अरुष्कर
aruṣkaraपुं · masc.In 10 kośas: 7 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
वीरवृक्षोऽरुष्करोऽग्निमुखी भल्लातकी त्रिषु ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्रन्दनं चारुष्करस्तु तपनोऽग्निमुखो द्वयोः ।अरुष्को वीरवृक्षः स्याद्रक्षोघ्नो रञ्जनो धनुः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भल्लातके वीरतरुररुष्कोऽरुष्करो व्रणः ।भौतिको भूतरुड्भूरिस्नेहः शोफकरो धनुः ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जम्ब्वां त्रिसारा विरुजा महाजम्ब्वां महाफला ।भल्लातक्यां त्रिलिङ्गोऽयमग्निमुख्यप्यरुष्करः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भल्लातकः[क] स्फोटबीजोऽरुष्करस्तापनोबलः ।राजादनी निम्बबीजः शुकेष्टो राजवल्लभः ॥ १७७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिषु भल्लातकी भल्ली वीरवृक्षोऽप्यरुष्करः ।अरुषेकाऽग्निमुखी चासौ हितो रक्षोघ्न इत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भल्लातक्यां त्रिलिंगायामग्निमुख्यप्यरुष्करः ।कंपिल्ले रोचनी गुण्डा रक्तांगश्चन्द्रकर्कशौ ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्मकरः कीनाशे वेतनवृत्तौ तथा भृत्ये ।मूर्वायामपि बिम्ब्यां स्त्रियामथारुष्करं षण्ढे ॥ ९० ॥
metre not recognised
meaningsषण्ढ
भल्लातके व्रणकरे विशेष्यलिङ्गं समाम्नातम् ।सहचर उक्तो द्वन्द्वे झिण्ट्यां सख्यौ निरोद्धरि च ॥ ९१ ॥
metre not recognised
doubtful
अरुष्करो व्रणकरे भवेद्भल्लातकेऽपि च ।भवेदभिसारो युद्धे वधे च बलसाधने ॥अत्युत्तरं त्रिषु ज्येष्ठे प्रतिवाक्यविवर्जिते ।अलङ्कारोऽलङ्कारणे हारादावुपमादिके ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सा (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ङ्का (wrong syllable)
अरुष्कर as a meaning in nānārtha verses
- शिवकोष वह्निवनं प्रस्रवणे नीरे वह्निश्चित्रेऽप्यरुष्करे । Śivakoṣa 16.4
- शिवकोष दहनतेजनो ना शरे वेणौ तेजोह्वामूर्वयोः स्त्रियाम् । दहनोऽरुष्करे चित्रे धमनो नडनिम्बयोः ॥ २५४ ॥ Śivakoṣa 16.1.254
- शिवकोष धनञ्जयतृणशून्यं तु केतक्यां मल्ल्यां च तृणशून्यवत् । धनञ्जयश्चित्रके स्यादर्जुनेऽरुष्करेऽपि च ॥ ३६४ ॥ Śivakoṣa 21.3.364
- शिवकोष अनलअनलोऽरुष्करे चित्रेऽप्युद्दाले वनकोद्रवे ॥ ४४८ ॥ Śivakoṣa 23.2.448
- शिवकोष रसायनफलारसायनफला धात्रीमाचिकारुष्करेषु च । Śivakoṣa 23.5.2
- शब्दरत्नावली तपनजननी स्त्री दयामात्रोर्जननं जन्मवंशयोः । जगन्नुस्तु पुमान् जन्तौ वीतिहोत्रे च कीर्त्त्यते ॥ जयनं स्याद्घोटकादिसन्नाहे च जयेऽपि च । जघनं योषितां श्रोणिपुरोभागे कटावपि ॥ ज्ञानी स्याद्गणके पुंसि ज्ञानयुक्तेऽभिधेयवत् । जीवनं वर्त्तने प्राणधारणे सलिलेऽपि च ॥ जीवनी स्यात्तु जीवन्त्यां जीवनापि च मोदके । तपनो भास्करेऽपि स्यान्नरकेऽरुस्करेऽपि च ॥ तलुनो मारुते यूनि युवत्यां तलुनी स्त्रियाम् । तलिनं तरलस्तोकस्वच्छेषु वाच्यलिङ्गकः ॥ तमोघ्नो विष्णुसूर्येन्दुबुद्धमहेशवह्निषु । त्यागी दातरि शूरे च विवेकिनि भवुत्पुमान् ॥ तेवनं केलिविपिने क्रीडायाञ्च नपुंसकम् । तेमनं व्यञ्जने क्लीबं तथार्द्रीकरणेऽपि च ॥ तेजनी तृणपूले स्यात्तेजनो वंशमात्रके ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.56