शूर्प
śūrpaक्ली · neut.In 13 kośas: 16 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
चालनी तितउः शूर्पं प्रस्फोटनमथान्तिका ।चुल्ल्यश्मन्तकमुद्धानं स्यादधिश्रयणी च सा ॥ १०१८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रस्फोटनं शूर्पमस्त्री चालनी तितउः पुमान् ।स्यूतप्रसेवौ कण्डोलपिटौ कटकिलिञ्जकौ ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
मुशलोप्यथ कण्डन्यामुदुलूभ्यां खलस्त्रिषु ।स्यात् क्लीबे पवनं शूर्पं सूर्पं प्रस्फोटनं पुनः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अयोनिशूकिलोऽथास्याग्रे शम्बः कण्डनी पुनः ।उलूखलोदूखले च * [शू]र्प-सूर्पे तु न स्त्रियाम् ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
नल्वणः कलशस्त्रय्यां राशिर्नोन्मनमन्तिमे ।द्रोणाभ्यां शूर्पकुम्भौ *[ च ] चतुःषष्टिशरावकः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राजादनमनुमानंभवनं भुवनं च केतनं लोम ।दीपश्चापः स्तूपःशूर्पावापोडुपाः कशिपुः ॥ ५३ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
तितउश्चालनी चाथ शूर्पप्रस्फोटने समे ।प्रस्फोटनं तु पवनेऽवघातः कण्डनं पुनः ॥ २९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नीवारास्तृणधान्याः स्युर्वनधूमे गवेधुकः ।प्रस्फोटनं तु शूर्पे स्यादुलूखलमुदूखलम् ॥ ४३९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धान्योच्चयः खललको राशिर्निस्तुषधान्यकः ।अयोग्रं मुसलः शूर्पः प्रस्फोटनमुलूखलम् ॥ २६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शूर्पं सूर्पञ्च प्रख्यातं प्रोक्तं प्रस्फोटनं पुनः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ञ्च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अस्त्री सूर्पश्च शूर्पश्च कुल्यः प्रस्फोटनी नला ।सूर्पवातः फुल्लकालश्चालनी तितउः पुमान् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
तितउः चालनी स्त्रीषण्, सूर्पं तालव्यदन्त्ययुक् ।प्रस्फोटनेऽन्तिकायां त्वश्मन्तमश्मन्तकान्वितम् ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
प्रस्फोटनं शूर्पमस्त्री तितउः पुंसि चालनी ।कटः किलिञ्जः कण्डोलः पिटः स्यूतः प्रसेवकः ॥ ८९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पात्राणि स्युः स्रुवो यज्ञे स्रुग्जुहूरुपभृद्ध्रुवा ।शम्याग्निहोत्रहवनी दृषच्छूर्पमुलूखलम्कपालमुसलौ कृष्णाजिनं स्फ्य उपला स्त्रियाम् ॥ ११७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
प्रस्फोटनं शूर्पमस्त्री न स्त्री तितउ चालनी ।अयोनिर्मुसलोऽस्त्री स्यादुदूखलमुलूखलम् ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अर्मणं नल्वलं शौर्पमुन्मानं तद्द्वयं पुनः ।कुंभः शूर्पोऽस्त्रियां तौ द्वौ गोणी वाहस्तु तद्द्वयम् ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
परिमाणान्तरे शूर्पमस्त्री द्रोणद्वयात्मके ।सज्जनः पुनराहैनमर्धप्रस्थे तथैव सः ॥ १४०६ ॥
अनुष्टुप्
द्रोणाख्यपरिमाणस्य माने प्राह चतुर्गुणे ।प्रस्फोटनक्रियायां च साधने श्रूषवाक् तु नप् ॥ १४०७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शूर्प as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु प्रस्फोटनप्रस्फोटनं ताडनशूर्पयोः स्या- दुद्वर्तनं तूत्पवनेऽपवृत्तौ । विलेपने नित्यविधौ तु साधु- ग्रहे समादानमुशन्ति सन्तः ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.21.19
- कोषकल्पतरु कुल्यबल्यं तु रेतस्यथ भेद्यलिङ्गं कुल्यं तु न स्त्री मतमस्थिवाचि । शूर्पेऽष्टकद्रोणिगतं च मांसे पयःप्रणा[ली]सरितो नसि(?) स्त्री ॥ ३१ ॥ Koṣakalpataru 6.26.31
- कोषकल्पतरु कटाहशूर्पे तथा स्यात्कमठस्य पृष्ठे स्यात्कोटरे ना महिषीशिशौ च । उत्साह उक्तो नरि चोद्यमे ऽपि प्रचक्षते तं सुधियश्च सूत्रे ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 6.32.50
- नानार्थार्णवसंक्षेप उन्मदउन्मदस्तु पुमाञ्छूर्पे कच्छपे तु द्वयोरयम् । उत्सृष्टस्त्रिषु दत्ते स्यात् त्यक्ते चाथ नृलिङ्गकः ॥ २६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.265
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रस्फोटनशूर्पे शुर्पेण पवने पद्मपत्रपदं पुनः । भवेत् पुष्करमूलाख्यभेषजेऽब्जस्य चच्छदे ॥ ३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.31
- शब्दरत्नावली प्रस्फाटनप्रस्फाटनं ताडने स्यात्सूर्वेऽपि च विकाशने । प्रतिमानं प्रतिच्छायादन्तिदन्तान्तरालयोः ॥ प्रतियत्नस्तु लिप्सोपग्रहसंस्कारकर्मसु । प्रत्यर्थी तु भवच्छत्रौ प्रतिवादिनि वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.117