कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

शाखा

śākhāस्त्री · fem.

In 16 kośas: 19 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 33 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य वनस्पतिकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.5.11 · p. 44
स्यात्प्ररोहोऽङ्कुरोऽङ्कूरो रोहश्च स तु पर्वणः ॥ १११८ ॥समुत्थितः स्याद्बलिशं शिखाशाखालताः समाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वनौषधिवर्गः Amarakośa 2.4.19
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.22 · p. 251
समे शाखालते स्कन्धशाखाशाले शिफाजटे ।अर्वाग्भागोऽस्य बुध्नः स्यान्नितम्बः स पृथुः पुनः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.17 · p. 462
संवर्त्तिका हसनिका स्रविका च हसन्तिका ।परिखोखा शिखा शाखा विशिखा च सुरङ्गया ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.64 · p. 60
वशीकरणमन्त्रो यः स हृद्य इति कीर्त्तितः ।ऋचोर्द्वयोः प्रगथने प्रगाथो नरि कीर्त्तितः ॥आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश्चोपवेदकाः ।शाखा स्त्री चरणस्त्वस्त्री सूक्तं स्यादेकदेवतम् ॥साम्नः षट्प्रणवा न्यूङ्खौ भङ्गस्त्वृग्भेदनं मतः ।अध्यायश्चानुवाकश्च ऋग्यजुःसंग्रहे मतौ ॥पदप्रकृतिका तु स्यात्संहिताऽथ पदं भवेत् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.24 · p. 136
पूर्वोऽर्थो बलिशं(?)स्युस्तु शिखा-शाखा-लताः स्त्रियः ।अस्त्री स्याद्विटपश्चाथ शाख्यं शाखेव यत्त्रिषु ॥वातावर्जितशाखायां भवेद्योषिद्वकेरुका ।शाला साला स्कन्धशाखाथाशाखं मूलतस्तरोः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.11 · p. 306
व्याधिना जनितो रोग उपद्रव इति स्मृतः ।शाखा त्वगसृगाद्यं स्याद्बहिर्मार्गश्च सा स्मृता ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्त्रीलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.2.42 · p. 99
शाखा शिखोखा परिखा च रिङ्खाप्रेङ्खा च लेखा *** किखिश्च ।स्थगी च भ[224b]ङ्गी कथिता सुरङ्गाभङ्गाथ जङ्घा च मघा तु भूम्नि ॥ ४२ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
विंशतिप्रभृतयो नवतिपर्यन्ताः स्त्रियां भवन्ति । इयं विंशतिः त्रिंशत् चत्वारिंशत् पञ्चाशत् षष्ठिः सप्ततिः अशीतिः नवतिः ।एतानि नपुंसके भवन्ति । इदं तालु वदनैकदेशः । हृदयं जीवनस्थानम् । कुड्यं भित्तिः । एतानि नपुंसकान्यवैहि अवग[म]च्छेत्यर्थः । इदं पार्श्वं शरीरस्य । कुकुन्दरं नितम्बकूपद्वयम् । विण्यं द्रव्यम् । तलमधः । धनं द्रविणम् । लवणं रसविशेषः । राष्ट्रं जनपदस्थानम् ।क्रोडाघाटाजिह्वाशिरोधराशष्कुलीस्पृहामाया स्त्रियां विद्धि ।शाखाशिखाकलामेखला रेखाराजिपङ्क्ती च ॥ ५१ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
एताः स्त्रियां विद्धि । इयं क्रोडा अङ्कः । घाटा ग्रीवा । शिरोधरा ग्रीवा । जिह्वा रसना । शष्कुली खण्डस्य भक्ष्यद्रव्यम् । स्पृहा वाञ्छा । माया जनवञ्चनेच्छा । इयं शाखा वृक्षस्य । शिखा चूडा । कला विज्ञानम् । मेखला काञ्ची । रेखाराजिर्घनस्य । पङ्क्तिर्दन्तानाम् ।स्नायुश्रद्धोल्का[त्का]श्च स्त्रियां खट्वा भवेत्त्रेता ।ताणा वाणा प्राणा विश्वाणा संक्रुणा विकोणा च ॥ ५२ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.30 · p. 55
प्ररोहोऽङ्कुराङ्कूरावृक्तो रोहस्तु[31] पर्वणः ।शिखाशाखालतास्तुल्याः साला स्कन्धस्य शाखिका ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास स्त्रीलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.2.47 · p. 216
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि वनस्पतिकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.5.1965 · p. 324
शाखा शिखा लता नाम वृक्षाङ्गे च लघौ स्मृतम् ।शाला साला स्कन्धशाखा बृहद्भागस्तरोर्भवेत् ॥ १९६५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.19 · p. 58
शाखायास्तु लताशाखे शीकडाख्ये शिफाजटे ।अथ शाखा स्कन्धशाखा मुख्यशाखा [च] भूरुहा ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्त्रीलिङ्गसङ्ग्रहः Śabdaratnāvalī 9.37 · p. 310
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.127 · p. 228
प्ररोहे रोहेऽप्यङ्कुराङ्कुरौ शाखा शिखा लता ।स्कन्धशाखा शाला साला जटा जटिः शिफा शिफः ॥ १२७ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण नाट्याध्यायः Śabdaratnākara 2.8.946 · p. 118
शाखा स्यान्नृत्तहस्तानां वैचित्र्यात्मा विवर्तना ।पूर्वरङ्गस्तु नान्द्यादिः करणं हरणं समे ॥ ९४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ज-श्चतुराननो वामः कूर्परश्च त्रिशूलिनः ।दीर्घबाहुश्च शाखाख्यो धातारश्च विभुस्तथा ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 तु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.15 · p. 46
स्कन्धः प्रघाणोऽथ शिखा शाखाथ शिखरं शिरः ।स्कन्धशाखा तु शाला स्यात् प्रवालः पल्लवांकुरः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास खश्लोकः Dharaṇikośa 2.3.1 · p. 20
शाखा भुजे पादपाङ्गे शाखा पक्षान्तरेऽपि च ।शाखा वेदपरिच्छेदे ग्रन्थभेदे च दृश्यते ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ खान्ताः Koṣakalpataru 6.2.80 · p. 161
शिखा सखा मित्रसहाययोः स्या-च्छाखा तु वेदाङ्गभुजान्तिकेषु ।वृक्षाङ्गपक्षान्तरसंनिकर्ष-रक्तादिधातुष्वपि किञ्च शाखः ॥ ८० ॥
उपजातिः
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1349 · p. 158
आशुगत्यां द्वयोस्तु स्याच्छुनि शाखा पुनः स्त्रियाम् ।तरोर्लतायां देहस्य पादे बाहौ तथाङ्गुलौ ॥ १३४९ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1350 · p. 158
वेदव्यक्तिषु चाथो ना स्कन्ददेवस्य पृष्ठजे ।देवभेदे नृस्त्रियोस्तु व्याप्तौ श्राद्धं पुनर्नपि ॥ १३५० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास शकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.25.358 · p. 207
शृङ्गी गिरौ पशौ शूरे शोषो यक्ष्मणि शोषणे ।शाखा बाहौ द्रुमाङ्गे च वेदाङ्गे तालभिद्यपि ॥ ३५८ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश खान्ताः Śabdaratnāvalī 7.2.6 · p. 190
शङ्खोऽस्त्री कम्बुके पुंसि भालास्थिनिधिभिन्नखे ।शाखा द्रुमाङ्गे वाहौ च पक्षिभिद्वेदभागयोः ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.52 · p. 109
लेखो देवेऽपि पङ्क्तौ स्त्री शिखा चूडाग्रयोरपि ।शाखा वेदविभागेऽपि सखा मित्रसहाययोः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश स्त्रीलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.2.39 · p. 223
शाखा वेदप्रभेदेषु बाहौ पादद्रुमांगयोः ।श्यामा कन्या निशा चाथ शान्तिः प्रशममंगले ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्

शाखा as a meaning in nānārtha verses