युग्म
yugmaक्ली · neut.In 18 kośas: 23 synonym verses, 20 as a meaning of another word.
राजिर्लेखा ततिर्वीथी मालाल्यावलिपङ्क्तयः ।धोरणीश्रेण्युभौ तु द्वौ युगलं द्वितयं द्वयम् ॥ १४२३ ॥युगं द्वैतं यमं द्वन्द्वं युग्मं यमलयामले ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्रीपुंसौ मिथुनं द्वन्द्वं युग्मं तु युगुलं युगम् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
युग्मं युगं च युगलं द्वन्द्वं द्वितयं यमं यमलम् ।स्त्रीपुंसयोस्तु युग्मं मिथुनं परिकथ्यते सद्भिः ॥ ७०० ॥
उपगीतिः
genderक्लीneut.
द्विनेत्रलोचनः पक्षादस्राक्षियमवाहवः ।यमलाश्विभुजापाणिकरयुग्मादयो मताः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अजक्रियो मेषसंज्ञा प्रोक्ता बुधैश्च गोवृषम् ।मिथुनो वैणिको युग्मो प्रोक्तो कर्कश्व कीटकः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 बु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुंभालिवृषसिंहाश्च कीर्त्तिता स्थिरराशयः ।चापयुग्मझषा प्रोक्ता कन्या च द्विस्वभावका ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भ्रातृव्योऽपि श्लिकुतमस्तस्य पुत्रः कुलर्द्धिकः ।न द्वयोर्युगलं युग्मं द्वन्द्वं युगलमित्यपि ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्री द्वयी द्वितयं द्वन्द्वे युगलं यमलं युगम् ।स्त्रीपुंसौ मिथुनं युग्मं द्वैतं च युतकं मिथु ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रूपस्य निकुरम्बस्य तद्वच्छुल्वकुटुम्बयोः ।स्यात्तलभप्रसभयोस्तथैव युग्मतोक्मयोः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
युग्मं यानं तु न स्त्री स्यादथ वै[118b]नीतकोऽस्त्रियाम् ।परंपरावाहनेऽथ राजार्हं राजवाहनम् ॥ ८३ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
प्रसभं तलभं च[229a]भं च शुष्मंकिलिमं कृत्रिमतिग्मधाममीर्मम् ।तलिमं च तोक्म-युग्मेस्तोमं सूक्ष्मं विलोमवत्प्रदिष्टम् ॥ ४ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
चतुष्पथादीनां नपुंसकत्वं विद्धि जानीहि । इदं चतुष्पथम् । युगलं युग्मम् । छलं व्याजः । चेलं वस्त्रजातिः । खोलं भग्नभाण्ड[ड]म् । धिष्ण्यं गृहम् । अर्गलं द्वारपिधानम् । शफं खुरः । पण्यं विक्रेतव्यम् । पिच्छं मयूरस्य । पलं चतुःपलिपरिमाणम् ।रयमण्डपनरककपालगुडमणिमेढ्रदर्दुरकुसूलाः ।युग्माकाशव्रतशृङ्गवर्जिताः मञ्चः सदा पुंसि ॥ ६९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 चे (wrong syllable)
genderक्लीneut.
द्वयं द्वितयमुभयं यमलं युगलं युगम् ।युग्मं द्वन्द्वं यमं द्वैतं पादयोः पातु जैनयोः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त (wrong syllable)
genderक्लीneut.
धोरणी श्रेमिवीथ्यौ च द्वितयं युगलं समम्? ।यामलं यमलं द्वन्द्वं युग्मं द्वैतं यमं द्वयम् ॥ ३१४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रसभं तलभं शुष्मं धामाध्यात्मेर्मपुष्करम् ।किलिभं तोक्मशूक्ष्मे च तिग्मयुग्माजिराणि च ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नीलो रामोऽञ्जनाभश्च कर्बुराद्यास्तु मिश्रिताः ।युग्मं द्वयं युगं द्वंद्वमुभयं युगलं द्वयी ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यमलं यामलं युग्मं युगलं जकुटं युगम् ।यमं च द्वितयं चेति नामानि युगलस्य वै ॥ २५८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्रीपुंसौ मिथुनं द्वन्द्वं द्वन्दमित्यपि कुत्रचित् ।द्वन्द्वञ्च यमलं युग्मं स्याद्युगं युगलञ्च युक् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्रीपुंसौ युगली युग्मं युगलं युगमित्यपि ।संघातसंघसमुदयसमवायस्तोमनिवहसमुदायाः ॥ ८२६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
स्युः खगोत्पतवारङ्ककण्ठाग्निव्योमचारिणः ।युगलद्वन्द्वयुग्मानि युगं यमलयामले ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्वन्द्वं द्वन्दं युगलं युग्मं युगं मिथुनं मिथः ॥ ३४ ॥
genderक्लीneut.
मिथुनं द्वितयं द्वैतं द्वयं द्वंद्वं युगं यमम् ।यमलं युगलं युग्मं युतकं च द्वयोर्गणे ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शततममेकशततमं सहस्रतममिति च सर्वमेकविधम् ।ओजमयुग्मं युग्मं युगिति द्वितीयतुर्यादि ॥ २३ ॥
आर्याmetre not read in every line
genderविadj.
युग्म as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् युगकपौ च प्लवगः शापे त्वभिषङ्गः पराभवे । यानाद्यङ्गे युगः पुंसि युगं युग्मे कृतादिषु ॥ २४ ॥ Amarakośa 3.3.24
- नामलिङ्गानुशासनम् द्वन्द्वशिवा गौरीफेरवयोर्द्वन्द्वं कलहयुग्मयोः । Amarakośa 3.3.406
- धरणिकोश मिथुनजयनं तुरगादीनां संनाहे विजये तथा । मिथुनं राशिभेदे स्यान्मिथुने युग्मदम्पती ॥ Dharaṇikośa 19.2.27
- धरणिकोश द्वन्द्वपक्वं विनाशाभिमुखं पक्वं परिणतार्थकम् । द्वन्द्वं रहसि चार्थे च वैरे मिथुनयुग्मयोः ॥ Dharaṇikośa 28.2.7
- कोषकल्पतरु संघाटिकासंतानिका स्यादथ लोहयन्त्रे संदंशिका संकथिता मुचुट्याम् । संघाटिका नर्कुटयुग्मयोश्च दूत्यां पयःकन्दभिदि प्रदिष्टा ॥ ६० ॥ Koṣakalpataru 6.1.60
- कोषकल्पतरु युगश्रीकीर्तिमाहात्म्यसमर्थतासु ज्ञानस्पृहामुक्तिवृषेषु नार्के । युगं चतुष्के च करस्य सीर- रथाङ्गयोर्युग्मकृतादिकेषु । यूपेऽस्त्रियां मानपरः पुमान्स्या- न्मूर्खे पराभं लिगु मानसेऽन्त्ये ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.3.92
- कोषकल्पतरु मुष्टिवृद्धौ तु पुष्टिः परिपोषणे च यष्टिर्द्वयोर्हारशरे च शस्त्रे । ध्वजस्य दण्डे मधुके च भार्ङ्ग्यां मुष्टिः पले बद्धकरेऽपि युग्मे ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.10.17
- कोषकल्पतरु द्वंद्वपक्वं विनाशोन्मुखपाकभाजो- र्द्वंद्वं रहस्ये मिथुने च युग्मे । भवेद्द्वयांतं कलहे समास- भेदे तु पुंसीति वदन्ति सन्तः ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.29.6
- नानार्थार्णवसंक्षेप द्वन्द्वयुग्मे च भेद्यलिङ्गं तु युग्मावयववस्तुषु । दधिस्तु पुंसि श्रीपिष्टसंज्ञनिर्यासवस्तुनि ॥ ५७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.578
- नानार्थार्णवसंक्षेप यमवल्गिताख्यस्य घोटानां गतिभेदस्य चाष्टसु । भेदेष्वेकत्र भेदे स्यात् क्ली तु युग्मे त्रिषु त्वदः ॥ १०४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1042
- नानार्थार्णवसंक्षेप युगइत्येवमथ कालेषु कृतत्रेतादिषु स्मृतम् । जन्मपर्वसु युग्मे च त्रि तु तद्वत्यथो नृनप् ॥ १०६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1064
- नानार्थार्णवसंक्षेप मण्डलयुग्मे च शुनि तु द्वे स्यान्मण्डपोऽस्त्री जनाश्रये । मण्डस्य तु पिबे त्रि स्यादथ स्यान्नपि मण्डनन् ॥ १३२५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1325
- परमानन्दीयनाममाला युगयुगं रथाङ्गे युग्मे च कृतादौ विवसान्तरे । योगोऽलब्धस्य लाभे स्यात्कार्मणे संगतावपि ॥ ३४० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.21.340
- शब्दरत्नावली युगबृद्धिनामौषधेऽपि स्याद् युग्मे हस्तचतुष्टये । योगोऽपूर्वार्थसंप्राप्तौ विष्कम्भादिषु भेषजे । देहस्थैर्यप्रयोगे च सङ्गतिध्यानयुक्तिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.19
- शब्दरत्नावली द्वंद्वद्वंद्वं रहस्ये कलहे तथा मिथुनयुग्मयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.9
- त्रिकाण्डशेष सङ्घाटिकायुग्मे सङ्घाटिका कुट्टन्यां च गद्येऽपि हारकः । वाद्यभेदे हुडुक्कः स्याद्दात्यूहे च मदोत्कटे ॥ ४८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.48
- त्रिकाण्डशेष मिथुनमातुलानी तु भङ्गायां मातृभ्रातृस्त्रियामपि । राशौ युग्मे च मिथुनं विष्ण्वली मधुसूदनौ ॥ २५३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.253
- उत्पलिनी मिथुनसम्बन्धे सुरते युग्मे राशौ मिथुनमिष्यते ॥ ५७ ॥ Utpalinī 57
- वैजयन्ती द्वन्द्वद्वंद्वं युग्मं हिमोष्णादि मिथुनं कलहो रहः । धाम जन्मप्रभावान्नभाः सु खे भोजने गृहे ॥ १६ ॥ Vaijayantī 6.3.16
- वैजयन्ती युगयुगोऽस्त्री स्यन्दनाद्यंगे क्ली तु युग्मे कृतादिके । योनिः स्त्रीणां भगे स्थाने कारणे ताम्रकेऽप्यषण् ॥ ६६ ॥ Vaijayantī 6.5.66