कर्कश
karkaśaवि · adj.In 18 kośas: 22 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
निष्ठुरः कक्खटः क्रूरः परुषः कर्कशः खरः ॥ १३८६ ॥दृढः कठोरः कठिनो जरठः कोमलः पुनः ।मृदुलो मृदुसोमालसुकुमारा अकर्कशः ॥ १३८७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
काम्पिल्यः कर्कशश्चन्द्रो रक्ताङ्गो रोचनीत्यपि ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कठोरः कठिनः क्रूरः कक्खटः कर्कशो दृढः ।उच्यते बहुलः स्थूलः पीनः पीवा च पीवरः ॥ ३४२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तत्फले कोहलं पुष्पं रामाङ्कोऽनुफलो लघुः ।तत्फले गुडबीजं स्यात्पटोले कर्कशः पटुः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धारापूपकवत् पाच्यं वर्वरं चाथ चिक्कणम् ।मसृणं कर्कशं स्निग्धं पिच्छिलं विजिलं पुनः ॥ २८६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
भवेदुरुबुको रक्तपत्रो रक्तजटोऽपि सः ।कासमर्द्दस्तु काशारिः कर्कशश्चारिमर्द्दकः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संहर्षा चापि संस्पर्शा जन्तुकृष्णाह्वकृष्णिका ।अस्त्री कुसुम्भो लट्वा च महारजनमित्यपि ॥कटरो रक्तपुष्पः स्यात्किरिका पद्ममित्यपि ।कम्पिल्लकस्तु काम्पिल्लः कर्कशो रक्तचूर्णकः ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भावारावशरावपल्लवशवक्लीवा अपूर्वं तथानिष्ठीवं च सदैवमर्थविषये स्वं सत्त्वमङ्गिन्यपि ।नल्वः स्याल्लवणे च सैन्धवमधो लोके तथा वाडवःपाशः कर्कशकोशवच्च कुलिशं चाकाश-काशाङ्कुशाः ॥ ७० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंक्लीm. n.
अङ्गारको भेकरजो भृङ्गी मार्कव इत्यपि ।कासमर्दे त्वरिमर्दः कालं कनककर्कशौ ॥ ३४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कठोरं कठिनं स्तब्धं कर्कशं परुषं दृढम् ।अश्लीलं काहलं फल्गु कोमलं मृदु पेशलम् ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मन्दोष्णश्च कवोष्णश्च कदुष्णः कोष्ण इत्यपि ।कर्कशः पुरुषः क्रूरः कक्खटो निष्ठुरः पुनः ॥ २७९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
त्रिदिवताण्डवपारशवं पुनःकुलिशकर्कशकोशविषा अपि ।कणिशमङ्कुशपाशकरीषकादिवसरोहिषमेषविशेषकाः ॥ १६१ ॥
द्रुतविलम्बितम्
genderपुंक्लीm. n.
बृहद्विशालं विस्तीर्णं महच्च विपुलं पृथु ।कठोरः कठिनो रूक्षो निष्ठुरः कर्कशः खरः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कक्खटः खक्खटः क्रूरः कर्कशो निष्ठुरो दृढः ॥ २५१९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
काम्पिल्योऽपि च काम्पिल्लो रोचनी रेचनीत्यपि ।कर्कशश्चन्द्र-रक्ताङ्ग-काम्पील-रेचना अपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पूतिकाष्ठोऽपि काम्पिल्यः कर्कशश्चन्द्र इत्यपि ।अश्वकर्णमहासारसस्यसंवरसर्जकाः ॥ ५१८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रुजाकरस्त्वार्तगलो भीषणो बहुकण्टकः ।स्वादुतिक्तफलो जालवृक्षो दुर्धर्षकर्कशौ ॥ ५२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राजाक्षवः कर्कशः स्यात् कासारिर्वीतपुष्पकः ।विषमुष्टिः श्वेतमुष्टिः केशमुष्टिश्च मुष्टिकः ॥ ५६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुस्तुम्बुरु तु धान्याकं तत्र छत्रा वितुन्नकम् ।कोशातकी पटोली स्यात् पटोलः कर्कशः पटुः ॥ ६२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्कशे तु घनक्रूरकठोरदृढनिष्ठुराः ।जरठः कठिनो नूत्नो नूतनोऽभिनवो नवः ॥ १६२७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
भल्लातक्यां त्रिलिंगायामग्निमुख्यप्यरुष्करः ।कंपिल्ले रोचनी गुण्डा रक्तांगश्चन्द्रकर्कशौ ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बृहत्कर्कोटके त्वैहो हस्तिकर्कोटको बली ।पटोलके तु राजीवान् रवणः कर्कशः पटुः ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कठिने प्रखरस्पर्शे निर्दये साहसप्रिये ।ना तु खड्गे तथान्ये च काम्पिल्याख्यमहीरुहे ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
करालो दन्तुरे तुंगे विशाले विकृतेऽपि च ।कर्कशः प्रखरस्पर्शे निर्दये साहसिन्यपि ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
कर्कश as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु मसृणयाम्यायां दिशि यज्ञदानविधिषु स्त्री तत्प्रतिष्ठास्वथ स्निग्धाकर्कशयोस्त्रये च मसृणोऽथ स्यात्क्षुमायां स्त्रियाम् । पुंसि द्वावुषणोषणौ रसभिदि स्त्रीत्वे कणायामिमौ क्लीबे स्तो मरिचेऽथ पुंसि धिषणो वाचस्पतौ स्त्री धियि । रतपरिभवयोः स्याद्धर्षणं स्त्रीत्वसत्यां नयनरुजि यमे स्याद्धर्षणो योगभेदे । हरणमपि विवाहस्वे भुजे स्याद्धृतौ च श्रवणमपि हृतस्त्रि श्रोत्रतत्कर्मणोश्च ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.15.26
- परमानन्दीयनाममाला परुषपरुषं कर्कशे रूक्षे पुद्गलः कायवित्तयोः । प्रधानं प्रकृतौ पूज्ये महामात्रात्मनोरपि ॥ ३०८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.308
- शब्दरत्नावली रेचनीरञ्जनो रागजनने रञ्जनं रक्तचन्दने । नीलीरोचनिकाशुण्डामञ्जिष्ठासु च रञ्जिनी ॥ रजनी रात्रिजतुकाहरिद्रानीलिनीषु च । राधना तोषणे स्त्री स्यात्क्लीबं प्राप्तौ च साधने ॥ राजा नृपे प्रभौ चन्द्रे क्षत्रिये च पुमानयम् । रेचनी कर्कश-दन्ती-रोचनी-त्रिवृतासु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.69
- शब्दरत्नावली कीकसओक आश्रयमात्रे स्यान्मन्दिरे च नपुंसकम् । कीकसं क्रिमिजातौ स्यात्क्लीबं कुल्ये तु कर्कशे । चमसा पिष्टके यज्ञपात्रभेदे नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.20
- शब्दरत्नाकर क्रूरक्रूरो नृशंसे कुपिते भीषणे कर्कशे त्रिषु । क्षमस्त्रिषु हिते योग्ये युक्ते शक्ते पटावपि ॥ १८९५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1895
- तन्त्राभिधान झविराजेन्द्रो धनुर्हस्तः कर्कशो नादजः कुजः । दीर्घबाहुर्बलो रूपमाकन्दितः सुचञ्चलः ॥ ८३ ॥ Tantrābhidhāna 2.26.83