कल्पन
kalpanaक्ली · neut.In 9 kośas: 7 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
स्युः कर्तने कल्पनवर्धने च च्छेदश्च घातोद्यत आततायी ॥ ३७२ ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
कल्पनं कर्तनं प्रोक्तं वर्धनं छेदनं तथा ।व्यत्ययः स्याद्विपर्यासो वैपरीत्यं विपर्ययः ॥ ७२९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वदनं स्वादनं प्सानं विष्वाणं कल्पनं च तत् ।अवष्वानाशने न्यादो निघसोऽभ्यवहारवत् ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विदारणं भेदनं च विदरः स्फुटनं भिदा ।लवोऽभिलावो लवनं लूनिः स्त्री स्यादुपस्कृतिः ।प्रतिकीर्णमुपस्कीर्णं हिंसायां विषये मते ।उपस्कारं लुनन्तीति विक्षिप्य लवने[178b] भवेत् ।छेदनं वर्धनं तुल्ये कर्तनं कल्पनं छिदा ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
पिंजनं स्याद्विहननं धराणां प्रविसारणम् ।कल्पनं कर्तनं तुल्ये त्रिवृतं तु त्रिवृत्त्रिषु ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परंपरस्तु तत्पुत्रस्तत्पुत्रोऽपि परंपरः ।अयं पल्ययनोऽपि स्यात् कल्पनस्तु तदात्मजः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्कल्पनं कर्तनक्लृप्तिवाचिस्त्री सज्जनायामथ कर्तनं तु ।छेदे वधूनामपि तूलसेवे-ऽथो लङ्घनं भूषणवाचकं च ॥ ५० ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 1, syllable 7 न (wrong syllable)
meaningsकॢप्ति
क्रियायां स्यात् कल्पयतेरथ स्यात् कर्षकः पुमान् ।अङ्गारके क्रष्टरि तु भेद्यवच्च कृषीवले ॥ ३८९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsक्रिया
कल्पन as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश आकल्पप्रतापस्तेजसि स्वेदे विकल्पौ पक्षसंशयौ । आकल्पः कल्पने वेशे उडुपश्चन्द्रभेलयोः । परिकम्पो भये कम्पे वृषाकपी हरीश्वरौ ॥ Dharaṇikośa 20.1.3
- कोषकल्पतरु आकल्पतेविवर्तने ज्ञानशक्त्योराङः कल्पनभूषयोः । उत्कण्ठायां प्रमोदे च श्रद्धायां त्ववतः परः ॥ ९० ॥ Koṣakalpataru 3.5.90
- नानार्थार्णवसंक्षेप आकल्पमित्रे च रभसस्त्रातर्याह्वाने रुदिते युधि । आरावेऽन्ये दारुणे च स्यादाकल्पस्तु कल्पने ॥ १७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.17
- शब्दरत्नावली विकल्पपुमान् कुटन्यनिद्रात्मकलत्रे(?) च विटाधिपे । विकल्पः कल्पने भ्रान्तौ द्वैधेऽपि च भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.19