मूर्छा

mūrchāस्त्री · fem.

In 8 kośas: 6 synonym verses, 8 as a meaning of another word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह क्षत्रियवर्गः Amarakośa 2.8.109

मूर्छा तु कश्मलं मोहोऽप्यवमर्दस्तु पीडनम् ॥ १०९ ॥

अनुष्टुप्

मूर्छास्त्री कश्मलक्ली मोहपुं अवमर्दपुं पीडनक्ली

genderस्त्रीfem.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.320 · p. 55

तृष्णोदन्येथ मूर्छा तु मूढिर्मोहिःखरक्षयः ।खरसादश्च मूर्त्सायां निद्रा स्त्री शयनं च षण् ॥ ३२० ॥

अनुष्टुप्

तृष्णास्त्री उदन्यास्त्री मूर्छास्त्री मूढिस्त्री मोहिस्त्री खरक्षञपुं खरसादपुं निद्रास्त्री शयनक्ली

genderस्त्रीfem.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.361 · p. 129

अजन्यमस्त्री चोत्पात उपसर्गोऽथ कश्मलम् ।मूर्छा मोहोथ विजयोऽभ्यवस्कन्दनमित्यपि ॥ ३६१ ॥

अनुष्टुप्

अजन्यपुंक्ली उत्पातपुं उपसर्गपुं कश्मलक्ली मूर्छास्त्री मोहपुं विजयपुं अभ्यवस्कन्दनक्ली

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नाट्यवर्गः Koṣakalpataru 1.6.209 · p. 98

कम्पो वेपथुरत्र कम्पनमथो दर्दूः स शीताधिकामूर्छा स्त्री प्रलयो विचेष्टनमथोद्धर्षोद्धवौ च क्षणः ।पुंसि स्यान्मह उत्सवोऽथ चरमे सान्तं महः सम्मतंप्रोक्तः खण्डरसश्च चित्ररसयुक्सर्वेऽपि यस्मिन्रसाः ॥ २०९ ॥

शार्दूलविक्रीडितम्

कम्पपुं वेपथुपुं कम्पनक्ली दर्दूस्त्री मूर्छास्त्री प्रलयपुं विचेष्टनक्ली उद्धर्षपुं उद्धवपुं क्षणपुं महपुं उत्सवपुं महस्क्ली खण्डरसपुं चित्ररसपुं

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्त्रीलिङ्गसङ्ग्रहः Śabdaratnāvalī 9.44 · p. 311

वाहिनीशिञ्जिनीतूलीतिन्दुकीसारिकादकी ।आहोपुरुषिका मूर्छा स्यादहपूर्विका सुरा ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ह (wrong syllable)

वाहिनीस्त्री शिञ्जिनीस्त्री तूलीस्त्री तिन्दुकीस्त्री सारिकास्त्री दकीस्त्री आहोपुरुषिकास्त्री मूर्छास्त्री अहपूर्विकास्त्री सुरास्त्री

genderस्त्रीfem.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश ब्राह्मणाध्यायः Vaijayantī 3.6.200 · p. 99

नन्दीमुखी श्वासहेतिः सुषुप्तिः सुखसुप्तिका ।मूर्छा तु मूर्छना मौढ्यं वैचित्त्यं कश्मलं लयः ॥ २०० ॥

अनुष्टुप्

नन्दीमुखीस्त्री श्वासहेतिस्त्री सुषुप्तिस्त्री सुखसुप्तिकास्त्री मूर्छास्त्री मूर्छनास्त्री मौढ्यक्ली वैचित्त्यक्ली कश्मलक्ली लयपुं

genderस्त्रीfem.

मूर्छा as a meaning in nānārtha verses

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) मोहप्रह्वबन्धनयोः प्राध्वं मोहः स्यान्मौढ्यमूर्छयोः । व्यवस्थानेऽम्भसो वेला रविः पर्वतसूर्ययोः ॥ ८३९ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.839
धरणिकोश संमूर्च्छनसंवदनं समालोके संवदनं च वशक्रिया । सम्मूर्च्छनमभिव्याप्तिर्मूर्छा सम्मूर्च्छनं मतम् ॥ Dharaṇikośa 19.2.84
कोषकल्पतरु निवेशविन्यासके वेतनमूर्छयोस्तु निर्वेश उक्तः प्रगमे च भोगे । अङ्गुष्ठतर्जन्युभयप्रमाणे देशे च कुड्येऽपि नरि प्रदेशः ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.30.21
कोषकल्पतरु मोहसूर्ये च नैपुणेऽथ प्रोहो हस्त्यङ्घ्रिपर्वार्थः । अविवेके मोहः स्यान्मूर्छायां चाथ लोहोऽस्त्री ॥ ३९ ॥ Koṣakalpataru 6.32.39
नानार्थार्णवसंक्षेप मोहअपवर्गे च मृत्यौ च मुष्कराख्यद्रुमान्तरे । मोहः पुनः स्यादज्ञाने मूर्छायां क्रोध एव च ॥ ९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.96
शब्दरत्नावली क्वाथअथोऽर्थने च विषये धने वस्तुनि कारणे ॥ अभिधेये निवृत्तौ च कुशले च प्रयोजने । आस्था चालम्बनास्थानयत्नापेक्षास्वपि स्त्रियाम् ॥ कन्था मृण्मयभित्तौ तु स्त्रियां प्रावरणान्तरे । क्वाथोऽतिदुःखे मूर्छायां निष्काके च द्रवस्य च ॥ कुथो वर्णे कथने स्यान्न क्लीबं पुंसि बर्हिषि । कोथस्तु शाटिते नेत्ररोगभेदे च पुंस्ययम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.17.2
शब्दरत्नावली मोहमही भूम्यां नदीभेदे मह उत्सवतेजसोः । मोहो मूर्छाविद्ययोर्ना दुःखमात्रे क्वचिद्भवेत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.9
वैजयन्ती प्रलयप्रलयो मरणे श्लेषे मूर्छासंवर्तयोरपि । प्रवहो वायुभेदे स्याद्वायुमात्रे बहिर्गतौ ॥ ४३ ॥ Vaijayantī 7.1.43