अध्याय
adhyāyaपुं · masc.In 10 kośas: 7 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
सर्गो वर्गः परिच्छेदो द्योताध्यायाङ्कसंग्रहाः ।उल्लासः परिवर्त्तश्च पटलः काण्डमस्त्रियाम् ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वशीकरणमन्त्रो यः स हृद्य इति कीर्त्तितः ।ऋचोर्द्वयोः प्रगथने प्रगाथो नरि कीर्त्तितः ॥आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश्चोपवेदकाः ।शाखा स्त्री चरणस्त्वस्त्री सूक्तं स्यादेकदेवतम् ॥साम्नः षट्प्रणवा न्यूङ्खौ भङ्गस्त्वृग्भेदनं मतः ।अध्यायश्चानुवाकश्च ऋग्यजुःसंग्रहे मतौ ॥पदप्रकृतिका तु स्यात्संहिताऽथ पदं भवेत् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवान्तरकथापूर्तौ सर्गोऽध्यायः समार्थकौ ।आख्यानसंज्ञकास्ते स्युर्महाकाव्यगता यदि ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अध्यायोऽङ्कस्तथोच्छवासः सर्गः प्रमुखमत्र स्यात् ।ग्रन्थस्यावयवाः प्रोक्ताः काव्यादौ यत्र कुत्रचित् ॥ ३७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सर्गोद्यतपरिच्छेदपटलाध्यायसंग्रहाः ।उल्लासः परिवर्तश्च वर्गाङ्ककाण्डमस्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ङ्क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सन्दानमनिरुद्धं च प्रकीर्णं गुत्सकस्तथा ।सर्गो वर्गः परिच्छेदोद्घाताध्यायाङ्कसङ्ग्रहाः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अध्यायः कामिकः काव्ये तूछ्वासः सर्ग इत्यपि ।प्रपाठकस्त्वाह्निकोऽथो अनुवाकश्च खण्डिका ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गतिप्राङ्गणयोस्त्वन्ये कथयन्त्यङ्गनं बुधाः ।ग्रन्थावच्छेदभेदे तु नाध्यायोऽध्ययनेऽपि च ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
ध्यातुरन्यत्र तु त्रिः स्यादव्यथा तु स्त्रियामियम् ।हरीतक्यां स्तम्बभेदे यस्याख्या पद्मचारिणी ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअध्यातृ
अध्याय as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् सर्गसर्गः स्वभावनिर्मोक्षनिश्चयाध्यायसृष्टिषु । Amarakośa 3.3.45
- धरणिकोश सर्गसर्ग उत्साहनिर्माणनिश्चयाध्यायवाचकः । निर्मोक्षे च स्वभावे च सर्गशब्दः प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 3.3.12
- नानार्थार्णवसंक्षेप सर्गसर्गोऽध्याये स्वभावे च निर्माणे च समुज्झने । उत्साहे निश्चये चाथ स्कन्धः समुदये चये ॥ १२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.126
- नानार्थार्णवसंक्षेप काण्डक्ली तु ताम्रेऽथ काण्डोऽस्त्री दण्डे नाले जले शरे । शक्तिसंज्ञबले वर्गे स्तम्बेऽध्याये च कुत्सिते ॥ १९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.190
- शब्दरत्नावली सर्गशृङ्गी स्वर्णे विषामीनभेदयोर्मृषत्रौषधे । सर्गोऽध्यायनिश्चयात्ममोक्षोत्साहादिसृष्टिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.29
- शब्दरत्नाकर सर्गस्यात् त्रिष्वाकर्णिते क्लीबे शास्त्रावधृतयोः श्रुतम् । सर्गस्तु निश्चयेऽध्याये स्वभावोत्साहसृष्टिषु ॥ २०१८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2018
- वैजयन्ती सर्गराजसूयेन येनेष्टं राज्ञः शास्त्याज्ञया च यः । सर्गास्तु सर्जनाध्यायस्वभावोत्साहनिश्चयाः ॥ ६२ ॥ Vaijayantī 6.1.62