कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

निधुवन

nidhuvanaक्ली · neut.

In 12 kośas: 12 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.251 · p. 24
राका तु सरजाः कन्या स्त्रीधर्मः पुष्पमार्तवम् ।रजस्तत्कालस्तु ऋतुः सुरतं मोहनं रतम् ॥ ५३६ ॥संवेशनं संप्रयोगः संभोगश्च रहो रतिः ।ग्राम्यधर्मो निधुवनं कामकेलिः पशुक्रिया ॥ ५३७ ॥व्यवायो मैथुनं स्त्रीपुंसोर्द्वंद्वं मिथुनं च तत् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह ब्रह्मवर्गः Amarakośa 2.7.104
व्यवायो ग्राम्यधर्मो मैथुनं निधुवनं रतम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.569 · p. 64
संवेशनं निधुवनं सम्प्रयोगो रहो रतिः ।सुरतं मोहनं प्रोक्तं मणितं रतकूजितम् ॥ ५६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नाट्यवर्गः Koṣakalpataru 1.6.170 · p. 94
निधुवनं च रहो रहमन्तिमेनिगदिते च कुटारक-मैथुने ।मदनकेलि-रती च पशुक्रिया-थ विपरीतरते पुरुषायितम् ॥ १७० ॥
द्रुतविलम्बितम्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.201 · p. 126
संभोगो ग्राम्यधर्मश्च मैथुनं कामकेल्यपि ।पशुक्रियानिधुवने व्यवायो मिथुनं च तत् ॥ २०१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त मनुष्यमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.1.51 · p. 4
पशुधर्म्मो निधुवनं सम्भोगः कामसङ्गरः ।श्वशुरो दयितातातः श्वश्रू श्वशुरवल्लभा ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संयोगादिवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.2.77 · p. 27
मैथुनं कामकेलिश्च संभोगः सुरतं रतम् ।रहोरतिर्निधुवनं ग्राम्यधर्मश्च मोहनम् ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.539 · p. 127
निधुवनं व्यवायश्च कथ्यते कोविदैः किल ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 व (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 त (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.124 · p. 119
अब्रह्मचर्यकं ग्राम्यधर्मञ्च सुरतं रतं ।सम्प्रयोगो निधुवनं रमणं मैथुनं रतिः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण नाट्याध्यायः Śabdaratnākara 2.8.996 · p. 124
मैथुनं स्यान्निधुवनं कुहरं सुरतं रतम् ।याभसंवेशनिर्वेशग्राम्यधर्मव्यवायकाः ॥ ९९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शब्दाध्यायः Vaijayantī 2.4.34 · p. 33
जनवादस्तु वचनं भर्त्सनं प्रतितर्जनम् ।आक्षारणं निधुवनमाक्रोशो मैथुनं प्रति ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.170 · p. 172
आलिङ्गनमपि क्रोडीकरणं चाङ्कपाल्यपि ।ग्राम्यधर्मः कामकेली रतिर्निधुवनं रतम् ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास नार्धश्लोकः Dharaṇikośa 19.2.73 · p. 121
प्रवचनं च वेदे स्यात्प्रकृष्टवचनेऽपि च ।निधुवनं सुरतं स्यात्कम्पनं च प्रकीर्तितम् ॥
metre not recognised
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नान्ताः Koṣakalpataru 6.21.8 · p. 262
निधुवनं सुरतेऽपि च कम्पनेप्रजननं प्रगमे भगजन्मनोः ।प्रवचनं निगमेऽप्यतिभाषितेप्रभव उत्पतनं च तथोद्गतौ ॥ ८ ॥
द्रुतविलम्बितम्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश नान्ताः Śabdaratnāvalī 7.20.110 · p. 244
तपोधना तु मुण्डीर्यां तपसे तु तपोधनः ।द्विजन्मा भूमिदेवे ना दशने च विहङ्गमे ॥दुर्नामा दीर्घकौष्यां स्त्री दुर्णामक्लीबमर्शसि ।देवसेना शक्रपुत्री देवनासेनयोः स्त्रियाम् ॥नागाञ्जना तु हस्तिन्यां नागयष्ट्यामपि स्त्रियाम् ।क्लीबं निधुवनं कल्पे सुरते नर्मकेलिषु ॥निर्वासनं नगरादेर्बहिष्कारे च हिंसने ।निर्भत्सनमलक्ते च खलीकारे च न द्वयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ग (wrong syllable)

निधुवन as a meaning in nānārtha verses

  • धरणिकोश धर्षणधर्षणं निधुवने पराभवे धर्षणी च गदिताथ पुंश्चली । कङ्कणं वरविवाहमुद्रके मण्डने च वलये च शेखरे ॥ Dharaṇikośa 14.2.7
  • धरणिकोश सुरतसुरतं स्यान्निधुवनं देवत्वं सुरता स्मृता । मुषितं मूषितं चेति उभे खण्डितचोरिते ॥ Dharaṇikośa 15.2.24
  • कोषकल्पतरु संपर्क[255b]आतङ्को मुरजनिनादतापशङ्का- रुक्ष्वस्त्री रतिपतिकण्टकेऽप्युदर्कः । संपर्को निधुवनपृक्तिवाचकः स्या- दूहायां पुनरिह संशये वितर्कः ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.7