भुजग
bhujagaपुं · masc.In 16 kośas: 14 synonym verses, 25 as a meaning of another word.
जाहको गात्रसंकोची मण्डली नकुलः पुनः ।पिङ्गलः सर्पहा बभ्रुः सर्पोऽहिः पवनाशनः ॥ १३०२ ॥भोगी भुजंगभुजगावुरगो द्विजिह्वव्यालौ भुजंगमसरीसृपदीर्घजिह्वाः ।काकोदरो विषधरः फणभृत्पृदाकुर्दृक्कर्णकुण्डलिबिलेशयदन्दशूकाः ॥ १३०३ ॥दर्वीकरः कञ्चुकिचक्रिगूढपात्पन्नगा जिह्मगलेलिहानौ ।कुम्भीनसाशीविषदीर्घपृष्ठाः स्याद्राजसर्पस्तु भुजंगभोजी ॥ १३०४ ॥
अनुष्टुप्
जाहकपुंगात्रसंकोचिन्पुंमण्डलिन्पुंनकुलपुंपिङ्गलपुंसर्पहन्पुंबभ्रुपुंसर्पपुंअहिपुंपवनाशनपुंभोगिन्पुंभुजंगपुंभुजगपुंउरगपुंद्विजिह्वपुंव्यालपुंभुजंगमपुंसरीसृपपुंदीर्घजिह्वपुंकाकोदरपुंविषधरपुंफणभृत्पुंपृदाकुपुंदृक्कर्णपुंकुण्डलिन्पुंबिलेशयपुंदन्दशूकपुंदर्वीकरपुंकञ्चुकिन्पुंचक्रिन्पुंगूढपाद्पुंपन्नगपुंजिह्मगपुंलेलिहानपुंकुम्भीनसपुंआशीविषपुंदीर्घपृष्ठपुंराजसर्पपुंभुजंगभोजिन्पुं
genderपुंmasc.
सर्पः पृदाकुर्भुजगो भुजङ्गोऽहिर्भुजङ्गमः ॥ ६ ॥आशीविषो विषधरश्चक्री व्यालः सरीसृपः ।कुण्डली गूढपाच्चक्षुःश्रवाः काकोदरः फणी ॥ ७ ॥दर्वीकरो दीर्घपृष्ठो दन्दशूको बिलेशयः ।उरगः पन्नगो भोगी जिह्मगः पवनाशनः ॥ ८ ॥लेलिहानो द्विरसनो गोकर्णः कञ्चुकी तथा ।कुम्भीनसः फणधरो हरिर्भोगधरस्तथा ॥
अनुष्टुप्
सर्पपुंपृदाकुपुंभुजगपुंभुजङ्गपुंअहिपुंभुजङ्गमपुंआशीविषपुंविषधरपुंचक्रिन्पुंव्यालपुंसरीसृपपुंकुण्डलिन्पुंगूढपाद्पुंचक्षुःश्रवस्पुंकाकोदरपुंफणिन्पुंदर्वीकरपुंदीर्घपृष्ठपुंदन्दशूकपुंबिलेशयपुंउरगपुंपन्नगपुंभोगिन्पुंजिह्मगपुंपवनाशनपुंलेलिहानपुंद्विरसनपुंगोकर्णपुंकञ्चुकिन्पुंकुम्भीनसपुंफणधरपुंहरिपुंभोगधरपुं
genderपुंmasc.
विषधरदन्दशूकपवनाशनसर्पसरीसृपोरुगव्याल-भुजगभुजङ्गकुम्भीनसपन्नगनागभोगिनः ।अहिफणभृत्पृदाकुकाकोदरकञ्चुकिचक्रिगूढपाद्,द्विरसनकाद्रवेयदर्वीकरदृक्श्रुतयो भुजङ्गमाः ॥ ६४० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
भुजङ्गमो भुजङ्गश्च भुजगः स्यात् स्फटा फटा ।हालाहलं हालहलं हाहलं च हलाहलम् ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काकोदरो दन्दशूको विषार्थाद्ध्रो धरोऽपि च ।भुजं भुजो रोरंजिह्मपत्रेभ्यो गो गमः फणी ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्पः पृदाकुर्भुजगो भुजंगोभुजंगमाशीविष-गूढपादाः ।दर्वीकरः स्यादुरगश्च भोगीचक्षुःश्रवश्चक्रि-सरीसृपाश्च ॥ २५ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
दर्वीकरो गूढपदो लेलिहानोऽपि कथ्यते ।भुजंगो भुजगो भोगो दीर्घपृष्ठोऽपि कञ्चुकी ॥ २०७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तैलपर्णिकमेवेदं गोशीर्षं हरिचन्दनम् ।सर्पो भुजंगो भुजगः पन्नगोऽहिर्भुजंगमः ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अहिः सर्पः पृदाकुश्च पन्नगः पवनाशनः ।उरगो भुजगो भोगी भुजङ्गश्च भुजङ्गमः ॥ २३५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सविषाः भुजगास्ते स्युर्निर्विषाः वाहसादयः ।सर्पाः स्युर्दृग्विषा लूमविषास्तु वृश्चिकादयः ॥ २३७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सर्पो भुजगभुजङ्गभुजङ्गमसरीसृपाः ।दर्वीकरो विषधरो बिलवासी विषायुधः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 भु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मार्जालीयश्च मार्जारोऽहौ भुजङ्गो भुजङ्गमः ।भुजगः सर्प-सूर्पौ च सरीसृपश्च गूढपाद् ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सर्पः पृदाकुभुजगाहिभुजंगभोगि-कुम्भीनसोरगभुजंगमगूढपादाः ।व्यालद्विजिह्वफणिजिह्मगदन्तशूक-काकोदराण्डजसरीसृपकाद्रवेयाः ॥ २९८ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
उरगो भुजगो जिह्मो भुजंगोऽहिर्भुजंगमः ।फुल्लरीको लेलिहानः कुण्डल्याशीविषः फणी ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भुजग as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश भुजंगमृदङ्गो घोषके वाद्ये प्रियङ्गुः कङ्गुवृक्षयोः । भुजंगौ षिङ्गभुजगौ मातंगौ श्वपचद्विपौ ॥ Dharaṇikośa 3.1.4
- धरणिकोश लोहितलोहिते रुधिरकुङ्कुमे स्मृते लोहितौ नदविशेषभूमिजौ । लोहितं क्षतजतुल्यवर्णके लोहितश्च भुजगेऽसुरान्तरे ॥ Dharaṇikośa 15.3.29
- धरणिकोश कुण्डलिन्दुर्णामादर्शनं ज्ञेयं दुर्णामा दीर्घकोषिका । कुण्डली भुजगो येन पिनद्धमपि कुण्डलम् ॥ Dharaṇikośa 19.2.59
- धरणिकोश कञ्चुकिन्कञ्चुकी भुजगः प्रोक्तः कञ्चुकी च महल्लकः । विषयि त्विन्द्रिये प्रोक्तं विषयी विषयान्वितः ॥ Dharaṇikośa 19.2.61
- धरणिकोश व्यालशालः सर्जतरौ मत्स्ये शाला स्कन्धलता कुटी । व्यालः स्याच्छ्वापदे क्रोधे भुजगे दुष्टदन्तिनि ॥ Dharaṇikośa 27.2.12
- कोषकल्पतरु शकअकं तु दुःखे दुरितेऽपि शस्तम् । शकस्तु देशे भुजगे च वर्णे शुको भवेद्व्याससुते च कीरे ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.3
- कोषकल्पतरु भुजंगषिङ्गे भुजंगो भुजगे मृदङ्गो घोषे तथाचानकवाचकोऽपि । सङ्गे च तूणे च निषङ्ग उक्तो वेल्ले विडङ्गं त्रिषु नागरे स्यात् ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.3.20
- कोषकल्पतरु राजन्शक्रे च यक्षे भुजगे च वर्णे द्युवा रवौ चाभिगमे च पुंसि । स्युर्वाजिनो बाणविहंगमाश्वाः प्रेत्वा तु वायावपि वासवे च ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.21.84
- कोषकल्पतरु विलासिन्वृक्षेऽप्यपामार्गतरौ च दुर्गे क्लीबे तु तद्धीरकरत्नवाचि । व्याले विलासी भुजगे सभोगे निशाचरे किं च तरौ पलाशी ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.21.40
- कोषकल्पतरु कुम्भीनसनिःश्रेयसं तु मोक्षे कल्याणे चन्द्र[91a]खण्डे च । कुम्भीनसस्तु[भुजगे]सविषज्वालादृशि प्रोक्तः ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.31.20
- नानार्थार्णवसंक्षेप चक्रिन्द्वे कुलाले गृहस्थे च तौलिके भुजगेऽपि च । त्रि तु स्याच्चक्रवन्मात्रे चारस्तु स्यान्नरि स्पशे ॥ ४१० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.410
- नानार्थार्णवसंक्षेप व्यालव्यालो दुष्टगजे द्वे तु श्वापदे भुजगे तथा । अजयस्त्वपठद्व्याघ्रे स एव त्रिः खलेऽपठीत् ॥ १२२० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1220
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोकर्णपरम्पर इति ख्याते भुजगे च स्त्रियां पुनः । दूर्वासंज्ञौषधौ ज्ञेया गोकर्णी स्याद्द्वयोः पुनः ॥ ६८७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.687
- नानार्थार्णवसंक्षेप भोगवत्भोगयुक्ते द्वयोः तु स्याद् भुजगे भोगवानथ । नद्यां नगर्यां नागानामियं भोगवती स्त्रियाम् ॥ १३१४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1314
- नानार्थार्णवसंक्षेप विलेशयबिलखण्डं रक्तपद्मे क्ली समासादि पूर्ववत् । विलेशयो द्वे नकुले मूषिके मुजगेऽपि च ॥ ४२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.427
- परमानन्दीयनाममाला तक्षकतक्षको भुजगे तक्ष्णि तरणी रविबेडयोः । तरुणो नूतने यूनि तारकं नेत्रतारयोः ॥ २३० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.230
- शब्दरत्नावली कुलिककुलिकः कुलगुह्ये तु भुजगद्रुमभेदयोः । क्षुरकः स्यात् कोकिलाक्षे गोक्षुरे तिलकद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.55
- शब्दरत्नावली प्रचलाकनिपुने क्षपणे हीने निर्ग्रन्थिक उदाहृतः । शिखण्डे भुजगे बाणे प्रचलाकः समीरितः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.178
- शब्दरत्नावली विपन्नविपन्नो भुजगे पुंसि विपदाक्रान्तके त्रिषु । विच्छिन्नन्तु समालब्धे विभक्तेऽपि च वाच्यवत् ॥ विलग्नं लग्नमात्रे स्यात्त्रिषु मध्ये तु न स्त्रियाम् । विषघ्नी त्रिवृतायां स्त्री गुडुच्यां ना शिरीषके ॥ व्युत्थानं नृत्यभेदे स्याद्विरोधाचरणेऽपि च । वृजिनं किल्विषे क्लीबं कचे ना कुटिले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.79
- शब्दरत्नावली विलासिन्पुमान्नरपतौ कामदेवे वैषयिकेऽपि च । विश्वक्सेनो वासुदेवे गन्धफल्यामपि स्त्रियाम् ॥ विलेपनी यवाग्वान्तु सुरेशवरयोषिति । विलासी तु स्मरे कृष्णे हरे भुजगभोगिनोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.123
- शब्दरत्नावली विलोमविलोमो भुजगे वह्नौ प्रतीपे वरुणे शुनि । आमलक्यां विलोमी च क्लीबं स्यादरघट्टके ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.42
- शब्दरत्नावली अहिअहिर्ना भुजगे वृत्रे ईहा वाञ्छितचेष्टयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.3
- शब्दरत्नाकर मण्डलिन्मण्डली श्वा रविः शुक्रो मार्जारो भुजगो नृपः । मदनो धुस्तुरे वृक्षभेदे मन्मथसिक्थयोः ॥ २१४२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2142
- त्रिकाण्डशेष भुजङ्गभुजङ्गो भुजगे षिड्गे जामदग्न्यतटौ भृगुः । मृगोऽन्विष्टौ च मार्गस्तु मासान्वेषणवर्त्मसु ॥ ६६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.66
- त्रिकाण्डशेष चक्रिन्चीनौ वस्त्रत्रीहिभेदौ चिह्नं लक्ष्मपताकयोः । चक्रिणौ विष्णु भुजगकुलालग्रामजालिनः ॥ २३८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.238