अभ्युपगम
abhyupagamaपुं · masc.In 12 kośas: 11 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
संवित्संधाऽऽस्थाऽभ्युपायः संप्रत्याङ्भ्यः परः श्रवः ।अङ्गीकारोऽभ्युपगमः प्रतिज्ञागूश्च संगरः ॥ २७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संविदागूः प्रतिज्ञानं नियमाश्रयसंश्रवाः ।अङ्गीकाराभ्युपगमप्रतिश्रवसमाधयः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संविदागूः प्रतिज्ञानं समाधिस्तु प्रतिश्रवः ।अङ्गीकारोऽभ्युपगमोऽप्यथ मोक्षोऽपुनर्भवः ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संवित्संधास्थाभ्युपायः संप्रत्याङ्भ्यः परः श्रवः ।अङ्गीकारोऽभ्युपगमः प्रतिज्ञागूश्च संगरः ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आश्रवश्चाभ्युपगमोऽभ्युपायो नियमोऽपि सः ।संगरो ना प्रतिज्ञाऽऽगूः संवित्संधा-तुरः (गुवः?) स्त्रियः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गीकाराभ्युपायास्थाः संधा संविच्च संश्रवः ।प्रतिश्रवाभ्युपगमौ प्रतिज्ञासंगराश्रवाः ॥ १९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गीकारेऽभ्युपगमप्रतिश्रवसमाधयः ।सविदागूः प्रतिज्ञानं नियमाश्रवसंश्रवाः ॥ १५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गीकारोऽभ्युपायश्च स्यादभ्युपगमस्तथा ।गीतनृत्यवाद्ययुक्तं नाट्यं तौर्यत्रिकं भवेत् ॥ ४०३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नियमश्चाभ्युपगमो वाढमामोमिहाव्ययम् ।मोक्षे बुद्धिर्भवेज्ज्ञानं मोक्षादन्यत्र कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गीकारोऽभ्युपगमो नियमश्च प्रतिश्रवः ।आधिर्ना मानसी पीडा समाधिर्धर्मचिन्तनम् ॥ २७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संविदागूः प्रतिज्ञास्थाप्यभ्युपायः प्रतिश्रवः ।अंगीकाराभ्युपगमनियमाश्रवसंश्रवाः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनोर्निगरणेऽथोदो गिरतिस्तद्विपर्यये ।समः संवित्प्रतिज्ञाजिविपत्सु परिकीर्तितः ।समोऽभ्युपगमे तङ्वानवादपि परस्तथा ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअवगॄ
अभ्युपगम as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) नामअथानन्तरकल्याणसम्प्रश्नादिषु कथ्यते । अथो इति तथा प्रोक्तो नामाभ्युपगमादिषु ॥ ८८६ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.886
- शब्दरत्नावली उंमा विकल्पे वारणे स्यात्स्मातीते पादपूरणे ॥ मा स्म स्यान्मङ्गले तथ्ये वारणेऽन्यकृतावपि । अमासहार्थे रश्म्यर्थे निकरार्थे रसार्थके ॥ अज्ञाते विस्मये स्मृत्यामुद्यमार्थे निगद्यते । उं प्रश्ने चाभ्युपगमे क्रोधे च कोपगर्जिते ॥ ऊं पृच्छायामपक्रोशे रोषोक्तौ दम्भभाषिते । उमङ्गीकारकल्याणप्रणवोपक्रताह्वये ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.48
- शब्दरत्नावली सत्यम्किमु सम्भावनायाञ्च विमर्षविदितार्थयोः । तात्मकोपे स्मृतौ विस्मयकुत्सयोः । प्राकाम्ये च विकल्पे च सम्भावनाप्रसिद्धयोः । शं कल्याणे सुखे शस्ते शास्त्रेऽपि च निगद्यते ॥ सं समार्थे प्रकृष्टार्थे सङ्गतेशोभयेऽपि च । हं कोपोक्त्यामनुनये सामित्वर्द्धार्थनिन्दयोः ॥ हुं दूरीकरणे स्मृत्यामसूयाप्रश्नयोरपि । हूं प्रश्ने च वितर्के च त्वसकृत्क्राधतर्जने ॥ एवमङ्गीकृते वार्थप्रकारेष्वषधारणे । अलं निष्कारणे शक्तौ भूषणे च निरर्थके ॥ अङ्गीकारे च पर्याप्तौ प्रश्ने परकृतावपि । कथं प्रश्ने प्रकारार्थे सम्भ्रमे हर्षगर्हयोः ॥ कामं प्रकामेऽनुगतौ क्रोधानुगमयोरपि । नूनं तर्के स्मृतौ वाक्यपूरणे निश्चितेऽपि च ॥ परं नियोगे क्षेपे च प्राध्वं नम्रानुकूलयोः । सत्यं प्रश्नेऽभ्युपगमेऽवश्यन्तु नित्ययत्नयोः ॥ अभीक्ष्णं वारवारार्थे शीघ्रप्रकर्षयोरपि । इदानीं सम्प्रतीत्यर्थवाक्यभूषणयोरपि ॥ तद्दिनं दिनमध्येतु प्रतिवासर इत्यपि । साम्प्रतञ्चापि योग्यार्थे सम्प्रतीत्यर्थ इत्यपि ॥ भृशं प्रकर्षे चार्थे च मुहुरर्थे च शोभने । Śabdaratnāvalī 8.1.50