देवर

devaraपुं · masc.

In 18 kośas: 17 synonym verses, 10 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.553 · p. 24

जघन्यजे यविष्ठः स्यात्कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः ।स यवीयान्कनीयांश्च पितृव्यश्यालमातुलाः ॥ ५५२ ॥पितुः पत्न्याश्च मातुश्च भ्रातरो देवृदेवरौ ।देवा चावरजे पत्युर्जामिस्तु भगिनी स्वसा ॥ ५५३ ॥

अनुष्टुप्

यविष्ठपुं कनिष्ठपुं अवरजपुं अनुजपुं यवीयस्पुं कनीयस्पुं पितृव्यपुं श्यालपुं मातुलपुं देवृपुं देवरपुं देवन्पुं जामिस्त्री भगिनीस्त्री स्वसृस्त्री

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.48

श्यालाः स्युर्भ्रातरः पत्न्याः स्वामिनो देवृदेवरौ ।

अनुष्टुप्

श्यालपुं देवृपुं देवरपुं

genderपुंmasc.

बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर सप्तमोपदेशः Bālaprabodhikā 7.154 · p. 80

आर्यभ्राता क्षुल्लतोत देवरस्त्वार्यपुत्रकः ।हण्डे हञ्जे हलाह्वाने नीचां चेटीं सखीं प्रति ॥ १५४ ॥

अनुष्टुप्

आर्यभ्रातृपुं क्षुल्लतोतपुं देवरपुं आर्यपुत्रकपुं हण्डेअ हञ्जेअ हलाअ

genderपुंmasc.

द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह Dvirūpadhvanisaṅgraha · भरतमल्लिक Dvirūpadhvanisaṅgraha 164 · p. 68

धीरैः स्वसृकुलस्त्रियोः … ।देवा च देवरस्तुल्यौ सोदरश्च सहोदरः ॥ १६४ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

देवृपुं देवरपुं सोदरपुं सहोदरपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.65 · p. 27

जरन्तकः शतानीकस्ते श्वश्र्वौ मातरौ तयोः ।स्त्रीभ्राता देवरः शालः संयुक्तो वारकीति च ॥ ६५ ॥

अनुष्टुप्

जरन्तकपुं शतानीकपुं श्वश्रूस्त्री देवरपुं शालपुं संयुक्तपुं वारकिन्पुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.67 · p. 27

तद्भर्त्तरि तु शाल्यूढा शाल्यूढोऽपि सखाप्यथ ।भर्त्तुर्भर्ता लघुर्देवा देवरो दिविरोग्रजे ॥ ६७ ॥

अनुष्टुप्

शाल्यूढपुं सखिपुं देवृपुं देवरपुं दिविरपुं भावुकपुं श्वशुरपुं ज्येष्ठपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.7 · p. 210

श्यालाः स्युर्भ्रातरः पत्न्याः स्वामिनस्तु कनीयसि ।रागारो देवरो देवा जामाता दुहितुः पतिः ॥ ७ ॥

अनुष्टुप्

श्यालपुं रागारपुं देवरपुं देवृपुं जामातृपुं

genderपुंmasc.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.217 · p. 128

पितृव्यस्तु पितुर्भ्राता मातुलो मातृसोदरे ।पत्नीभ्राता मतः श्यालो देवरः पतिबान्धवे ॥ २१७ ॥

अनुष्टुप्

पितृव्यपुं मातुलपुं श्यालपुं देवरपुं

genderपुंmasc.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.100 · p. 38

पतिभ्रातरि देवा स्याद्देवरश्च प्रकीर्तितः ।एकोदरेषु सोदर्यः सगर्भः सहजोऽपि च (?) ॥ १०० ॥

अनुष्टुप्

देवृपुं देवरपुं सोदर्यपुं सगर्भपुं सहजपुं

genderपुंmasc.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त मनुष्यमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.1.55 · p. 4

कनिष्ठोऽग्रजनु? ज्येष्ठो देवरः पतिसोदरः ।धवः प्रियः पतिर्भर्त्ता वल्लभो दयितोऽसुपः? ॥ ५५ ॥

अनुष्टुप्

कनिष्ठपुं अग्रजनुस्पुं ज्येष्ठपुं देवरपुं पतिसोदरपुं धवपुं प्रियपुं पतिपुं भर्त्तृपुं वल्लभपुं दयितपुं असुपपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.585 · p. 133

पत्युः कनीयान् भ्राता स्याद् देवा च देवृदेवरौ ।

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)

देवृपुं देवरपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.180 · p. 95

कणिष्ठे स्यात्तु वागारो (?) देवनो देवृदेवरौ ॥

वागारपुं देवनपुं देवृपुं देवरपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.146 · p. 200

स्यालस्तालव्य-दन्त्यादिः पत्न्या भ्रातरि कथ्यते ।देवृ-देवर-देवानः स्युः पत्युरनुजे स्वसा ॥ १४६ ॥

अनुष्टुप्

श्यालपुं स्यालपुं देवृपुं देवरपुं देवानपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1128 · p. 139

पत्न्यास्तु भ्रातरः स्यालाः स्युः पत्युर्देवृदेवरौ ।भ्रातृवर्गस्य जाया या यातरस्ताः परस्परम् ॥ ११२८ ॥

अनुष्टुप्

स्यालपुं देवृपुं देवरपुं यातृस्त्री

genderपुंmasc.

शब्दार्णव Śabdārṇava · वाचस्पति Śabdārṇava 140 · p. 538

देवृदेवरदेवानः ॥ १४० ॥

देवृपुं देवरपुं देवानपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.108 · p. 144

आर्यभ्राता क्षुल्लतातो देवरस्त्वार्यपुत्रकः ।हण्डे हञ्जे हलाह्वाने नीचां चेटीं सखीं प्रति ॥ १०८ ॥

अनुष्टुप्

क्षुल्लतातपुं देवरपुं आर्यपुत्रकपुं हण्डेअ हञ्जेअ हलाअ

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.33 · p. 175

देवरो देवृदेवानौ मातुर्भ्राता तु मातुलः ।दंपत्योरार्जिकोऽन्योन्यो वैमात्रेयो विमातृजः ॥ ३३ ॥

अनुष्टुप्

देवरपुं देवृपुं देवनपुं मातुलपुं आर्जिकपुं वैमात्रेयपुं विमातृजपुं

genderपुंmasc.

देवर as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् श्वशुर्यश्वशुर्यौ देवरश्यालौ भ्रातृव्यौ भ्रातृजद्विषौ ॥ १४६ ॥ Amarakośa 3.3.146
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) श्वशुर्यअग्न्युत्पातौ धूमकेतू श्वशुर्यौ श्यालदेवरौ । दिव्यार्थसंग्रहौ कोशौ नरेन्द्रौ नृपवार्त्तिकौ ॥ ८४० ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.840
धरणिकोश श्वशुर्यअपत्ये दुहितृसुतौ लौहित्यौ व्रीहिसागरौ । श्वशुर्यौ देवरश्यालौ विस्मयाऽद्भुतगर्वयोः ॥ Dharaṇikośa 25.1.12
कोषकल्पतरु श्वशुर्यअक्षय्ये द्रविणे च रेतसि मितेर्भेदेऽप्यकुप्ये तथा स्वर्णे चापि वराटके निगदितं न स्त्री हिरण्यं बुधैः । सौकर्यं तु वराहकर्मणि तथानायासपर्यायके ऽथाहार्यः स्थिरशैलयोर्निगदितः, श्याले पुनर्देवरे ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.26.70
नानार्थार्णवसंक्षेप देवसुरूपे दानशीले च देवा तु नरि देवरे । अग्नौ च केचन त्वाहुः स्त्री पितृव्यस्त्रियामिति ॥ ६१८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.618
नानार्थार्णवसंक्षेप श्वशुर्यस्त्रीलिङ्गा श्वशुरा ब्राह्म्यामित्येवं शब्दकोविदः । देवरे तु श्वशुर्यो ना द्वे तु स्याले पुमान् पुनः ॥ १७७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1779
नानार्थार्णवसंक्षेप नकूबारस्याद्रात्रिचरमात्रे च नकूबारस्तु देवरे । पुमान्निराश्रये तु त्रिर्ना तु नारायणो हरौ ॥ ३०० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.300
शब्दरत्नावली श्वशुर्यलौहित्यं लोहितत्वे स्यात्क्लीबं पुंसि नदान्तरे । श्वशुर्यो देवरे श्याले श्यालीनन्दिकयोः स्त्रियाम् ॥ शाण्डिल्योऽग्निमुनिभिदोः श्रीफले च भवेत्पुमान् । शालेयः स्यान्मिसौ पुंसि त्रिषु शाल्योद्भवोचिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.48
शब्दरत्नाकर श्वशुर्यवाङ्नियोगे प्रकरणे लेख्ये नियमकर्मणोः । श्वशुर्यो देवरे स्याले शकुन्तो भासपक्षिणोः ॥ २१७५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2175
वैजयन्ती श्वशुर्यअध्वर्यौ च श्रपाय्यः स्याच्छकुन्तौ भासपक्षिणौ । कक्ष्यान्तरेऽपि शुद्धान्तः श्वशुर्यौ स्यालदेवरौ ॥ ७४ ॥ Vaijayantī 7.1.74