नाग

नाग as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् तक्षकतक्षको नागवर्द्धक्योरर्कः स्फटिकसूर्ययोः ॥ ४ ॥ Amarakośa 3.3.4
• नामलिङ्गानुशासनम् भोगवत्नदीनगर्योर्नागानां भोगवत्यथ सङ्गरे । सङ्गे सभायां समितिः क्षयावासावपि क्षितिः ॥ ७० ॥ Amarakośa 3.3.70
• धरणिकोश तक्षकभस्मके व्याधिविडङ्गे गैरिकं धातुरुक्मयोः । वाहिकौ ढक्कगोवाहौ तक्षकस्त्वष्टृनागयोः ॥ Dharaṇikośa 1.1.10
• धरणिकोश वलाहकवलाहकौ वारिदपर्वतौ स्मृतौ वलाहकश्चासुरनागभेदयोः । सौगन्धिकं कत्तृणबाणयोः स्मृतं कह्लारके गन्धकसंज्ञकाश्मनि ॥ Dharaṇikośa 1.2.58
• धरणिकोश सुमुखसुमुखो नागभेदे स्यात्पण्डिते गरुडात्मजे । दुर्मुखो मुखरे प्रोक्तो वाजिनागविशेषयोः ॥ Dharaṇikośa 2.2.7
• धरणिकोश पुष्पदन्तवनस्पतिर्वृक्षमात्रे विना पुष्पं फलद्रुमे । पुष्पदन्तस्तु दिङ्नागनागविद्याधरान्तराः ॥ Dharaṇikośa 15.2.78
• धरणिकोश कुमुदकुमुदं कैरवं ख्यातं कुमुदो दानवान्तरः । कुमुदाः कपिदिङ्नागनागभेदाः प्रकीर्तिताः ॥ Dharaṇikośa 17.3.6
• धरणिकोश पुष्करपुष्कराणि विदुरोषधीतीर्थ- द्वीपनागविहगोरगभेदान् । पद्मवारिगगनानि च भेरी खड्गकाण्डमिभमुण्डमुखं च ॥ Dharaṇikośa 26.3.39
• कोषकल्पतरु तक्षकतक्षक उक्तो नागे स्थपतावल्पे तु निःस्वे च । नीचे कनीयसि स्या- त्परलिङ्गः क्षु[250a]ल्लकस्तद्वत् ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.1.38
• कोषकल्पतरु सिन्दूरतिलकसिन्दूरतिलक नागे स्त्रियां च तत्तिलकधारिण्याम् । मदनशलाका सार्यां [261a]कामोदे चौषधौ तद्वत् ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.75
• कोषकल्पतरु वारणनिर्वाणं गजमज्जने स्तिमितके मुक्तौ च निर्वर्तने कुर्वाणस्त्रिषु कारके भृतिभुजि प्रोन्मृष्टपर्णे पुनः । दौर्वीणं हरितारसे त्रिषु पुनः स्याद्वर्जने वारणं नागे पुंस्यथ यातनाकरणयोर्हेतौ वधे कारणम् ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.15.32
• कोषकल्पतरु गोकर्णसंकीर्णं प्रमथान्तरेऽश्वतरके नागे मृगेऽनामिका- ङ्गुष्ठोन्मानगतश्च पुंसि गदितो गोकर्ण एवं बुधैः । मूर्वायां वनितारणिस्तु मिथुने निर्मथ्यकाष्ठे पुमां- स्तर्क्वायांशरणिः स्त्रियां च सरणिः पङ्क्तौ तथा वर्त्मनि ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.15.38
• कोषकल्पतरु कुहरनागे च रागे दहरस्तु नाखौ स्वल्पे तथा भ्रातरि बालके च । स्याच्चामराभश्चमरो द्विलिङ्गो मृगप्रभेदेऽपि च मञ्जरीषु ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.3
• कोषकल्पतरु पक्षचरउलूककाकोदरयातुधान- शृगालवाची तु निशाचरः स्यात् । स्त्री पांसुलायामथ यूथतः स्याद् भ्रष्टे पृथक्चारिणि चापि नागे ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.92
• नानार्थार्णवसंक्षेप रसदेवमारिषसंज्ञेऽथ कश्चिदन्यः स्म मन्यते । मांसेक्षुसुरशुक्तेषु नागे चेति पुमान् परे ॥ १०८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1080
• नानार्थार्णवसंक्षेप रङ्गस्थानमात्रेऽपरे नृत्तयुद्धस्थाने पुनः परे । अजयस्त्वाह दर्पेऽपि क्ली तु स्यान्नागसीसयोः ॥ १०८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1089
• परमानन्दीयनाममाला कुण्डलिन्कौतुकं कुतुके गीतादौ स्मये [18] मङ्गलेऽपि च । कुण्डली कुण्डलोपेते वरुणे केकिनागयोः ॥ १११ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.111
• परमानन्दीयनाममाला कुलिककटकं कङ्कणे सैन्ये राजधानीनितम्बयोः । कुलिकस्तु तरौ नागे कुलश्रेष्ठेऽपि कथ्यते ॥ १२५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.125
• शारदीयाख्यनाममाला हरिश्रीसिंहे च कपौ शुके हरिहरे चामीकरे भार्गवे चन्द्रेभे कविराजवाजिवहने वंशे यमे पारदे । नागे वर्णसमीरणेऽपि दहने स्कन्दे च संक्रन्दने मार्तण्डेऽशनिपन्नगेश्वरदिने खड्गे हरिः कीर्तितः ॥ १२८ ॥ Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.128
• शब्दरत्नावली पुन्नागपुन्नागः स्यान्नरश्रेष्ठे वृक्षभित् पाणुनागयोः । सितास्मजातीफलयोः मृगे मत्तमतङ्गजे ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.43
• शब्दरत्नावली कुमुदकपर्दाः स्यात्पशुपतिजटाजूटे वराटके । कर्णान्दु कर्णयाक्ष्यान्तु स्त्रियामुत्क्षिप्तिकासु च ॥ कामदा स्त्री कामधेनौ वाच्यवत्कामदातरि । कुमुदं कैरषे रक्तपद्मे पुंसि तु दिग्गजे ॥ नागे वानरभेदे स्त्रीगर्भ्भायां कुम्भिकौषधौ । गोष्पदं गोपदच्छिद्रे तथा गोगतिगोचरे ॥ गोविन्दस्तु गवाध्यक्षे केशवे च बृहस्पतौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.13
• शब्दरत्नावली पद्मनेमः खण्डेऽवधौ गर्ते नाहादौ कैतवान्ययोः । पद्मोऽस्त्रीपद्मके पद्मे निधिसंख्याभिदोर्न्नजौ(?) । नागे ना स्त्री चारटी-श्री-फञ्जिका-पन्नगीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.14
• शब्दरत्नावली महापद्मसंख्याभेदे निधौ नागे महापद्मो भवेत्पुमान् । परिभुक्तोज्झिते जीर्णे यातयामोऽपि वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.49
• शब्दरत्नावली कुञ्जरकान्तारी नेक्षुभेदेऽस्त्री बिलदुर्गाधकानने । किशोरोऽश्वशावके स्यात्तरुणावस्थसूर्ययोः ॥ किर्मीरः कर्वुरे नागरङ्गे च कौणपान्तरे । किंशारुः शस्यशूके ना कङ्कपक्षिणि सायके ॥ कुहरः सर्पभेदेनो क्लीबं गह्वररन्ध्रयोः । कुक्कुरं ग्रन्थिपर्णे स्यात्सारमेये भवेत्पुमान् ॥ कर्पूरः कफोणौ पुंसि जानुन्यपि निगद्यते । कुञ्जरो ना कटे नागे धातक्यां पाटले स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.63
• शब्दरत्नावली केशरपुमान् सिंहशटानागपुन्नागवकुलेषु । केदारः क्षेत्रभूभेदं शिवाद्रिष्वालबालके ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.67
• शब्दरत्नावली पिङ्गलपिङ्गलो नागभित्सूर्यपारिर्पार्श्वकवह्निषु । निधिभेदे कपौ रुद्रे गुनौ ना कपिले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.77
• शब्दरत्नाकर शङ्खवाणी वाग्देवतावाचोर्वीतं दुर्गजवाजिनोः । शङ्खो निधौ ललाटास्थ्नि नागे कम्बौ तु न स्त्रियाम् ॥ २००७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2007
• त्रिकाण्डशेष भोगवत्रामानुजे नाट्यशास्त्रे दौष्मन्तौ भरतो नटे । जिने पूज्ये च भगवान्भोगवानाढ्यनागयोः ॥ १७४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.174
• वैजयन्ती ग्राहगणाः प्रमथसंख्यौघा ग्रावाणौ पर्वतोपलौ । तन्तुनागाग्रहौ ग्राहौ गुल्मो व्यूढा च वाहिनी ॥ १९ ॥ Vaijayantī 6.1.19
• वैजयन्ती पद्मपद्मोऽस्त्र्यब्जेष्टकायां क्ली संख्यायां गजबिंदुषु । ना तु नागे निधौ व्यूहे पंकोऽस्त्री कर्दमैनसोः ॥ ४८ ॥ Vaijayantī 6.5.48
• वैजयन्ती शंखशंखोऽस्त्री वलये कंबौ संख्यायां च निधौ तु ना । अमावस्यां च नागे च शितौ बाणतनूकृतौ ॥ ८३ ॥ Vaijayantī 6.5.83
• वैजयन्ती तक्षकत्रिवर्गस्त्रिफला व्योषं स्थितिवृद्धिक्षया अपि । तमोनुदोऽग्निचन्द्रार्कास्तक्षकौ नागवर्धकी ॥ २८ ॥ Vaijayantī 7.1.28
• वैजयन्ती वासरवासरौ नागदिवसौ वैकुण्ठाविन्द्रकेशवौ । विषयो यस्य यो ज्ञातस्तत्र शब्दादिकेष्वपि ॥ ७२ ॥ Vaijayantī 7.1.72