सखि
sakhiपुं · masc.In 19 kośas: 18 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
वैरं विरोधो विद्वेषो वयस्यः सवयाः सुहृत् ।स्निग्धः सहचरो मित्रं सखा सख्यं तु सौहृदम् ॥ ७३० ॥सौहार्दं साप्तपदीनमैत्त्र्यजर्याणि संगतम् ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 प्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सहायसाप्तपदीनौ सख्यावसुहृदप्यरौ ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वयस्यः स्निग्धः सवया अथ मित्रं सखा सुहृत् ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मित्रं सखा वयस्यश्च सुहृत्स्निग्धश्च कथ्यते ।अनुजीवी सहायः स्यात्सेवकोऽनुचरोऽनुगः ॥ ४२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तद्भर्त्तरि तु शाल्यूढा शाल्यूढोऽपि सखाप्यथ ।भर्त्तुर्भर्ता लघुर्देवा देवरो दिविरोग्रजे ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैरानुबन्धी योन्यार्थमुपनाहः स उच्यते ।वयस्यः स्निग्धः सवयाः स्नेह्यः पांशुलकः सखा ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वनमाल्यर्जुनार्थेभ्यः सखा सारथिरित्यपि ।अरिष्टकेशियवनकंसचाणूरमर्दनः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्रातृव्यश्चाहितो(तः) सध्र्यङ् वयस्यः सवयाः सुहृत् ।सजूः स्निग्धः सहचरः सखा मित्रं नपुंसकम् ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विद्वेषे तु विरोधः स्याद्वैरं तत्र निगद्यते ।सखा मित्रं सुहृत्स्निग्धः सवयाः सहचरस्तथा ॥ ३५१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 सव (syllable split)
genderपुंmasc.
मित्रे वयस्यः सवयाः सखा च सुहृदित्यपि ।चारे यथार्हवर्णः स्यात्प्रणिधिः स्पश इत्यपि ॥ २६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सांदेशिको दौत्यकरो दूतः पान्थः प्रवासधृक् ।प्रवासी पथिकोऽध[ध्व]न्योऽध्वगो? मित्रं सखा सुहृत् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सखा सहाय इष्टोऽपि सहकृत्सहचारिकः ।हस्त्यश्वरथपादातं बलं स्याच्चतुरङ्गकम् ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मित्रं सखा सहचरौ वयस्यः सवयाः सुहृत् ।आली सखी वयस्या च सध्रीची सहचारिणी ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मित्रं सखा सहायश्च वयस्यः सवयास्तथा ।सुहृत् साप्तपदीनश्च स्निग्धः सहचरो भवेत् ॥ ११९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वयस्ये सवयाः स्निग्धः सहपांशुकिलोऽपि च ।मित्रं सखा सुहृच्चैव सख्यं साप्तपदीनवत् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कालः कामः सखा सत्यो विश्वेदेवा अमी दश ।प्राभास आपः प्रत्यूषो धरः सोमो ध्रुवोऽनिलः ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मित्रं सखा सुहृत् स्निग्धो वयस्यः सवया अपि ।अनुरोधोऽनुवृत्तिः स्यादनुसारोऽनुकूलनम् ॥ १२८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मित्रं नपुं त्रिषु स्निग्धवयस्येष्टहितप्रियाः ।निजात्मीयाप्तसुहृदः सहायः सद्रुचिः सखा ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
इति भाषाप्रयोगे स्याद् रूपं बन्धौ तु केचन ।पुमानिति प्रब्रुवते सनिस्तु पथियाच्ञयोः ॥ १४६९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsबन्धु
doubtful
सखि as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश सहचरअवस्करौ गुह्यगूथौ अपस्करं रथाङ्गकम् । सहचरः सखा झिञ्टी दण्डधारो यमे नृपे । मधुकरौ कामिभृङ्गौ विभाकरोऽग्निसूर्ययोः ॥ Dharaṇikośa 26.1.22
- कोषकल्पतरु ककः स्याद्विधा[247a]तर्यनलेऽनिलेऽर्के सख्यौ तथा चात्मनि धर्मराजे । दक्षे मयूरे नरि कं तु मौलौ नीरे सुखेऽथ त्रिषु सर्वनामा ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.1.2
- कोषकल्पतरु आक्रन्दआह्वाने रुदिते च दारुणरणे सख्यौ तथा रक्षके- प्याक्रन्दः ककुदोऽस्त्रियामनडुहामन्त्ये प्रधाने तथा । राज्याङ्गे ककुदार्थकं त्वपि कुकुदुद्वेद्वेन च वर्जितं ? (Corrupt) विष्णौ पारदरत्नभिद्यपि बुधैरुक्तो मुकुन्दोऽपि च ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.19.36
- कोषकल्पतरु मित्रसदाप्रदाने च मखेऽथ सूत्रं स्यात्सूचनाग्रंथकतन्तुवाचि । न स्त्री च मित्रं तु युगे न सख्यौ भासां निधौ[47a]पुंसि वदन्ति सन्तः ॥ ३१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.31
- कोषकल्पतरु सहचरभल्लातके व्रणकरे विशेष्यलिङ्गं समाम्नातम् । सहचर उक्तो द्वन्द्वे झिण्ट्यां सख्यौ निरोद्धरि च ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.91
- नानार्थार्णवसंक्षेप नन्दन्तस्यान्नन्दयितरि स्त्री तु नन्दन्ती स्यात् सखीजने । नन्दन्तस्तु पुमान् सख्यौ भेद्यलिङ्गं तु नन्दताम् ॥ ९९५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.995
- नानार्थार्णवसंक्षेप सहायबहुन्यपि सहायस्तु द्वे सख्यौ त्रि तु सेवके । सर्वौघस्तु पुमान् राज्ञां सर्वसन्नहनेऽथ नप् ॥ १८९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1892
- शब्दरत्नावली मित्रमारी चण्डायां धनजनक्षये राष्ट्रजये स्त्रियाम् । मित्रं सख्यौ क्लीबलिङ्गं भवेद्दिनकरे पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.30
- तन्त्राभिधान कवर्गाद्यश्च मु(सु)खं ब्रह्मा सखाम्भोधिः शिरो(वो) जलम् । माहेश्वरी तुला पुष्पं(ष्पा) मङ्गलश्चरणं करः ॥ ५८ ॥ Tantrābhidhāna 2.18.58