कम्प
kampaपुं · masc.In 16 kośas: 15 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
स्वरभेदस्तु कल्लत्वं स्वरे कम्पस्तु वेपथुः ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अदृष्टिः स्यादसौम्येऽक्ष्णि संसिद्धिप्रकृती त्विमे ॥ ३७ ॥स्वरूपं च स्वभावश्च निसर्गश्चाथ वेपथुः ।कम्पोऽथ क्षण उद्धर्षो मह उद्धव उत्सवः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षवथुः कथ्यते कासो वेपथुः कम्प उच्यते ।दवथुः परितापः स्याद् ग्लानिश्च क्लमथुः स्मृतः ॥ ६०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दस्तु चोटिका प्रोक्ता मुखभेदस्तु जञ्जभा ।एजनं वेपथुः कम्पः प्रलयो … ।आटोपवेगसंरम्भः स्पृहा तु त्वरिता त्वरी ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
स्वरभङ्गोऽथ कम्पस्तु वेपथुः पुंसि न द्वयोः ।वैवर्ण्यं कालिमा चाथ नेत्रार्थाच्चाम्बुरोदने ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कम्पितं कम्पनं कम्पो वेपथुः स्वादथ क्षणः ।महोत्सवोद्धवाः पुंसि महः सान्तं नपुंसकम् ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्तम्भः स्वेदः स्वरभ्रंशो रोमाञ्चोऽपि विवर्णता ।बाष्पश्च कम्पः प्रलय इत्यष्टौ सात्त्विका मताः ॥ २०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कम्पो वेपथुरत्र कम्पनमथो दर्दूः स शीताधिकामूर्छा स्त्री प्रलयो विचेष्टनमथोद्धर्षोद्धवौ च क्षणः ।पुंसि स्यान्मह उत्सवोऽथ चरमे सान्तं महः सम्मतंप्रोक्तः खण्डरसश्च चित्ररसयुक्सर्वेऽपि यस्मिन्रसाः ॥ २०९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
तरलं कम्पनं कम्पं(म्प्रं?) पारिप्लवपरिप्लवे ।कठिने तु दृढं क्रूरं जरठं(ठरं?) प्रौढमेधितम् ॥ ६९९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शोकः शुक् शोचनं खेदः पश्चात्तापोऽप्यनिर्वृतिः ।विषाद आधिरुद्वेगश्चिन्ता कम्पश्च वेपथुः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्लत्वं स्वरभेदः स्याद् स्वरे कम्पस्तु वेपथुः ।वैवर्ण्यं कालिका स्याद्वै दृग्जलं रोदनं भवेत् ॥ ४५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात् स्वरूपं निसर्गश्च पर्यायोऽयं स्वभावके ।कम्पनं कम्पितं कम्पो वेपनं वेपथुः पुमान् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्याधिशीतभयक्लान्तिक्रोधतापविषस्मरैः ।कम्पः स्याद्भीगदस्पर्शहर्षरोषज्वरादिभिः ॥ ९६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्द्रजालं प्रमीला तु भृकुटिभ्रूकुटी स्त्रियौ ।तन्द्री तन्द्रा च कम्पस्तु वेपो वेपथुरेजनम् ॥ १०१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एजनं वेपथुः कंपः प्रलयोऽस्पन्दनस्थितिः ।आटोपावेगसंरंभसंभ्रमास्तु त्वरा त्वरी ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
कम्प as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश परिकम्पप्रतापस्तेजसि स्वेदे विकल्पौ पक्षसंशयौ । आकल्पः कल्पने वेशे उडुपश्चन्द्रभेलयोः । परिकम्पो भये कम्पे वृषाकपी हरीश्वरौ ॥ Dharaṇikośa 20.1.3
- धरणिकोश चलशीलं स्वभावं सद्वृत्तं चालः स्यात्कम्पनं छदिः । चलः कम्पश्चला लक्ष्मीश्चेलं गर्हितव[89]स्त्रयोः ॥ Dharaṇikośa 27.1.2
- कोषकल्पतरु चलनशिराशिरोध्योर्मलनं तु मर्दे तथा नृलिङ्गं पटवासवाचि । स्यात्कम्पशीले चलनं च कम्पे चार्यां च चण्डातक ईरितं स्त्री ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.21.30
- कोषकल्पतरु परीकम्पस्याद्विप्रलापोऽपि विरुद्धवाके ऽपार्थोदिते ना तु वृषाकपिः स्यात् । हरे हरौ च ज्वलनेऽथ कम्पे भये परीकम्पमुशन्ति सन्तः ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.22.20
- नानार्थार्णवसंक्षेप चलनभवेच्चलनशीले क्ली पुनर्भूषणकम्पयोः । गमने वस्त्रभेदे च चलना तु स्त्रियामियम् ॥ ७२० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.720
- परमानन्दीयनाममाला धुर्गुह्यकेशेऽथ धूर्धूते भरे कम्परथास्ययोः । नो ज्ञानस्थानयोर्बुद्धे निर्बन्धेऽस्माकमप्यतः ॥ २७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.27
- शब्दरत्नावली चलनग्रावा स्यात्पुंसि पाषाणे दृढे पृथ्वीधरेऽपि च । गृञ्जनो ना रसोने स्त्री निषाक्तपशुमांसके ॥ गोस्तनो ना हारभेदे द्राक्षायां स्त्री च गोस्तनी । गोमी पुंसि जम्बुके स्याद्गोमत्युपासके त्रिषु ॥ चलनं भ्रमणे कम्पे क्लीबं कम्पयुते त्रिषु । चलनी वस्त्रविधिन्यां वारीभेदे च कुत्रचित् ॥ चक्री काककुलालाजग्रामजालिकसूचके । सर्पे तैलिकभेदे स्याद्वासुदेवे च पुंस्ययम् ॥ चर्मी भृङ्गरिटौ भूर्जे मोचाफलकहस्तयोः । चर्म क्लीबन्तु फलके कृत्तौ त्वचि तु कुत्रचित् ॥ चेतनो वाच्यवत् प्राणयुक्ते च संविदि स्त्रियाम् । छर्दनं वमने क्लीबं पुंसि निम्बेऽप्यलम्बुषे ॥ छदनं चलने पक्षे पिधानेऽपि नपुंसकम् । छेदनन्तु द्विधा कार्ये कर्त्रनेऽपि च न द्वयोः ॥ जवनस्तु रये वेगिहये वेगवति त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.55
- त्रिकाण्डशेष चलनकम्प्रे ना चलनं कम्पे चलनी वस्त्रघर्घरी । भूर्जे फलकपाणौ च चर्म्यऽथालम्बुषे पुमान् ॥ २३९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.239