छगल
chagalaपुं · masc.In 12 kośas: 11 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
छा(छ?)गलश्छागलश्छागस्तथा छगलको भवेत् ।वैदेहकः स्याद्वैदेहो वाणिजो वणिगुच्यते ॥ २४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिवादेवप्रियो वस्तः स्तुभः स्याच्छगलोप्यजः ।वुष्कोल्पायुश्छागलोऽपि मेनादः पर्णभोजनः ॥ ४७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सन्ध्ययोरात्रिशेषे च प्रचारी चाश्ववर्वरः ।कुक्षौ पृष्ठे च कण्टालोऽप्यथान्यश्छगलः पुनः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोषड्गवं गवां षट्त्वं तद्वत्स्यादुष्ट्रषड्गवम् ।अजः शुभोऽपि जाबालश्छगलश्छागलश्छगः ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करीषच्छगणे तुल्ये व्रजो गोकुलगोधने ।छगच्छागावजो बस्तश्छगलश्च स्तभः पशुः ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उरभ्रो मेण्ढको मेष एडकोऽविहुडोरणाः ।अजस्तु छगलश्छागश्छगो बस्तः स्तभः पशुः ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अजो बस्तः छगः छागः छगलश्च स्तभः स्तुभः ।तुभः शुभः पशुर्वस्तश्चेति नामानि सन्ति वै ॥ २३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छागछगलवस्ताजस्तभछगलका अपि ।लघुकामः क्रयमहो वर्करः पर्णभोजनः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बन्धने संदानोद्दाने दामा-दाम-दामो-द्दितम् ।संदितं संदानितेऽजे छगलः छागवत् छगः ॥ ३१३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 सं (syllables merged)
genderपुंmasc.
छगस्तु छगलश्छागो लंबकर्णः स्तभः पशुः ।बस्तोऽजश्च छगी मञ्जी सर्वभक्षा गलस्तनी ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चूडाला तूच्चटायां स्त्री चूडायुक्ते भवेत्त्रिषु ।छगला वृद्धदारे स्यात्पुंसि नीलीशूकाञ्जयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 शू (wrong syllable)
meaningsवृद्धदार
छगल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश पशुपशुर्मृगादौ छगले पशुः स्याद्यज्ञवाचकः । पशुः संसारिणामात्मा पशु दृश्यार्थमव्ययम् ॥ Dharaṇikośa 29.3.2
- कोषकल्पतरु वल्गुवल्गुस्तु पुंसि च्छगले मनोज्ञे त्वन्योपमः फल्गुरियं मलप्वाम् । त्रुट्यां स मासेऽथ वटेऽपि शुङ्गी चाम्रातके पुंसि कपीतने च ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.3.8
- नानार्थार्णवसंक्षेप पशुवज्रे शस्त्रमुखे वायौ दृश्यर्थे त्वव्ययं पशु । पुमान् मृगादौ छगले हर्षनन्दी त्ववोचत ॥ ७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.75
- नानार्थार्णवसंक्षेप अजना निर्जन्मनि तु त्रि स्याद् द्वयोस्तुच्छगले स्मृतः । अब्जं क्ली लवणे पद्मे ना तु शङ्खशशाङ्कयोः ॥ ३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.32
- नानार्थार्णवसंक्षेप छागछत्रा छात्रस्तु शिष्ये ना मधुभेदे नपुंसकम् । छागो ना करुणाभिख्यपादपे छगले द्वयोः ॥ ४४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.444