छाग
chāgaपुं · masc.In 19 kośas: 22 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 18 as a meaning of another word.
वृषो गजोऽश्वः प्लवगः क्रौञ्चोऽब्जं स्वस्तिकः शशी ।मकरः श्रीवत्सः खड्गी महिषः सूकरस्तथा ॥ ४७ ॥श्येनो वज्रं मृगश्छागो नन्द्यावर्तो घटोऽपि च ।कूर्मो नीलोत्पलं शङ्खः फणी सिंहोऽर्हतां ध्वजाः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
सन्दानं दामनी दाम पशूनां बन्धनं मतम् ।अजः प्रोक्तः स्तभो वस्तश्छागश्छगलकश्छगः ॥ २७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उक्षा गौर्वृषलोऽनड्वान्वाह्यः स्कन्धवहो वसी ।गोमहिष्यादिकं जीवधनं स्यात्पादबन्धनम् ।छागो रङ्गस्तु छगणो लम्बकर्णः स्तबः पशुः ॥ ३२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छा(छ?)गलश्छागलश्छागस्तथा छगलको भवेत् ।वैदेहकः स्याद्वैदेहो वाणिजो वणिगुच्यते ॥ २४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अजा संजा सर्वभक्षा चुलुम्पा च गलस्तनी ।छागी चाथ पशुश्छागो लम्बकर्णश्च वर्करः ॥ ४७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यजनो मज्जनश्चापि छागमेषौ महाघसः ।महाकपाल आलातः सन्तापनविलापनौ ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वस्तः स्तभः पशुश्छागोऽथाजा छागी गलस्तनी ।सर्वभक्षा च मञ्जाथ वर्करस्तरुणः पशुः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करीषच्छगणे तुल्ये व्रजो गोकुलगोधने ।छगच्छागावजो बस्तश्छगलश्च स्तभः पशुः ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छागिका सर्वभक्ष्या स्यादजा [मञ्जा ?] गलस्तनी ।वर्करस्तरुणश्छागो हुडावी मेषस्तूरणः ॥ १८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ष (wrong syllable)
genderपुंmasc.
छागे तु स्तबको वस्तः छा(छ?)गः छागलकोऽपि च ।उरभ्र उरणो मेषो मेढ्रो वृष्टि(ष्णि?)श्च एडके ॥ ५०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उरभ्रो मेण्ढको मेष एडकोऽविहुडोरणाः ।अजस्तु छगलश्छागश्छगो बस्तः स्तभः पशुः ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शूकरो श्येनको वज्रं मृगः छागः सुलाञ्छनम् ।नन्द्यावर्तश्च कुम्भश्च कूर्मो नीलोत्पलं ततः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अजो बस्तः छगः छागः छगलश्च स्तभः स्तुभः ।तुभः शुभः पशुर्वस्तश्चेति नामानि सन्ति वै ॥ २३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छागछगलवस्ताजस्तभछगलका अपि ।लघुकामः क्रयमहो वर्करः पर्णभोजनः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बन्धने संदानोद्दाने दामा-दाम-दामो-द्दितम् ।संदितं संदानितेऽजे छगलः छागवत् छगः ॥ ३१३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 सं (syllables merged)
genderपुंmasc.
स्यादाशितंगवीनं तत् त्रिषु यत्राशिताः पुरा ।अजो बस्तः स्तबश्छागश्छगश्छगलकोऽपि सः ॥ ७७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संस्फालहुडुभेडाश्च मेषी स्याज्जालकिन्यविः ।वर्करस्तु लम्बकर्णश्छागो बस्तः शिवाप्रियः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अथ चण्डो महाचण्डः कुशाण्डी कङ्कणप्रियः ।मज्जनोन्मज्जनौ छागच्छागमेषौ महाघसः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छागे तु करुणो लक्षो मल्लिकाकुसुमप्रियः ।जम्बीरे जम्भको दन्तशठो जम्भीरजम्भलौ ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छगस्तु छगलश्छागो लंबकर्णः स्तभः पशुः ।बस्तोऽजश्च छगी मञ्जी सर्वभक्षा गलस्तनी ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छत्रा छात्रस्तु शिष्ये ना मधुभेदे नपुंसकम् ।छागो ना करुणाभिख्यपादपे छगले द्वयोः ॥ ४४४ ॥
अनुष्टुप्
छाग as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् अजअजा विष्णुहरच्छागा गोष्ठाध्वनिवहा व्रजाः ॥ ३० ॥ Amarakośa 3.3.30
- धरणिकोश अजद्विजो विप्रेऽण्डजे दन्ते हरेणुपुष्पयोर्द्विजा । अजा हरिहरब्रह्मच्छागा रघुप्तुतोऽप्यजः ॥ Dharaṇikośa 7.2.1
- कोषकल्पतरु अजछागे विधाविन्दुमतीधवेऽजो व्रजोऽध्वगोष्ठप्रकरेषु न स्त्री । निजं तु नित्ये त्रिषु तु स्वकीये ध्वजोऽङ्ककेत्वोरपि मेहनेऽस्त्री ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.7.21
- कोषकल्पतरु लम्बकर्णशिरोरत्ने काकचिञ्चाफले चूडामणिर्मतः । अङ्कोटपादपे छागे लम्बकर्णोऽपि रासभे ॥ ६१ ॥ Koṣakalpataru 6.15.61
- कोषकल्पतरु मेनादप्रह्लादः प्रमदे तथा दितिसुते दायाद उक्तः सुत- ज्ञात्योच्छाग बिडाल केकिषु पुनर्मेनाद उक्तो बुधैः । वृद्ध्याजीवनके कुसीद * * * त्रय्यां कुसीदप्रदे गोविन्दो गरुडध्वजे सुरगुरौ गोष्ठाधिपे वाच्यवत् ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.19.35
- कोषकल्पतरु छागलपिटकतिलकदृग्रुग्बर्हपर्याय ओघे पुनरिह न नरेऽथ च्छागलश्छाग आद्ये । युगमुगसितवस्त्रे स्त्री भवेद्वृद्धदारौ शकृति तु शमलं स्यादंहसि प्राहुरेतत् ॥ ४४० ॥ Koṣakalpataru 6.28.440
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्वजस्वक्षी स्थाच्छोभने त्वक्षे परवल्लिङ्गतां स्मरत् । स्वजस्तु शोभने छागे द्वयोरौरसपुत्रयोः ॥ १४५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1458
- नानार्थार्णवसंक्षेप अमतिअमतिस्त्वमिधातौ ना द्वयोस्त्वाहुर्विचक्षणाः । छागचातकयोर्लिङ्गं त्वस्माभिर्नैव निश्चितम् ॥ १४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.144
- नानार्थार्णवसंक्षेप मेनादमेनादस्तु द्वयोश्छागे स्यान्मार्जारमयूरयोः । मेहघ्नी तु हरिद्रायां स्त्री त्रिर्मेहस्य हन्तरि ॥ १४४७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1447
- नानार्थार्णवसंक्षेप लम्बकर्णलम्बकर्णो द्वयोश्छागे समासाद्यत्र पूर्ववत् । लेलिहानो द्वयोः सर्पे यस्तु लेढा मुहुर्भृशम् ॥ ५३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.531
- शब्दरत्नावली अजअजो हरिहरब्रह्मछागस्मरनृपेषु च । अब्जो शङ्केऽस्त्रियां नातु धन्वन्तर्यम्बुजेन्दुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.2
- शब्दरत्नावली वर्करमुर्मुरः सूर्यतुरगे तुषाग्नौ च मनोभवे । रुधिरं कुङ्कुमे रक्ते स्यात्पुमान् मङ्गलग्रहे ॥ वटरः कुक्कुटे वेष्टे शठे चोरे च चञ्चले । वर्वरः पामरे केशे चक्रले शाकभिद्यपि ॥ पुष्पभेदे देशभेदे वर्वरा मक्षिकाभिदि । वर्करः स्याद्युवपशौ स्याच्छागपरिहासयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.97
- शब्दरत्नावली पादचत्वरस्यात्पादचत्वरश्छागे सैकते पिप्पलेऽपि च । करके दुष्टशीले च परदोषैकवक्तरि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.149
- शब्दरत्नाकर अजअजः पितामहे विष्णौ हरे छागे रघोः सुते । अर्थो धने शब्दवाच्ये शास्त्रे हेतौ प्रयोजने ॥ १८६२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1862
- त्रिकाण्डशेष वल्गुपुंस्त्वादौ च वराङ्गे तु गुडत्वचि गजे पुमान् । वल्गुच्छागेऽपि वेगस्तु महाकालफलेऽपि च ॥ ७० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.70
- त्रिकाण्डशेष लम्बकर्णछागेऽपि लम्बकर्णः स्याद्वेणुर्वंशे नृपान्तरे । वाणा झिण्ट्यां शरे वाणो वृष्णिर्यादवमेषयोः ॥ १३८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.138
- त्रिकाण्डशेष मेनादमेनादस्तु त्रयश्छागमार्जारकशिखण्डिनः । विशदः पाण्डरे व्यक्ते शारदोजलदेऽपि च ॥ २११ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.211
- वैजयन्ती अजअविर्भूपुष्पवत्योः स्त्री वायुप्राकारभास्तु ना । अजः पितामहेऽनादौ छागे विष्णौ हरे रवौ ॥ ४ ॥ Vaijayantī 6.5.4