अध्यात्म
adhyātmaक्ली · neut.In 9 kośas: 4 synonym verses, 8 as a meaning of another word.
सूक्ष्मस्य किलिमस्यापि तथैव तलिमेर्मयोः ।तिग्माध्यात्मशुष्मधाम्नां शयनीयत्रिसन्ध्ययोः ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त्म (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अविद्यासंवृते स्वात्मा क्षेत्रज्ञः पुरुषोऽतसः ।इन्द्रश्च चेतनोऽध्यात्मं त्वव्ययं क्लीबमत्र तु ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
द्रुवयं भयं त्रिसंध्यंकिसलय-शयनीय-साय-खेयानि ।********इन्द्रिय-धान्ये लवङ्गके दिव्यम् ।धर्मं दानादिकेऽध्यात्मं सीम स्यादुपशल्यके ।अनुमत्यां तथा कामं पद्मं च गजबिन्दुषु ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
प्रसभं तलभं शुष्मं धामाध्यात्मेर्मपुष्करम् ।किलिभं तोक्मशूक्ष्मे च तिग्मयुग्माजिराणि च ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अध्यात्म as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् सूक्ष्मसूक्ष्ममध्यात्ममप्याद्ये प्रधाने प्रथमस्त्रिषु ॥ १४४ ॥ Amarakośa 3.3.144
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) ब्रह्मन्वेदाध्यात्मब्राह्मणहिरण्यगर्भेषु कथ्यते ब्रह्म । प्रकृतिगुणे सत्तायां स्थामनि भूते च सत्त्वं स्यात् ॥ ८६८ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.868
- धरणिकोश सूक्ष्मशमी सक्तुफला शिम्बा चोमा दुर्गातसी स्मृता । सूक्ष्मोऽणुः सूक्ष्ममध्यात्मं जिह्मः कुटिलमन्दयोः ॥ Dharaṇikośa 24.1.1
- कोषकल्पतरु ब्रह्मन्योगान्तरेऽप्यृत्विजि भास्वतीन्दौ स्त्रियां तु नाध्यात्मतपःसु तत्त्वे । ज्ञाने परात्मन्यपि तद्वदाहुः शर्मान्तिमे नाम्नि सुखे द्विजे नो ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.87
- नानार्थार्णवसंक्षेप ब्रह्मन्क्लीबं तु वेदे मन्त्रेऽन्ने खेऽध्यात्मात्मतपःसु च । मोक्षे जपे धने चाथ बलभद्रे व(ले?ली) पुमान् ॥ ८४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.846
- नानार्थार्णवसंक्षेप सूक्ष्मपश्चाद्भागे च जङ्घायां गोधूमादितुषेषु च । स्थूराथ सूक्ष्ममत्यल्पे त्रिरध्यात्मे तु तन्नपि ॥ १५३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1534
- शब्दरत्नावली सूक्ष्मसीमाऽवधिस्थितिक्षेत्रेष्वण्डकोषेऽपि च स्त्रियाम् । सूक्ष्मो नाकतकेद्यात्मे क्लीबं स्यात्त्रिषु चाल्पके ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.27
- वैजयन्ती सूक्ष्मसौम्यो विप्रे सोमजेऽब्दे सुन्दरे सोमदैवते । सखा सहाये बन्धौ ना सूक्ष्ममध्यात्मदभ्रयोः ॥ ९८ ॥ Vaijayantī 6.5.98