कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

तक्षक

takṣakaपुं · masc.

In 14 kośas: 10 synonym verses, 7 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.128 · p. 50
तक्षकस्तु लोहिताङ्गः स्वस्तिकाङ्कितमस्तकः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्तु (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सर्पादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.16.9 · p. 364
श्वेतो नीलसरोजाङ्को लोहिताङ्गस्तु तक्षकः ।स्वस्तिकाङ्कशिराश्चाथ महापद्मोऽतिशुक्लकैः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव यज्ञादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.3.20 · p. 453
भिन्नवाक्यादेकयोक्त्या तौ विज्ञेयौ कुशीलवौ ।वाल्मीकिशिष्यौ भरतपुत्रौ तक्षकपुष्करौ ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पातालवर्गः Koṣakalpataru 3.1.14 · p. 303
सितपङ्कजचिह्नश्च सर्पराजस्तु वासुकिः ।श्वेतो नीलसरोजाङ्को लोहिताङ्गस्तु तक्षकः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.213 · p. 78
लोहिताङ्गस्तक्षकः स्यान्मस्तके स्वस्तिकाङ्कवान् ।इत्यदयोऽपरे भेदा गौडपण्डितभाषिताः ॥ २१३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट पाताललोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 3.11 · p. 123
तेषां राजा तक्षकः स्यात्साहसी तत्र वर्तते ।काकोलस्तद्विषे पुंसि काकुमारोऽपि च क्वचित् ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संसारावर्त Saṃsārāvarta · विक्रमादित्य Saṃsārāvarta 12 · p. 467
नहुषः खररोमा च शेषवासुकितक्षकाः ॥ १२ ॥
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2366 · p. 382
तक्षकः स्याललोहिताङ्गः स्वस्तिकाङ्कितमस्तकः ।महापद्मो ह्यतिश्वेतो दशाबिन्दुकमस्तकः ॥ २३६६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पातालाध्यायः Śabdaratnākara 1.10.300 · p. 41
शेषोऽनन्तो वासुकिरहिराडथ शङ्खतक्षकाश्वतराः ।कम्बलगुलिकस्वस्तिककर्कोटकशङ्खचूडकौरव्याः ॥ ३०० ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव पातालवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 1.7.7 · p. 24
अनन्तो वासुकिः पद्मो महापद्मोऽपि तक्षकः ।कर्कोटिः कुलिकः शंख इत्यष्टौ नागनायकाः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.4
तक्षको नागवर्द्धक्योरर्कः स्फटिकसूर्ययोः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास कपादः Dharaṇikośa 1.1.10 · p. 3
भस्मके व्याधिविडङ्गे गैरिकं धातुरुक्मयोः ।वाहिकौ ढक्कगोवाहौ तक्षकस्त्वष्टृनागयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 वि (wrong syllable)
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.38 · p. 140
तक्षक उक्तो नागेस्थपतावल्पे तु निःस्वे च ।नीचे कनीयसि स्या-त्परलिङ्गः क्षु[250a]ल्लकस्तद्वत् ॥ ३८ ॥
metre not recognised
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.825 · p. 119
तप्तावथ पुमान् सर्पराजभेदे हि तक्षकः ।तक्ष्णि चाथो तक्षितरि त्रिस्त्वक्सारस्तु पुंस्ययम् ॥ ८२५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त (wrong syllable)
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.15.230 · p. 191
तक्षको भुजगे तक्ष्णि तरणी रविबेडयोः ।तरुणो नूतने यूनि तारकं नेत्रतारयोः ॥ २३० ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश कान्ताः Śabdaratnāvalī 7.1.83 · p. 182
तक्षकः स्यान्नागराजे विश्वकर्मणि बर्धकौ ।तारकः स्यात् कर्णधारे देत्ये ना न द्वयोर्हसि(?) ।कणीनिकायां नक्षत्रे न पुमान् त्रातरि त्रिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.1.28 · p. 241
त्रिवर्गस्त्रिफला व्योषं स्थितिवृद्धिक्षया अपि ।तमोनुदोऽग्निचन्द्रार्कास्तक्षकौ नागवर्धकी ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्