भवन
bhavanaक्ली · neut.In 16 kośas: 20 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ॥ ९८९ ॥मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः ।आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ॥ ९९० ॥धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः ।ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ॥ ९९१ ॥धामागारं निशान्तं च कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गृहं गेहोदवसितं वेश्म सद्म निकेतनम् ॥ ४ ॥निशान्तवस्त्यसदनं भवनागारमन्दिरम् ।गृहाः पुंसि च भूम्न्येव निकाय्यनिलयालयाः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आवासावसथं गृहं च भवनं स्थानं निशान्तं कुलं,संस्त्यायो निलयो निकाय्यमुटजं गेहं कुटं मन्दिरम् ।धिष्ण्यं धाम निकेतनं च सदनं पस्त्यं च वास्तु क्षयःशाला वेश्म निवेशनोदवसिते प्रोक्ते च सद्मौकसी ॥ २९१ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
एडूकमेडुकं न स्त्री स्यातामथ निवेशनम् ।सदनं सादनं वेश्म भवनं मन्दिरं विटम् ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भवनस्यानुमानस्य लशुनस्य ततः पुनः ।गृञ्जनस्यापि शयनद्वीपयोः कुतपस्य च ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कुटिर्द्वयोः पुंसि न मन्दिरा स्यात्स्त्रियां न गेहं भवनं च वास्तु ।स्थानं च धानं वसतिश्च शालासभा निशान्तं च निकेतनं च ॥ ३३ ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
राजादनमनुमानंभवनं भुवनं च केतनं लोम ।दीपश्चापः स्तूपःशूर्पावापोडुपाः कशिपुः ॥ ५३ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
सदनं सद्म भवनं धिष्ण्यं वेश्माथ मन्दिरम् ।गेहं निकेतनागारं निशान्तं निवृतं गृहम् ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
बैजिकादभिसम्बन्धा(दिनि?) बीजनिमित्तके ।प्रयोगस्तत्र भेद्यस्य लिङ्गं भवनवाक् तु नप् ॥ १२६५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
निकाय्यो नीलयो वेश्मालयो भवनमुच्यते ।धामावासो निवासोऽपि निशान्तं धिष्ण्यमाश्रयः ॥ २७१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कीलालं यादसां वासः कुशं क्लीबे पयः पुनः ।दकोदके वनं क्षीरं भवनं कमलं समे ॥ ३४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वातायनाभिधानानुमानानि खलिनं तथा ।खलीनं भवनं चैव रसोनभुवने समे ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सदनं भवनागारे मन्दिरं तल्पमाशया ।शय्या पर्य्यङ्कगः? खट्वाऽऽस्तरणं तूलिका सुवा? ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मन्दिरं सदनं सद्म निलयो भवनं गृहम् ।ओको निवास आवासो धिष्ण्यं धाम निकेतनम् ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्थानञ्च निलयो पस्त्यं संस्त्यायः शरणं सभा ।उदवसितमाऽऽवासो भवनं वसतिस्तथा ॥ १६९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वारि वारं जलं क्षीरं नीरं नारं कुलीनसम् ।जीवनं जीवनीयं च भुवनं भवनं वनम् ॥ १८५४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यान्निकाय्यो निवसनं केतो भवनमन्दिरम् ।आलयश्च गृहाः पुंसि भूम्नि कूटो द्वयोः सभा ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सदनभवनवेश्मसद्मगेहावसथनिवेशनमन्दिरास्पदानि ।केचिदावसथं पुंसि निकेतं च प्रचक्षते ॥ ८४२ ॥
पुष्पिताग्राtwo metres in one verse
genderक्लीneut.
जिह्वापानः पुरोगामी कृतज्ञो रात्रिजागरः ।कौलेयकोऽस्थिखादश्च भवनो भलुहोऽपि च ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स एव पुरि दिङ्मार्गो वाहनी चोपविष्करम् ।अगारं भवनं धाम वस्तं वस्त्यं निकेतनम् ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उत्पत्तौ च गृहे चान्ये पुनः पुंस्यपि मन्वते ।द्वयोस्तु स्याच्छुनि शुनि पुनर्द्वे भषणोऽथ नप् ॥ १२६६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
भवन as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश निशान्तदुर्जातं व्यसने ज्ञेयमसम्यग्जातवस्तुनि । निशान्तं भवने शान्ते प्रत्युषे च प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 15.2.33
- धरणिकोश सदन[54] सेवनं सीवनोपास्त्योर्वर्जनं त्यागहिंसयोः । तलिनं विरले स्तोके सदनं भवने जले ॥ Dharaṇikośa 19.1.14
- नानार्थार्णवसंक्षेप चतुष्कीलिङ्गभेदमनुक्त्वैव भवने यष्टिकान्तरे । ना तु सङ्घे चतुर्णां स्यात् प्लक्षवृक्षे तु दृश्यते ॥ ७३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.732
- त्रिकाण्डशेष कुटकुलीरे कर्कटो राशौ कृष्टिः कर्षे बुधे पुमान् । अप्रियेऽपि कटुः कुम्भे कुटो ना भवने द्वयोः ॥ ९४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.94
- वैजयन्ती भविलस्त्री स्यात्पृथिव्यामुस्रायामेलायां कृत्तिकासु च । भविलं भवने भव्ये भ्रमरः कामुकेऽलिनि ॥ ६२ ॥ Vaijayantī 7.5.62