संवेग
saṃvegaपुं · masc.In 10 kośas: 9 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
आवेगस्तु त्वरिस्तूर्णिः संवेगः संभ्रमस्त्वरा ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवहित्थाकारगुप्तिः समौ संवेगसंभ्रमौ ।स्यादाच्छुरितकं हासः सोत्प्रासः स मनाक्स्मितम् ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दर्पो मदोऽवलेपो मानो गर्वो भवेदहङ्कारः ।आवेशः संवेगः संरम्भः सम्भ्रमस्तथाटोपः ॥ ७२२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
चापलं त्वनवस्थानं हर्षश्चेतःप्रसन्नता ।संवेगः संभ्रमावेगावाटोपो रभसस्तथा ।संरम्भोऽपि स्त्रियां तूर्त्ति-तूस्त्वरा-त्वरि-तूर्णयः ॥ १५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वायुः प्राणिधृतः प्राणो जगत्प्राणस्तु धूसरः ।तद्वाहे तु महावेगः संवेगस्तु तमोग्रजः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आवेगः स्यात् त्वरा तूर्णिः संवेगः सम्भ्रमस्त्वरिः ।अथ तर्कः परामर्शो वितर्कश्च विमर्शनम् ।ऊह उन्नयनं चोहाऽध्याहारश्चापि उच्यते ॥ ४७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृङ्गारादिकचिह्नानां लज्जाप्रच्छादने त्रयम् ।अत्यन्तवेगे विज्ञेयौ समौ संवेगसम्भ्रमौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संवेगावेगावूहेहे परामर्शो विमर्शनम् ।मृत्यौ मृतिः सर्वगे मरि-मारी मरकोऽपि च ॥ १२९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अत्याहितं महाभीतिः समौ संवेगसंभ्रमौ ।आश्चर्यमद्भुतं चित्रं चोद्यं पुंस्येव विस्मयः ॥ ९७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वङ्कतिः स्याच्च चलने समो भ्राम्यतिरादरे ।संवेगे च भये व्युद्भ्यां पुनर्मोह-विलासयोः ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
meanings
संवेग as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश संभ्रमसंभ्रमं भ्रममिच्छन्ति भयं संवेगमादरम् । आश्रमो ब्रह्मचर्यादावाश्रमो मठ इष्यते ॥ Dharaṇikośa 24.2.17
- शब्दरत्नावली सम्भ्रमसम्भ्रमः पुंसि संवेगादरयोः साध्वसेऽपि च । सरमा राक्षसीभेदे कुक्कुर्यामपि च स्त्रियाम् ॥ सुषमाऽत्यन्तशोभायां स्त्री मनोज्ञे समे त्रिषु । सुषीमो नागभेदे ना मनोज्ञशीतयोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.44