अनिरुद्ध

aniruddhaपुं · masc.

In 9 kośas: 7 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह स्वर्गवर्गः Amarakośa 1.1.11

ब्रह्मसूर्विश्वकेतुः स्यादनिरुद्ध उषापतिः ।

अनुष्टुप्

ब्रह्मसूपुं विश्वकेतुपुं अनिरुद्धपुं उषापतिपुं

genderपुंmasc.

गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम स्वर्गाधिकारो दिक्पालाधिकारश्च प्रथमस्तरङ्गः Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 1.23 · p. 10

बन्धुर्वामो जराभीरुः हृच्छयो मधुसारथिः ।ब्रह्मसूस्त्वनिरुद्धः स्यादृश्यकेतुरुषापतिः ॥ २३ ॥

अनुष्टुप्

बन्धुपुं वामपुं जराभीरुपुं हृच्छयपुं मधुसारथिपुं ब्रह्मसूपुं अनिरुद्धपुं ऋश्यकेतुपुं उषापतिपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव ब्रह्मप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.2.61 · p. 445

आख्यायिकापरिच्छेदे त्वाश्वासोच्छ्वासकौ समौ ।संदानमनिरुद्धं च प्रकीर्णं गुच्छकादिकम् ॥ ६१ ॥

अनुष्टुप्

आश्वासपुं उच्छ्वासपुं संदानक्ली अनिरुद्धक्ली प्रकीर्णक्ली गुच्छकपुं

genderक्लीneut.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.49 · p. 4

ब्रह्मसूरनिरुद्धः स्याद् विश्वकेतुरूषापतिः ।ऊषा प्रीतिजुषा बाणसुताऽनिरुद्धभाविनी ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 रू (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 नि (wrong syllable)

ब्रह्मसूपुं अनिरुद्धपुं विश्वकेतुपुं ऊषापतिपुं ऊषास्त्री प्रीतिजुषास्त्री बाणसुतास्त्री अनिरुद्धभाविनीस्त्री

genderपुंmasc.

तन्त्राभिधान Tantrābhidhāna · अज्ञात मध्वाचार्यविरचितमातृकानिघण्टु Tantrābhidhāna 6.16 · p. 42

ऊर्ध्वदन्तश्चानिरुद्धो हरो भानुः स्वरः शशी ।मनश्चानङ्ग-कवचौ निगूढ अं-स्वरः स्मृतः ॥ १६ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 ढ (wrong syllable)

ऊर्ध्वदन्तपुं अनिरुद्धपुं हरपुं भानुपुं स्वरपुं शशिन्पुं मनस्क्ली अनङ्गपुं कवचपुंक्ली निगूढपुं अंस्वरपुं

genderपुंmasc.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव स्वर्गवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 1.1.40 · p. 9

सन्तापनः शोषणश्च निश्चेष्टीकरणोऽपि च ।सुतोऽनिरुद्धः स्याद्विश्वकेतुः प्रीतितृषौ सुते ॥ ४० ॥

अनुष्टुप्

सन्तापनपुं शोषणपुं निश्चेष्टीकरणपुं अनिरुद्धपुं विश्वकेतुपुं प्रीतिस्त्री तृषास्त्री

genderपुंmasc.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव सङ्कीर्णवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.2.24 · p. 90

सन्दानमनिरुद्धं च प्रकीर्णं गुत्सकस्तथा ।सर्गो वर्गः परिच्छेदोद्घाताध्यायाङ्कसङ्ग्रहाः ॥ २४ ॥

अनुष्टुप्

सन्दानक्ली अनिरुद्धक्ली प्रकीर्णक्ली गुत्सकपुं सर्गपुं वर्गपुं परिच्छेदपुं उद्घातपुं अध्यायपुं अङ्कपुं सङ्ग्रहपुं

genderक्लीneut.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास धार्धश्लोकः Dharaṇikośa 18.2.20 · p. 103

आशाबन्धः समाश्वासे तथा मर्कटजालके ।अनिरुद्ध उषास्वाम्यनिरुद्धो यश्चरो भवेत् ॥

अनुष्टुप्

meaningsउषास्वामिन्चर

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धान्ताः Koṣakalpataru 6.20.83 · p. 243

अनिरुद्ध उषानाथे प्रणिधौ चानर्गले परवत् ।कालस्कन्धस्तिन्दुक[त]मालजीवकतरुप्रभेदेषु ॥ ८३ ॥

उद्गीतिःmetre not read in every line

meaningsउषानाथ प्रणिधि अनर्गल

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.28 · p. 28

प्रत्यग्रधा इति ख्याते ख्यातो जनपदान्तरे ।अनिरुद्धः पुमान् पत्यावुषायाम्नि त्ववारिते ॥ २८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsपति अवारित

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश धान्ताः Śabdaratnāvalī 7.19.39 · p. 233

आरम्भे प्रकृता वृत्तौ पुमान् मुखानुयापिनि ।अनिरुद्धः कामपुत्रे वाच्यलिङ्गस्त्वनर्गले ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 मु (wrong syllable)

meaningsकामपुत्र अनर्गल

अनिरुद्ध as a meaning in nānārtha verses

तन्त्राभिधान अःद्विबिन्दू रसना सोमोऽनिरुद्धो दुःखसूचकः । द्विजिह्वः कुण्डलं वक्त्रं सर्गः शक्तिर्निशाकरः ॥ ५४ ॥ Tantrābhidhāna 2.17.54