शेष
śeṣaपुं · masc.In 21 kośas: 27 synonym verses, 12 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
शेषो नागाधिपोऽनन्तो द्विसहस्राक्ष आलुकः ॥ १३०७ ॥स च श्यामोऽथवा शुक्लः सितपङ्कजलाञ्छनः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
जलव्यालेऽलीगर्दोऽपि शेषः स्यादेककुण्डलः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ली (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
संविदालभनः शेषः सद्राजः सरसः शशी ।परिभ्राड्रेवतीकान्तो निशानाथः शितद्युतिः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बिलेशयो द्विजिह्वश्च जिह्मगः पवनाशनः ।शेषः सङ्कर्षणः शुक्रः सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आदित्य-मेरु-चन्द्र-प्रासादा दीप-दण्ड-कलशाश्च ।खड्ग-हरनेत्र-शेष-स्वर्दण्डा-ङ्गुष्ठ-हस्तिकराः ॥ १ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
अथान्येऽप्यवताराः स्युर्नरनारायणावृषी ।अश्वो हयशिराः शेषः कपिलो व्यास इत्यपि ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शेषस्तु नागपर्यायराजार्थोऽनन्त इत्यपि ।विष्णुपर्यायशय्यार्थः सहस्रफणभूधरौ ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शेषरोहिषमाषाणां प्रत्यूषामिषयोरपि ।पेषकोषकरीषाणां तथैव यूषकर्षयोः ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
काद्रवेयाः पुनर्नागास्तेषां भोगवती पुरी ।शेषो नागाधिपोऽनन्त-आलुकौ द्विसहस्रदृक् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कणिशं कर्षं वर्षं प्रत्यूषं यूषमुष्णीषम् ।कोषो माषो वेषः शेषो **म्बरीषं च ॥ ७१ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
भोगावती पुरी तेषां शेषोऽनन्तस्त्वथालुकः ।द्विसहस्राक्ष इत्येवं तथा नागाधिपश्च सः ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तत्र भोगीश्वरोऽनन्तः शेषः शुभ्रः शशिप्रभः ।पतञ्जलिर्मयूरश्च सर्पराजः समातुतः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुभ्राः शुद्धाश्च शान्ताश्च रहोवासिन इत्यपि ।तेषां राजा महात्मासौ शेषो धर्मभृतां वरः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्रह्मा शेष इति प्रोक्ताः पूर्वाचार्यैर्दिगीश्वराः ।ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ॥ ३३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नहुषः खररोमा च शेषवासुकितक्षकाः ॥ १२ ॥
genderपुंmasc.
चक्षुःश्रवाः काद्रवेयः सर्पराजस्तु वासुकिः ।शेषो नागाधिपोऽनन्तः सहस्रवदनश्च सः ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
तदीश्वरश्च भोगीन्द्रः शेषोऽनन्तः फणीश्वरः ।वासुकिः सर्पराजः स्याद् वासुकेयोऽपि स स्मृतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रामो नीलाम्बरः शेषो रौहिणेयोऽच्युताग्रजः ।संकर्षणः सालकेतुर्मुसली रेवतीपतिः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शेषोऽनन्तो वासुकिरहिराडथ शङ्खतक्षकाश्वतराः ।कम्बलगुलिकस्वस्तिककर्कोटकशङ्खचूडकौरव्याः ॥ ३०० ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
नारायणस्तथाऽनन्तो मुखवृत्तं गुरुस्तथा ।विष्णुशय्या तथा शेषो दीर्घ आ-कार एव च ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निधिः शेषो गुह्यकर्त्ता तपनः पञ्चमस्तथा ।वीरभद्रा च सावित्री कालरात्रिः पुरारिहा ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुखवृत्तं गुरुः शेषो दीर्घोऽनन्तो मरुत् तथा ।नारायणो विघ्नराजः प्रतिष्ठा च द्वितीयकः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
अथान्ये ह्यवताराः स्युर्नरनारायणादृषी ।अश्वो हयशिराः शेषः कपिलो व्यास इत्यपि ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गर्तः पतेरो भूश्वभ्रमवखातोऽवटोऽवधिः ।शेषोऽनन्तो नागराजः सर्पराजस्तु वासुकिः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शेषं हलायुधेऽनन्ते उपयुक्तेतरे विदुः ।प्रसादे निजनिर्माल्यदत्तिः शेषेति कीर्तिता ॥
अनुष्टुप्
तथोपयुक्तेतरवाचकः स्त्रीनिर्माल्यदाने च तथा प्रसादे ।शोषस्तु यक्ष्मामयशोषयोः स्या-द्दोषः पुनर्दूषणपापयोर्ना ॥ ३९ ॥
उपजातिः
meaningsउपयुक्तेतर
doubtful
अवतारान्तरेऽपत्ये त्रिस्त्वन्यत्रोपयुक्ततः ।माल्याक्षतादिदाने तु स्त्री शेषा शेववाक् तु नप् ॥ १४१६ ॥
अनुष्टुप्
शेषः सङ्कर्षणेऽनन्तं वधयुक्तेतरेषु च ।शेषा प्रसादार्पणयोरात्यनिर्माल्यकेऽपि च ॥शेषः स्याद्यक्ष्मरोगे ना शोषणे च भवेत्पुमान् ।
अनुष्टुप्
शेषोऽप्रधानेऽनन्ताख्ये सर्पराजे मधुद्विषः ।अवतारान्तरेऽपत्ये त्रिष्वन्यत्रोपयुक्ततः ॥ २०१० ॥
अनुष्टुप्
उपयुक्तेतरे त्वस्त्री शैलुषो नटबिल्वयोः ।शुश्रूषा परिचर्य्या च संहर्षः स्पर्द्धने मुदि ॥ ४४२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsउपयुक्तेतर
doubtful
माल्याक्षतादिदाने स्त्री ना नागेशाप्रधानयोः ।ना पर्याणे विहंगे स्त्री शारिर्द्यूते गुडे नषण् ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शेष as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कुशिकतैले कुशिकं शिष्टे शेषे सर्जार्जयोश्चर्षौ । चषकोऽस्त्री मधुपात्रे मद्यविशेषे त[था] क्षौद्रे ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.35
- कोषकल्पतरु गाथापार्थोऽर्जुने स्यात्ककुभद्रुमे च गाथा स्त्रियां छन्दसि शेषमात्रे । स्यात्संस्कृतान्योक्तिषु चाथ कन्था वस्त्रान्तरे मृन्मयभित्तिकायाम् ॥ ९८ ॥ Koṣakalpataru 6.18.98
- नानार्थार्णवसंक्षेप पुष्करशेषे च शोभने तु स्याद् भेद्यलिङ्गमिति स्मरेत् । पुष्कलं भेद्यवच्छुद्धे प्रभूते शोभनेऽप्यथ ॥ ११९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1193
- नानार्थार्णवसंक्षेप अविशेषअनिमेषो द्वयोर्देवे मत्स्ये त्रिस्त्वनिमेषके । अविशेषस्त्ववेः शेषे विशेषादितरत्र च ॥ ८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.8
- परमानन्दीयनाममाला अनन्तअनन्तस्तु हरौ शेषबलयोरक्षरं शिवे । परब्रह्मणि धर्मे चाध्वरवर्णनभःस्वपि ॥ २१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.21
- परमानन्दीयनाममाला धरणधैनुकं करणे स्त्रीणां धेनूनां निवहेऽपि च । धिषणस्तु सुराचार्ये धरणो रविशेषयोः ॥ २५७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.17.257
- परमानन्दीयनाममाला भूभृत्भूभृद्वरे गिद्रे शेषे भूतिर्लक्ष्म्यां च भस्मनि । भीमो रौद्रे हरे भूपे भावाटः कामुके मुनौ ॥ ३३४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.334
- शब्दरत्नावली अन्तअस्तः पुंसि पश्चिमाद्रौ क्षिप्तावसितयोस्त्रिषु । अन्तं स्वरूपे नाशे ना न स्त्री शेषेऽन्तिके त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.2
- शब्दरत्नावली अनन्तअनन्तं क्लीबमाकाशे स्यात्पुमान् कृष्णशेषयोः । अनन्ता सारिवापथ्याविशल्यामलकीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.75
- शब्दरत्नाकर अनन्तअर्जुनी गवि नद्यां स्यादनूरौ भास्करेऽरुणः । अनन्ता भूरनन्तं खमनन्तो हरिशेषयोः ॥ २०३२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2032
- तन्त्राभिधान पपः पू(शू)रप्रियता तीक्ष्णा लोहितः पञ्चमो रमा । गुह्यकर्त्ता निधिः शेषः कालरात्रिः सुवाहिता ॥ १२१ ॥ Tantrābhidhāna 2.38.121
- त्रिकाण्डशेष अनन्तशेषे विष्णावनन्तो ना गुडूचीदूर्वयोः स्त्रियाम् । क्लीबं खे त्रिष्वनवधावनन्तं मरणेऽशुभे ॥ १४४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.144
- त्रिकाण्डशेष अन्तचूल्यां च पूर्णिमाभेदेऽनुमतिः सम्मतावपि । स्वरूपेऽन्तं विनाशे ना न स्त्री शेषेऽन्तिके त्रिषु ॥ १४५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.145