वायु
vāyuपुं · masc.In 21 kośas: 30 synonym verses, 82 as a meaning of another word.
तिर्यग्दिशां तु पतय इन्द्राग्नियमर्नैरृताः ।वरुणो वायुकुबेरावीशानश्च यथाक्रमम् ॥ १६९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 म (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वायुः समीरसमिरौ पवनाशुगौ नभःश्वासो नभस्वदनिलश्वसनाः समीरणः ।वातोऽहिकान्तपवमानमरुत्प्रकम्पनाः कम्पाङ्कनित्यगतिगन्धवहप्रभञ्जनाः ॥ ११०६ ॥मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वो महाबलः ।मारुतः स्पर्शनो दैत्यदेवो झञ्झा स वृष्टियुक् ॥ ११०७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
द्वादशार्का वसवोऽष्टौ विश्वेदेवास्त्रयोदश ।षट्त्रिंशत्तुषिताश्चैव षष्टिराभास्वरा अपि ॥ ४ ॥षट्त्रिंशदधिके माहाराजिकाश्च शते उभे ।रुद्रा एकादशैकोनपञ्चाशद्वायवोऽपि च ॥ ५ ॥चतुर्दश तु वैकुण्ठाः सुशर्माणः पुनर्दश ।साध्याश्च द्वादशेत्याद्या विज्ञेया गणदेवताः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
श्वसनः स्पर्शनो वायुर्मातरिश्वा सदागतिः ॥ ६१ ॥पृषदश्वो गन्धवहो गन्धवाहानिलाशुगाः ।समीरमारुतमरुज्जगत्प्राणसमीरणाः ॥ ६२ ॥नभस्वद्वातपवनपवमानप्रभञ्जनाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पवनः श्वसनो वायुर्मरुदनिलो मारुतो जगत्प्राणः ।पृषदश्वः पवमानः प्रभञ्जनः स्पर्शनो वातः ॥ ७५ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
गौरी तस्य प्रियायां स्यात्सुखा स्यात्तस्य पत्तने ।वातो वायुर्जगत्प्राणो मातरिश्वा समीरणः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वातो वायुर्जगत्प्राणः शुष्मिणः श्वसनोनिलः ।गन्धवाहो गन्धवहो गन्धगन्धिलचोरकः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्पर्शनः कः समीरो यः स्पर्शनो मारुतो नभः ।वायुस्ततो मातरिश्वा हरिरात्मा वहश्च वाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गन्धवहः पवमानः पृषदश्व-वहन्त-मातरिश्वानः ।वायु-प्रभञ्जन-जगत्प्राण-नभःश्वास-सर्पकान्त-सृकाः ॥ १५४ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
इन्द्रियार्थ-रथ-वायु-रदानांकण्ठ-देश-रस-गण्ड-नदानाम् ।ओष्ठ-कोष्ठमिति-धान्य-कचानांपाणि-पाणिज-कुठार-कुचानाम् ॥ ५ ॥
स्वागता
genderपुंmasc.
वायुः प्राणिधृतः प्राणो जगत्प्राणस्तु धूसरः ।तद्वाहे तु महावेगः संवेगस्तु तमोग्रजः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पवनः पवमानश्च वायुर्वातोऽनिलो मरुत् ।समीरणो गन्धवाहः श्वसनश्च सदागतिः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीमद्गढमलाङ्गोद्भूस्तेजोवर्गमरूपयत् ।वायुःसमीरणो वातो मातरिश्वा प्रभञ्जनः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वायुः समीरणोऽरूपो गन्धवाहः[ह] प्रभञ्जनः ॥ ३२७ ॥
genderपुंmasc.
आन्तरिक्षोऽर्द्धदिक् ब्राह्मी पाताली फणिराजदिक् ।शक्रो वह्निर्यमो रक्षः पाशी वायुः शशीश्वरौ ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गौरी तस्य प्रियायां स्यात्परिघा तस्य पत्तने ।वायुर्महाजवो गन्धवाहो गन्धवतीप्रियः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वायुः समीरणो वातः समीरो मारुतो मरुत् ।गन्धवाहो गन्धवहो मातरिश्वा प्रभञ्जनः ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
असुराश्चैव नागाश्च विद्युतोऽनु सुपर्णकाः ।अग्नयो वायवश्चैव स्तनिता श्वोदधीश्वराः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्द्रश्चाग्निर्यमश्चैव नैर्ऋतो वरुणस्तथा ।वायुस्तया कुबेरः स्याद् ईशानश्च यथाक्रमम् ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वायुर्वाहो वहो वातः प्रकम्पनः प्रभञ्जनः ।पवनः पवमानश्च दैत्यदेवः सुरालयः ॥ १९३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म्प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
इत्येवमादिगन्धर्वो गान्धर्वोऽपि निगद्यते ।अग्निर्वायुरथो वह्निः कृष्णवर्त्मा विभावसुः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वायुर्गन्धवहो गन्धवाहः स्पर्शनमारुतौ ।जगत्प्राणोऽजगत्प्राणः प्रभञ्जनसमीरणौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पवनसमीरसमीरणमारुतपृषदश्ववायुगन्धवहाः ।स्पर्शनपवमानानिलवातमरुच्छ्वसनमातरिश्वानः ॥ १२५ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
असंस्काराः कचाः श्लिष्टाः व्रतिनस्ते जटा सटा ।दोषा वातादयो वायुः पित्तं श्लेष्मा कफः समौ ॥ १०९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षुधा वाणी च वायुस्त्वग् हृद्गतः पुरुषोत्तमः ।यमुना यामुनेयश्च य-कारो मान्तिमः स्मृतः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राणस्तेजः स्थिरा वार्द्युर्वायुश्चापि प्रभा च ज्या ।कमभ्रं नाद-दावौ च कुः पाथो व्योम तो रयः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
यः कृतीशो युगान्तश्च बलीशो वायुसंज्ञकः ।वायुवेगी तथा शीघ्रः श्वसनः प्राणसंज्ञकः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ कादिमते प्रोक्ता संज्ञा भूतलिपेः क्रमात् ।वातो मरुच्चरः प्राणो वायुर्नादो रयो जवी ।व्याप्तं स्पर्शो वायुजानां संज्ञा प्रोक्ता मनीषिभिः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वातः-अ, मरुत्-आ, चरः-ए, प्राणः-क, वायुः-ख, नादः-ट, रयः-त, जवी-प, व्याप्तं-य, स्पर्शः-ष
genderपुंmasc.
वातो वायुर्जगत्प्राणः शुषिलः श्वसनोऽनिलः ।गन्धवाहो गन्धवहो मातरिश्वा समीरणः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वायु as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् आशुगआशुगौ वायुविशिखौ शरार्कविहगाः खगाः ॥ १९ ॥ Amarakośa 3.3.19
- नामलिङ्गानुशासनम् शारमुक्ताशुद्धौ च तारः स्याच्छारो वायौ स तु त्रिषु ॥ १६६ ॥ कर्बुरेऽथ प्रतिज्ञाजिसंविदापत्सु सङ्गरः । Amarakośa 3.3.316
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) कउक्तानामप्यनुक्तानां शब्दानामिह संग्रहः । कशब्दः सुखवाय्वम्बुब्रह्ममस्तकवाचकः ॥ ८४७ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.847
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) हरिअर्कमर्कटमण्डूकविष्णुवासववायवः । तुरङ्गसिंहशीतांशुयमाश्च हरयो दश ॥ ८५६ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.856
- धरणिकोश कअथ कान्ताः प्रकथ्यन्ते श्लोकस्यार्धेन संप्रति । कं वारि[4]णि सुखे शीर्षे कोऽर्कब्रह्मात्मवायुषु ॥ Dharaṇikośa 1.2.1
- कोषकल्पतरु आशुगआशुग इषौ च बाणे [वायावर्के] प्रसूनरेणौ च । स्नानीये च परागो गिरिभेदे चन्दने ग्रहणे ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.3.13
- कोषकल्पतरु लघुशीघ्रे च कृष्णागुरुणि द्वयोनः स्पृक्कागतः स्त्री वपुषस्तु वायौ । अङ्घोंऽहसि स्यात्करसंपुटे च मोघस्तु दीने त्रिषु निःफले च ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.4.34
- कोषकल्पतरु टटः शंभुवाय्वोर्निनदान्तरेऽन्त्ये Koṣakalpataru 6.10.1
- कोषकल्पतरु लघ्वट्लघ्वट् वायौ लघौ त्रय्यां सरट् स्याद्वातमेघयोः । पुरटोऽङ्घ्रौ सुवर्णेऽन्त्ये देवटो देवशिल्पिनि ॥ Koṣakalpataru 6.10.45
- कोषकल्पतरु सृणिमुष्णस्तु सूर्येऽप्यनले च दिष्टो वेणुर्नदे देशविशेषके च । सृणिः पुमान्वायुरवीन्दुवाची स्त्री[280b]पुंसयोरङ्कुशवाचकश्च ॥ Koṣakalpataru 6.15.17
- कोषकल्पतरु जगत्तत्स्त्री नारदवल्लकीगतमथ क्लीबे पृषद्बिन्दुषु प्रायो भूम्नि मृगे तु पुंसि परवत्स्याच्छ्वेतबिन्द्वन्विते । वायौ पुंसि जगज्जगच्च चरमे लोकेऽन्यवज्जङ्गमे स्त्री भूमौ भुवने जनेष्वपि तथा छन्दोन्तरे कीर्तितम् ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.22
- कोषकल्पतरु अङ्कतिरात्रौ वासनिकेतयोश्च वसतिः स्त्री धातृवाय्वोः पुनः श्रौतेष्वग्निषु चाङ्कतिर्निर्गदितो रुक्त्यागयोस्त्र्यंहतिः । अश्रीदिग्धवयोरुपद्रवहृते स्यान्निर्ऋतिः पुंसि तु स्वाहायां तरणौ घृणौ च चतुरैः प्रोक्तो गभस्तिस्तथा ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.16.30
- कोषकल्पतरु श्वसननितम्बिनीनां कटितः पुरस्ता- द्भागे च कट्यां जघनं प्रदिष्टम् । हासे स्मिते स्याद्धसनं स्त्रियां स्या- दङ्गारधान्यां श्वसनस्तु वायौ ॥ १२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.12
- कोषकल्पतरु तलुनस्यात्पुंसि वायौ तलुनोऽथ यूनि भेद्योऽयमथो तलिनं तथाल्पे । तुच्छे पराभं विरले च शस्तं मलीमसे स्यान्मलिनं च कृष्णे ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.27
- कोषकल्पतरु प्रेत्वन्शक्रे च यक्षे भुजगे च वर्णे द्युवा रवौ चाभिगमे च पुंसि । स्युर्वाजिनो बाणविहंगमाश्वाः प्रेत्वा तु वायावपि वासवे च ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.21.84
- कोषकल्पतरु पपो वायावथ पातरि त्रिषु भवेत्पाने द्वयोनो भवे- Koṣakalpataru 6.22.1
- कोषकल्पतरु छुपरोपो रोपणबाणयोरथ भवेत्सूपः पुमान्व्यञ्जने तत्कारे स्पृशि तु क्षुपे छुप इति स्याद्वायुवेण्योश्च यः । कूपोऽन्धौ गुणवृक्षके च विवरे मृन्मानके कूपके तापः स्यात्पचते तथातितपने नद्यन्तरे च स्त्रियाम् ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.22.2
- कोषकल्पतरु शरण्युदेहे वसन्तेऽपि नरि क्षिपण्यु- र्वह्नौ भुवन्युः शशिसूर्ययोश्च । वायौ शरण्युस्त्रिषु वारिते स्या- न्मासे तपस्यस्तपसि स्मृतः स्त्री ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.26.82
- कोषकल्पतरु पाचलपाचलो धनहुताशवायुषु ग्राहयादसि तु माचलो मतः । बन्दितस्कररोगयोरथो श्वेतरक्तरुचि पाटलस्त्रिषु ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 6.28.29
- कोषकल्पतरु चञ्चलशैले च कीलेऽप्यचलो भुवि स्त्री लक्ष्म्यां पुनर्विद्युति चञ्चला स्यात् । वायौ पुमान्कम्रगतः परस्मिन् स्युरिल्वलाः स्त्री मृगभोर्ध्वभेषु ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.55
- कोषकल्पतरु मीवाग्रीवा शिरोधावपि तच्छिरायां मीवा तु वायावुदरक्रिमौ च । रेवा सरिद्भित्स्मरयोषितोः स्या- नील्यां च लट्वा तु करञ्जभेदे ॥ १० ॥ Koṣakalpataru 6.29.10
- कोषकल्पतरु वहना राहावुपरागे निर्बन्धेऽनुग्रहे ग्रहणे । समरोद्यमेऽथ वृषभस्कन्धे वायौ वहो माने ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.32.36
- नानार्थार्णवसंक्षेप बलिस्त्रियां च राज्यपालिन्यां दास्यां चाथ बलिध्वनिः । योनौ वायौ च भस्त्रा तु वह्निध्मानदृतावपि ॥ ७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.72
- नानार्थार्णवसंक्षेप अभवृक्षावयवभेदे च स्यादगो गिरिवृक्षयोः । अश्नोऽभ्रे भूधरेऽथाभो(?)वायावात्मन्यथार्कवाक् ॥ ८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.8
- नानार्थार्णवसंक्षेप ईष्मअश्मन्तकाह्वये क्ष्वेडविशेषे इति षट्स्वयम् । पत्यौ च नामपूर्वोऽथो ईष्मो वायुवसन्तयोः ॥ १५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.15
- नानार्थार्णवसंक्षेप पविवज्रे शस्त्रमुखे वायौ दृश्यर्थे त्वव्ययं पशु । पुमान् मृगादौ छगले हर्षनन्दी त्ववोचत ॥ ७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.75
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्तूपस्याद्दारुलेखके सुन्दः स्तूपो वायौ समुच्छ्रये । संयुगोपायतनयोर्मूर्धमध्यगुडे पशोः ॥ १३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.133
- नानार्थार्णवसंक्षेप अविअविः पुंस्यवतौ धातौ सूर्यपर्वतयोरपि । द्वयोस्तु मेषेऽथाविर्ना भाःप्राकारार्कवायुषु ॥ ५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.54
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षित्वन्छायायां च कुठारादिशस्त्रमुष्टौ च नृस्त्रियोः । क्षित्वा ना केशवे वायौ क्षित्वरी तु स्त्रियां निशि ॥ २१२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.212
- नानार्थार्णवसंक्षेप खगहरेणुसंज्ञे कुन्तस्य पुनः सम्बन्धिनि त्रिषु । खगः पुंसि रवौ वायौ शरसङ्ग्रामयोरथ ॥ ३०० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.300
- नानार्थार्णवसंक्षेप चलनिर्यासभेदे वायौ च पुंश्चल्यां तु चला स्त्रियाम् । विद्युत्यथ चरिर्वायौ चरतौ ना पशौ द्वयोः ॥ ४०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.406
- नानार्थार्णवसंक्षेप च्युतिच्युतिः स्त्री च्यवने योनौ वायौ च च्योततौ तु ना । चूषा गजवरत्रायां स्त्री स्त्रीशण्डस्तु चूषणे ॥ ४३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.432
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्राणबहुत्वमस्याथ बले वायुवायुविशेषयोः । द्वन्द्वानां प्रथमे साम्नि चक्षुरादीन्द्रियेषु च ॥ ७४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.745
- नानार्थार्णवसंक्षेप भृमित्वक्पत्रसंज्ञभैषज्ये भृत्यो दासे द्वयोः स्त्रियाम् । भृत्या स्याद्वेतनेऽथो ना (भू ? भृ)मिर्वायौ जलेऽपि च ॥ ९१८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.918
- नानार्थार्णवसंक्षेप मर्कमनुष्ये मर्कशब्दस्तु देवदारुतरौ पुमान् । मनोविरिञ्चयोंर्वायौ कश्चित् त्वाहाभ्रचन्द्रयोः ॥ ९४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.948
- नानार्थार्णवसंक्षेप लघट्लघण् मेघे टकारान्तो वायौ च नरलिङ्गकः । हिरण्यमाषकस्यापि भेदे स्त्री त्वप्सरस्यसौ ॥ ११३६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1136
- नानार्थार्णवसंक्षेप वातवाश्रस्तु पुरुषे शब्दे सङ्घाते च पुमानथ । वाश्रा धेनौ स्त्रियां वातः पुनर्वायौ नरि त्रि तु ॥ १२२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1227
- नानार्थार्णवसंक्षेप वातिवातिस्तु वायौ ना धातौ गतिगन्धनकर्मणि । स्त्री तु तत्क्रिययोः शोषे वारिस्तु स्त्री मतङ्गजाः ॥ १२४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1241
- नानार्थार्णवसंक्षेप विधुस्वामिन्यथ विधुः पुंसि विष्णौ चन्द्रे हुताशने । वायौ काले राक्षसे तु द्वे त्रि तु स्यादुपद्रुते ॥ १२५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1256
- नानार्थार्णवसंक्षेप वीध्रविगतौ त्रिस्तु विगते शान्ते कान्तगतादिषु । वीध्रं पुंस्यनले वायौ मेघे क्ली तु नभस्यथ ॥ १२६६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1266
- नानार्थार्णवसंक्षेप शारशार्ङ्गः पक्षिविशेषे द्वे इति शारः पुनः पुमान् । वायौ कर्बुरवर्णे च त्रि तु तद्वत्यथो नृनप् ॥ १३५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1355
- नानार्थार्णवसंक्षेप शुनबले तु क्ली शुनस्तु द्वे शुनि वायौ तु ना नपि । सुखेऽथ शुचिरीशाने सूर्ये चन्द्रेऽग्निशौक्ल्ययोः ॥ १३९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1394
- नानार्थार्णवसंक्षेप सरस्स(रः?राः) सान्तष्टान्तमन्ये वायौ मेघे द्रुमान्तरे । सरीसृपपतत्र्योस्तु द्वे संश्चत् तु नृलिङ्गकः ॥ १४७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1476
- नानार्थार्णवसंक्षेप सूर्पमुद्गादिकैस्तु सुकृते व्यञ्जने सूपमस्त्रियाम् । सूपकारे तु ना सूर्पः पुनर्ना वायुसूर्ययोः ॥ १५४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1541
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रवहप्रग्राहस्तु तुलासूत्रे तथैवाश्वादिरश्मिषु । प्रवहो वायुभेदे स्याद् वायुमात्रे बहिर्गतौ ॥ १२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.126
- नानार्थार्णवसंक्षेप अङ्कतिअविवाह्यां भवेत् तस्यामथ स्यादङ्कतिः पुमान् । वायौ प्रजापतौ च स्त्रीलिङ्गस्त्वर्थान्तरेऽस्त्ययम् ॥ १४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.141
- नानार्थार्णवसंक्षेप आशुग'नाशिर दुह्र' इत्यत्र चिन्त्योऽर्थोऽथाशुगः पुमान् । अर्के वायौ गरे त्रिस्तु शीघ्रगेऽथ नृलिङ्गकः ॥ २०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.206
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षिपण्युइङ्गुदाह्वयवृक्षे च तयोस्तु प्रसवे नपि । क्षिपण्युस्तु पुमान् वायावायुधेऽर्थवसन्तयोः ॥ ४८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.485
- नानार्थार्णवसंक्षेप पवनपरुलस्तु द्वयोरश्वे पार्वत्यां परुला स्त्रियाम् । पवनस्तु पुमान् वायौ किरणे भेद्यवत् पुनः ॥ १०७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1070
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रसत्वन्मासादिनि प्रसत्वा तु वायौ नाथ प्रसत्वरी । मातरि प्रतिपत्तौ च स्त्री प्ररीत्वा तु मारुते ॥ ११२४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1124
- नानार्थार्णवसंक्षेप मारुतमातङ्गः स्याच्च चण्डाले मारुतस्तु पुमानयम् । वायौ च भीमसेने च हनूमति च नप् पुनः ॥ १४०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1407
- नानार्थार्णवसंक्षेप मिहिरमिहिरस्तु पुमान् सूर्यवायुमेधेषु नब्जले । मिथुनं तु क्लीबलिङ्गं स्त्रीपुंसयुगले तथा ॥ १४२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1423
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्वसनवधेऽपि शमयत्यर्थे त्रि तु स्याच्छान्तिसाधने । श्वसनस्तु पुमान् वायौ मदनाख्ये च पादपे ॥ १७७४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1774
- नानार्थार्णवसंक्षेप सहर्षसङ्कीर्णे सङ्करी तु स्त्री कन्याभेदे नृदूषिते । सहर्षस्तु पुमान् वायौ त्रि स्पर्धनसमानयोः ॥ १९२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1926
- नानार्थार्णवसंक्षेप सरण्युसनाभिर्हि सपिण्डेऽन्ये सोदर्येऽथाङ्गुलौ स्त्रियाम् । त्रिर्नाभिसहिते ना तु सरण्युर्वायुमेघयोः ॥ १९३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1931
- नानार्थार्णवसंक्षेप गन्धवहस्त्री तु गन्धवहा घ्राणे ना तु वायौ मृगे द्वयोः । गन्धवाहस्तु ना वायावत्राप्यर्थादि पूर्ववत् ॥ २०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.201
- नानार्थार्णवसंक्षेप वलाहकवंशपत्त्रं पुनः क्लीबं हरितालेऽत्र पूर्ववत् । वलाहकस्तु ना मेघे गिरौ वायौ च शार्ङ्गिणिः ॥ ५४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.543
- नानार्थार्णवसंक्षेप समीरणवायौ फणिर्जकाख्ये च स्तम्बेऽप्याहरणे त्वना । सरीसृपस्तु द्वे सर्पे तथैवोदरसर्पिषु ॥ ६२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.628
- नानार्थार्णवसंक्षेप सदागतिअत्रापि पूर्ववत् सादि पुमांस्तु स्यात् सदागतिः । वायौ सूर्ये च सादीनि पूर्ववद्व्रुवते पुनः ॥ ६५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.654
- परमानन्दीयनाममाला कब्रह्मवायुसुहृत्केकिवह्न्युद्योतमात्मसु । कुः पापीयसि मह्यां च निवारणकुशब्दयोः ॥ १० ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.10
- परमानन्दीयनाममाला टटो भूमिवायुशब्देषु शरीरास्थनि टं पुनः । गवि ठः सुस्तने रुद्रे चन्द्रमण्डलशून्ययोः ॥ २० ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.20
- परमानन्दीयनाममाला आशुगआशुगो बाणरव्योः स्याद्वायावपि निरीक्ष्यते । आप्लुतः स्नातके स्नानेऽथाकल्पो वेषकल्पयोः ॥ ३३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.33
- परमानन्दीयनाममाला गन्धवाहगन्धवाहो मृगे वायौ गन्धवाहा च नासिका । गोमेदकं च काकोले पत्रके रत्नभिद्यपि ॥ १६८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.168
- परमानन्दीयनाममाला प्राणवायौ हृदयवायौ च पुस्तं पुस्तकशिल्पयोः । पार्ष्णिरुन्मदयोषायामंह्रिमूलेथ पूरिते ॥ २९४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.294
- शारदीयाख्यनाममाला हरिअर्कमर्कटमण्डूकविष्णुवासववायवः । तुरङ्गसिंहशीतांशुयमाश्च हरयो दश ॥ १२९ ॥ Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.129
- शब्दरत्नावली कको ब्रह्माण्डवायुसूर्याग्नियमदक्षान्मवर्हिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.1
- शब्दरत्नावली यकारयकारो वायुयशसोर्योगे याने च यातरि । ज्या मातरि क्षितौ मौर्व्यां द्यु क्लीबं गगणे दिने ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.1
- शब्दरत्नाकर खगखगोऽर्के विहगे वायौ तारके सुरमेघयोः । गर्दभे रक्षसि खरः खरुः पुंसि स्मरे हरे ॥ १९०६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1906
- शब्दरत्नाकर आशुगतदात्वे पात आपात आशुगोऽर्केषुवायुषु । आयोगो व्यापृतौ गन्धमाल्योपहरणेऽपि च ॥ २०४९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2049
- तन्त्राभिधान घघः खड्गी घुर्घुरो घण्टी घण्टीशस्त्रिपुरान्तकः । वायुः शिवोत्तमः सत्यं किङ्किणी घोरनादकः ॥ ६६ ॥ Tantrābhidhāna 2.21.66
- तन्त्राभिधान च----------------------------------- देवी कीटमुखीच्छात्मा कौमारी पूर्वफल्गुणी । अनङ्गमेखला वायुर्मेदिनी च मूलावती ॥ ७५ ॥ Tantrābhidhāna 2.23.75
- तन्त्राभिधान ययो वाणी वसुधा वायुर्विकृतिः पुरुषोत्तमः । युगान्तः श्वसनः शीघ्रं धूम्रार्चिः प्राणिसेवकः ॥ १३९ ॥ Tantrābhidhāna 2.43.139
- तन्त्राभिधान कअं स्याच्च परमं ब्रह्म अः स्याद्देवो महेश्वरः । कः प्रजापतिरुद्दिष्टो को वायुरिति शब्दितः ॥ ५ ॥ Tantrābhidhāna 3.5
- तन्त्राभिधान यमा च मातरि माने च बन्धने मूः प्रकीर्त्तिता । यशो यः कथितः शिष्टैर्यो वायुरिति शब्दितः ॥ २८ ॥ Tantrābhidhāna 3.28
- तन्त्राभिधान कयाम्यकर्णादिकः क्रोधी वायुर्वह्निर्गदी रुजा । यादवेशो मुरारिश्च कामाङ्गः का-र्णक स्मृतः ॥ १८ ॥ Tantrābhidhāna 6.18
- तन्त्राभिधान यंयं बीजं वायुवाची स्यात् लमैन्द्रं परिकीर्त्तितम् । अनेकाक्षरबीजे च स्वस्वबीजं स्वनामकम् ॥ Tantrābhidhāna 11.27
- वैजयन्ती मर्कमन्त्रावृगादिगुह्योक्ती मन्युर्दैन्येऽध्वरे क्रुधि । मर्को मनसि वायौ च मोहाः क्रुन्मौर्ख्यमूढताः ॥ ४५ ॥ Vaijayantī 6.1.45
- वैजयन्ती स्तूपस्तूपा वायुरणोच्छ्राया आज्ञाह्वानाध्वरा हवाः । हर्तुर्मृत्यौ महारागे हरा रुद्राग्निगर्दभाः ॥ ६७ ॥ Vaijayantī 6.1.67
- वैजयन्ती अविअविर्भूपुष्पवत्योः स्त्री वायुप्राकारभास्तु ना । अजः पितामहेऽनादौ छागे विष्णौ हरे रवौ ॥ ४ ॥ Vaijayantī 6.5.4
- वैजयन्ती क्षिपणुवायौ वसन्ते क्षिपणुः क्षिपणो वायुकालयोः । कुषाकुः पावके सूर्ये केसरी हयसिंहयोः ॥ २१ ॥ Vaijayantī 7.1.21
- वैजयन्ती मिहिरविष्णौ वसन्ते वैशाखे मरूकौ भेककेकिनौ । मिहिरा वायुमेघार्का यज्वरौ तु हयाध्वरौ ॥ ६२ ॥ Vaijayantī 7.1.62
- वैजयन्ती सरण्युसरण्यू वायुजलदौ संस्तरौ प्रस्तराध्वरौ । क्षये रोधे च संरोधः संवर्तोऽब्दे जगत्क्षये ॥ ७६ ॥ Vaijayantī 7.1.76