अनुमान
anumānaपुंक्ली · m. n.In 6 kośas: 7 synonym verses, 4 as a meaning of another word.
अनुमा त्वनुमानं स्यात्पुंसि चानुमितिः स्त्रियाम् ।प्रत्यक्षोपाक्षमध्यक्षं प्रमाणं प्रमितिः प्रमा ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
भवनस्यानुमानस्य लशुनस्य ततः पुनः ।गृञ्जनस्यापि शयनद्वीपयोः कुतपस्य च ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
राजादनमनुमानंभवनं भुवनं च केतनं लोम ।दीपश्चापः स्तूपःशूर्पावापोडुपाः कशिपुः ॥ ५३ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
वातायनाभिधानानुमानानि खलिनं तथा ।खलीनं भवनं चैव रसोनभुवने समे ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
परित्राणे तु पर्याप्तिः तथा च हस्तवारणम् ।अनुमा स्यादनुमितिस्तथानुमानमित्यपि ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 नु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अथ हेतुरुपादानं प्रत्ययाः सहकारिणः ।अनुमा त्वनुमाने स्याद्व्याप्यं लिङ्गं च साधनम् ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
करणे ल्युट् त्रिषु यथा तस्य व्याख्यान इत्यदः ।सूत्रकृद्भाष्यकृत्कोसावनुमान इतीच्छति ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अनुमान as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश लिङ्गलिङ्गं सांख्योक्तपुरुषे लिङ्गं मेहनचिह्नयोः । शिवमूर्तिविशेषे चानुमाने लिङ्गमिष्यते ॥ Dharaṇikośa 3.3.10
- कोषकल्पतरु लिङ्गतथानुमाने शिवमूर्तिभेदे दृगिन्द्रिये शेपसि चामनन्ति । शृङ्गं प्रधाने शिखरे च चिह्ने क्रीडाम्बुयन्त्रेऽपि विषाणके च ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.3.3
- शब्दरत्नावली लिङ्गलङ्गः सङ्गे च षिङ्गे च रोगः स्याद्व्याधिकुष्ठयोः । लिङ्गं चिह्ने महादेवमूर्तिभेदेऽनुमानके । सांख्योक्तप्रकृतौ चापि मेहनेऽपि नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.23
- शब्दरत्नावली यथायथा तुल्येऽनुमाने च प्रशंसायामपीष्यते । वृथा निष्कारणे व्यर्थे तथा निष्फलचालने ॥ अव्यथा वितथे दुष्टे भिन्नार्थेऽपि निगद्यते । सर्वथा तु प्रतिज्ञायां भृशे हेतौ च कीर्त्यते ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.36