कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

पिष्टक

piṣṭakaपुं · masc.

In 11 kośas: 12 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.67 · p. 19
तुल्यौ तिलान्ने कृसरत्रिसरावथ पिष्टकः ।पूपोऽपूपः पूलिका तु पोलिकापोलिपूपिकाः ॥ ३९८ ॥पूपलाथेषत्पक्वे स्युरभ्यूषाभ्योषपौलयः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ष (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वैश्यवर्गः Amarakośa 2.9.83
पूपोऽपूपः पिष्टकः स्यात्करम्भो दधिसक्तवः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.74 · p. 140
मङ्गल्योऽपि च केशारिरथ स्यात्तिलकल्कके ।पललं तिलचूर्णे तु पिष्टकं तिलकिट्टके ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.263 · p. 162
पिष्टवर्तिस्तु चमसी सूचिका सेविका पुनः ।पक्वेऽपूपः पिष्टकः स्यात्पूपिका पूलिका स्त्रियाम् ॥ २६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.6 · p. 282
पूपोऽपूपः पिष्टकश्च मण्डकोऽसौ गुडादियुक् ।स्यात्संयावः पूलिका तु पोलिका[133b] पोलि-पूपिकाः ॥ ६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.50 · p. 286
गवां मले गोमयोऽस्त्री भूमिलेपनमित्यपि ।साढो गोग्रन्थिरुपलोत्पले न स्त्री करीषवत् ॥पिष्टकं छगणं छाणं शुष्के गोमूत्र-गोजले ।आपीनोऽस्त्री क्लीबमूधः कीलः पुष्पलकः शिवः ॥तिष्ठद्गु त्वव्ययं दोहसमयः क[137a]थितो गवाम् ।स्यादायतीगवं तद्वद्यत्रागच्छन्ति धेनवः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.63 · p. 109
कृसरस्तृसरस्तुल्यौ तिलान्नेऽपूपपिष्टकौ ।पूपोऽथ पोलिकार्थाः स्युः पूलिकापोलिपूपिकाः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.472 · p. 86
स्यात्पिष्टकृतभक्ष्ये तु पिष्टकापूपपूपकाः ।अन्ने दिविः पुमान्भिः सा स्त्रियां भक्तं नपुंसके ॥ ४७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.114 · p. 76
पिष्टकः पारिशोलश्च पूपोऽपूप इति स्मृतः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वैश्यवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.7.104 · p. 144
अथ भृष्टयवे धाना धानाका भूम्नि च स्त्रियाम् ।अपूपः पिष्टकः पूप आपूपः पिष्ट इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वैश्याध्यायः Śabdaratnākara 3.4.1436 · p. 174
पृथुकश्चिपिटस्तुल्यौ धाना भृष्टयवे स्त्रियाम् ।पुंसि भूम्नि च लाजाः स्युः पूपापूपौ तु पिष्टकः ॥ १४३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.72 · p. 164
पूपस्तु पिष्टकोऽपूपः कोकुन्दाः पिष्टपण्डिकाः ।उत्कारिका चूर्णपूपे कुल्माषा यवपिष्टकाः ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास कपादः Dharaṇikośa 1.1.8 · p. 3
निपाकौ पचनस्वेदौ खल्वकौ स्वल्पपामरौ ।पिष्टकोऽक्षिगदे पिष्टे टुण्टुकौ स्वल्पशो[3]णकौ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश कान्ताः Śabdaratnāvalī 7.1.104 · p. 183
पिष्टको ना नेत्ररोगे घृतपूरादिकेऽपि च ।पुलको मणिदोषे स्यात् प्रस्तर-क्रमि(?)भेदयोः ॥
अनुष्टुप्

पिष्टक as a meaning in nānārtha verses

  • धरणिकोश पर्पटलटौ प्रमादवाग्दोषौ पटो वस्त्रप्रियाल[21]योः । उरोष्टः प्रणवे क्षीरे कृपीटमुदरे जले । अवटौ खिलभूगर्तौ पर्पटौ पिष्टकौषधी ॥ Dharaṇikośa 10.1.6
  • शब्दरत्नावली पुरोडाशजीवितेशः प्राणनाथे यमे विधुविवस्वतोः । नागपाशः स्त्रीकरणे दुर्बुद्धौ वरुणायुधि ॥ पञ्चदशी पौर्णमास्यां अमावस्यातिथावपि । प्रतिष्कशः पुरोगे स्याद्वार्ताहरसहाययोः ॥ परिवेशः सूर्यपार्श्वमण्डले परिवेष्टने । पादपाशी खुतुक्कायां शृङ्खलायामपि स्त्रियाम् ॥ पुरोडाशो हविर्भेदे पिष्टके हुतशेषके । भूमिस्पृक्मानुषे वैश्ये चौरभेदेऽन्धखञ्जयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.30
  • शब्दरत्नावली चमसओक आश्रयमात्रे स्यान्मन्दिरे च नपुंसकम् । कीकसं क्रिमिजातौ स्यात्क्लीबं कुल्ये तु कर्कशे । चमसा पिष्टके यज्ञपात्रभेदे नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.20
  • वैजयन्ती चूलिचापाग्रे पिष्टके चूलिश्छर्दिरुद्वान्तिरेतसोः । छाया त्वनातपे कान्तौ प्रतिबिंबार्कजाययोः ॥ १३ ॥ Vaijayantī 6.2.13