गान्धर्व
gāndharvaपुं · masc.In 13 kośas: 25 synonym verses, 2 as a nānārtha head word.
genderपुंmasc.
गीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गे (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 त्यं (wrong syllable)
genderक्लीneut.
मीमांसया पुराणेन गान्धर्वं नीतिशासनम् ।आयुर्वेदो वैद्यशास्त्रं दण्डनीत्यर्थशास्त्रकम् ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गीतं गेयं च वीणादि यत्तु तन्त्रीसमुद्भवम् ।तन्त्रीगीतं बहुः शीतं गान्धर्वं दिव्यमीश्वरम् ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तुल्यौ गन्धर्वगान्धर्वावासुरोऽप्यसुरो भवेत् ।हाहा हहाश्च तुल्यौ द्वावादन्तौ हाहसि स्मृते ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृषपर्वा नारदश्च पर्वतश्च नरश्च ते ।समा गन्धर्वगान्धर्वदिव्यगायनगातवः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सावित्रो वासवश्चाथ वैराजश्च जयन्तकः ।आप्योऽथ विश्वो गान्धर्वो वेधास्तु कुतपोऽभिजित् ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संगीतं प्रेक्षणार्थेऽस्मिञ्शास्त्रोक्ते नाट्यधर्मिका ।गीतं गानं च गान्धर्वे गेयं स्त्री गीतिरित्यपि ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तुम्बर्वाद्याश्च गन्धर्व्वा गान्धर्वाः सुरगाथकाः ।गातवश्वाथ बहुषु प्रायशोऽप्सरसः स्त्रियाम् ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गान्धर्ववैश्वदेवौ च वेधाः कुतपमस्त्रियाम् ।रौहिणो विधिरैन्द्रस्तु तिलको विभवः पुनः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वशीकरणमन्त्रो यः स हृद्य इति कीर्त्तितः ।ऋचोर्द्वयोः प्रगथने प्रगाथो नरि कीर्त्तितः ॥आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश्चोपवेदकाः ।शाखा स्त्री चरणस्त्वस्त्री सूक्तं स्यादेकदेवतम् ॥साम्नः षट्प्रणवा न्यूङ्खौ भङ्गस्त्वृग्भेदनं मतः ।अध्यायश्चानुवाकश्च ऋग्यजुःसंग्रहे मतौ ॥पदप्रकृतिका तु स्यात्संहिताऽथ पदं भवेत् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गीतिर्गीतं गानं गेयं गान्धर्वमप्यस्मिन् ।अग्रस्थिततन्त्रीकं गेयपदं शुष्क[48a]गानं यत् ॥ २ ॥
उपगीतिः
genderक्लीneut.
पारापती स्त्रियां गोधुगीतिर्गातरि गाथकः ।कर्णाटो गायनो गेष्णुर्गान्धर्वो गातुरित्यपि ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दत्त्वा समुद्धरेदार्षो गान्धर्वः समयान्मिथः ।आसुरो धनदानाद्यः पैशाचश्छलचौर्यतः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गीतं वाद्यं तथा नृत्तं तौर्यं नाट्यं प्रकीर्तितम् ।संगीतमथ गीतं तु गेयं गान्धर्वमेव तत् ॥ १९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderपुंmasc.
सङ्गीतमीक्षणार्थेऽस्मिन् शास्त्रोक्ते नाट्यधर्मिका ।गीतं गानञ्च गान्धर्वं गेयं गीतिश्च कथ्यते ॥ ४०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
इत्येवमादिगन्धर्वो गान्धर्वोऽपि निगद्यते ।अग्निर्वायुरथो वह्निः कृष्णवर्त्मा विभावसुः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊर्वसी दीर्घ-ह्रस्वादिर्दन्त्यतालव्यभाक् क्रमात् ।गन्धर्वो गायने दैवे गान्धर्वोऽपि च तद्भिदि ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्घ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आपस्तम्बो वसिष्ठश्च दक्षश्च स्मृतिकारकाः ।समीक्ष्यं सांख्यशास्त्रं स्याद्गान्धर्वं गीतिशासनम् ॥ ९२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
समाने गीतगान्धर्वे रागास्तु ललितादयः ।नटनं नर्तनं नाट्यं नृत्तं लास्यं तु तन्मृदु ॥ ९४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तत्प्रभेदास्त्वमी ब्राह्मप्राजापत्यार्षकासुराः ।अपि गान्धर्वपैशाचराक्षसा अथ कौतुकम् ॥ १२३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपि गन्धर्वगान्धर्वदिव्यगायनगातवः ॥ १५ ॥
genderपुंmasc.
मीमांसया पुराणेन स्मृत्या न्यायगणेन च ।आयुर्वेदो वैद्यशास्त्रं गांधर्वं गीतिशासनम् ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
तन्निर्गीतं बहिर्गीतं गान्धर्वं दिव्यमैश्वरम् ।सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्छना एकविंशतिः ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गीतभेदेऽथ वाचि स्त्री गान्धर्वी गारडं पुनः ।विषशास्त्रप्रभेदे क्ली रत्ने मरतकाह्वये ॥ ६६८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगीत