उच्छ्वास
ucchvāsaपुं · masc.In 10 kośas: 12 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
श्वासस्तु श्वसितं सोऽन्तर्मुख उच्छ्वास आहारः ।आनो बहिर्मुखस्तु स्यान्निःश्वासः पान एतनः ॥ १३६८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 हा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्राणापानादयस्त्वस्य मृतयः पञ्चवायवः ।श्वासस्तु श्वसितं सोन्तर्मुख उच्छ्वास आहरः ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आख्यायिकापरिच्छेदे त्वाश्वासोच्छ्वासकौ समौ ।संदानमनिरुद्धं च प्रकीर्णं गुच्छकादिकम् ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्वसितं श्वसनं श्वासः सोऽन्तर्वदन आहरः ।अनोच्छ्वासौ बहिर्वक्त्रौ निःश्वासः पान एतनः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्लीबलिङ्गे जनुः षान्तं जीवातुर्जीवनागदे ।श्वसितं श्वास इत्येवमुच्छ्वासोऽन्तर्मुखे मतः ॥ २५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अध्यायोऽङ्कस्तथोच्छवासः सर्गः प्रमुखमत्र स्यात् ।ग्रन्थस्यावयवाः प्रोक्ताः काव्यादौ यत्र कुत्रचित् ॥ ३७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.doubtful
सामान्यं श्वसितं श्वासः सोऽन्तर्मुखो हि आहरः ।उच्छ्वासश्चापि भेद आनोऽपि मन्यते बुधैः ॥ २४८७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
तथा स्कन्धः स्कन्धकोऽपि क्वचित् कैश्चित् प्रयुज्यते ।आख्यायिका परिच्छेदे उच्छासाश्वासकौ मतौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
भवेदुच्छ्वास आश्वासे तेवनं देवनेऽपि च ।ग्रहग्राहौ च ग्रहणे निर्बन्धे च समीरितौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उच्छ्वासः परिवर्तश्च पटलः काण्डमस्त्रियाम् ।स्थानं प्रकरणं पर्वाह्निकं च ग्रन्थसन्धयः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अध्यायः कामिकः काव्ये तूछ्वासः सर्ग इत्यपि ।प्रपाठकस्त्वाह्निकोऽथो अनुवाकश्च खण्डिका ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
श्वासस्तु श्वसितं सोऽन्तर्मुख उच्छ्वास आहरः ।आनश्चाथ बहिर्वृत्तो निश्वासः पान एतनः ॥ २०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आख्यायिकापरिच्छेदेऽप्याश्वासो निर्वृते मतः ।अभ्यासो निकटेऽभ्यर्णेऽथोच्छ्वासो गद्यबन्धके ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगद्यबन्धक
गुणान्तरे तथा[89a]श्वासे प्राणने च प्रकीर्तितः ।इष्वासोऽस्त्री धन्विनि स्यात्कोदण्डे च प्रकीर्तितः ॥ ९४ ॥
metre not recognised
doubtful
अजन्ये स्याच्चोत्पतन उच्छ्वासः पुनरुच्यते ।ग्रन्थावच्छेदभेदे स्यात् कचिदुच्छ्वसनेऽपि च ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
शेखरेऽथोत्पलं शून्ये पङ्कजान्तरपत्रयोः ।उच्छ्वासः प्राणने गद्यबन्धभिच्छ्वासयोरपि ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
इष्वासो बाणविक्षेपकारके कार्मुकेऽपि च ।उच्छ्वासः प्राणनाश्वासाख्यायिकादिसमाप्तिषु ॥
अनुष्टुप्
उच्छ्वास as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप दशनोच्छिष्टएकैकस्य त्र्यहं यत् स्यात् तुलायाः पुरुषे तथा । दशनोच्छिष्ट उच्छ्वासे चुम्बने दशनच्छदे ॥ ८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.8
- वैजयन्ती दशनोच्छिष्टज्योतिषांपतिरर्के च चन्द्रे चाप्यथ चुंबने । ओष्ठे च दशनोच्छिष्ट उच्छ्वासेऽप्यथ नीपके ॥ ५२ ॥ Vaijayantī 8.1.52