादो ज्ञातिपुत्रयोः । दुकूलं पट्टकूले स्याद्दले भूर्जस्य सम्मतम् ॥ २४३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.16.243
- परमानन्दीयनाममाला सूनुसूनुर्द्रुमेऽनुजे पुत्रे सौम्यो धिष्ण्ये बुधेऽपि च । सूतस्तु पारदे तक्ष्णि मागधे सारथावपि ॥ ३६२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.27.362
- शब्दरत्नावली तोकतोकं पुत्रदुहित्रोश्च त्विकः स्यात् कोककाकयोः । न्यङ्कुर्ना मनिमृगयोः नाकः स्वर्गान्तरीक्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.12
- शब्दरत्नावली पुत्रकपुत्रिका स्यात् पुत्तलिका दुहित्रोर्ना पतङ्गके । पुत्रे धूर्ते द्रुमे शैलेऽप्यनुकम्पान्विते जने ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.107
- शब्दरत्नावली स्वजस्वजं क्लीबन्तु रक्ते स्यात् स्वजो ना धर्मपुत्रयोः । सज्जः स्यादपि सन्नद्धे आदृते निभृते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.18
- शब्दरत्नावली अङ्गजअण्डजः स्यान्मृगमदे सरटे पक्षिमत्स्ययोः । अङ्गजं रुधिरे ना तु कामे पुत्रे मदे कचे ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.19
- शब्दरत्नावली सुतसुतः स्यात्पार्थिवे पुत्रे स्त्र्यपत्ये तु सुता स्त्रियाम् । स्वान्तः स्पर्शाज्ञता निद्राविश्रम्भशयनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.66
- शब्दरत्नावली सूनुस्नानं स्नानीयद्रव्ये स्याद् यजने च नपुंसकम् । सूनञ्च प्रसवे पुष्पे सूनुः पुत्रेऽनुजार्कयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.23
- शब्दरत्नाकर प्रजापर्व पञ्चदशीग्रन्थ्योः प्रस्तावे विषुवादिके । पार्श्वमस्त्री समीपे च प्रजा तु जनपुत्रयोः ॥ १९६१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1961
- त्रिकाण्डशेष अङ्गजस्यादङ्गजः स्मरे केशे पुत्रे रक्ते नपुंसकम् । उत्साहकार्तिकावूर्जौ कम्बोजो देशशङ्खयोः ॥ ८२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.82
- त्रिकाण्डशेष सूनुसेवनं सीवनोपास्त्योः शाश्वताजौ सनातनौ । पुत्रे रवौ च सूनुः स्याद्भ्रातर्यपि कनीयसी ॥ २७१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.271
- त्रिकाण्डशेष वत्सविहायाः शकुने पुंसि विहायः खे नपुंसकम् । पुत्रादौ तर्णके वर्षे वत्सः क्लीबन्तु वक्षसि ॥ ४५१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.451
- वैजयन्ती सुतसिक्थो ना भक्तपूलाके मधूच्छिष्टे क्वचिन्नपुम् । सुतः पुत्रे सोमरसे सोमौ व्योमनिशाकरौ ॥ ६६ ॥ Vaijayantī 6.1.66
- वैजयन्ती प्रजाक्षुद्रग्रामेऽपि पल्ली स्यात्प्रभार्चिषि च भासि च । प्रज्ञा प्राज्ञस्त्रियां बुद्धौ प्रजा तु जनपुत्रयोः ॥ २३ ॥ Vaijayantī 6.2.23
- वैजयन्ती ज्योतिस्जीलं चर्मपुटः कोशो दृतिः करकपत्रिका । ज्योतिस्ताराग्निभाज्वालादृक्पुत्रार्थाध्वरात्मसु ॥ १० ॥ Vaijayantī 6.3.10
- वैजयन्ती दायादसपिण्डपुत्रौ दायादौ द्वापरौ युगसंशयौ । दिवौकाश्चातके देवे द्रुघणौ धातृमुद्गरौ ॥ ३० ॥ Vaijayantī 7.1.30
- वैजयन्ती प्रसवप्रसवो जननानुज्ञापुत्रेषु फलपुष्पयोः । पारंपर्ये प्रसंगेऽपि प्राणिनां गर्भमोचने ॥ ४८ ॥ Vaijayantī 7.1.48
- वैजयन्ती प्रसूतिबोधे तिथौ च प्रतिपत् प्रवृत्तिर्वृत्त्युदन्तयोः । प्रवेणी तु कुथावेण्योः प्रसूतिः पुत्रजन्मनोः ॥ १६ ॥ Vaijayantī 7.2.16