उपसर्ग
upasargaपुं · masc.In 15 kośas: 12 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
उपलिङ्गं त्वरिष्टं स्यादुपसर्ग उपद्रवः ॥ १२५ ॥अजन्यमीतिरुत्पातो वह्न्युत्पात उपाहितः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
उपलिङ्गमरिष्टं स्यादुपसर्ग उपद्रवस्तथोत्पातः ।ईतिरजन्यं च बुधैर्डमरो डिम्बश्च विप्लवः कथितः ॥ १२७ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
अजन्यमस्त्री चोत्पात उपसर्गोऽथ कश्मलम् ।मूर्छा मोहोथ विजयोऽभ्यवस्कन्दनमित्यपि ॥ ३६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपाद्रागः प्लवो रक्तो द्रवः सर्गस्तथाऽऽहितः ।उपरागः स्त्रियामीतिर्ग्रहो ना ग्रहणं च षण् ॥ २२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
उपप्लवो ग्रहश्चोपरागो ग्रहणमित्यपि ।उत्पातस्तूपसर्गोपद्रवाविति स्त्रियां न तु ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 वि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
केयूरादीनि नपुंसके जानीहि । इदं केयूरं बाहुभूषणम् । इदं तरलमलङ्कारः । तूर्यं वादित्रम् । अङ्गदं बाहुभूषणम् । गवाक्षशब्दं पुंसि विद्याज्जानीयात् । यथा अयं गवाक्षो वातायनः । एते शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । इयं श्यामा स्त्री । भुशुण्डी आयुधम् । भाण्डी भिण्डिपालः ।भवतोऽपजनोपपदावङ्गपदौ पुंसि नित्यमिननिच्च ।रक्षणकोष्ठभ्रेषाश्च सह निपातोपसर्गाभ्याम् ॥ ८६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
बलात्कारे हरः(ठः?) सायः प्रसभः(भं?) प्रसरोऽपि च ।उत्पाते ता(चो?)पसर्गः स्यादजन्यं जन्यमित्यपि ॥ ३९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपसर्गस्त्वरिष्टं स्यादुपलिङ्गमुपद्रवः ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पूर्वं स्खलनमप्युक्तं नाड्यादौ धैर्य्यविच्युतेः ।उत्पात उपसर्गः स्यादजन्यमपि न द्वयोः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्पातो पप्लवारिष्टोपसर्गा उपलिङ्गकम् ।अजन्यमीतिरित्येते शब्दाः सप्त समार्थकाः ॥ २९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपलिंगं त्वरिष्टं स्यादजन्यं डिंबविप्लवौ ।डमरोपप्लवोत्पाता उपसर्ग उपद्रवः ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लिङ्गार्थौ पूर्ववज्ज्ञेयावुपसर्गस्तु ना बुधैः ।डमरेऽपि क्रियायुक्तपादिप्रभृतिषु स्मृतः ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
संसर्गे च समासार्थलिङ्गाद्यस्यापि पूर्ववत् ।उपप्लवस्तु डमरे राहौ चान्यत् तु पूर्ववत् ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसंसर्ग
doubtful
उपसर्ग as a meaning in nānārtha verses
- शब्दरत्नाकर ईतिइला तु तासु सार्घ्यासु स्यादिष्टिर्यजनेच्छयोः । सुत्रामसूर्ययोरिन्द्र ईतिः क्लेशोपसर्गयोः ॥ १८७५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1875
- तन्त्राभिधान षष-कारः कीर्त्यते श्रेष्ठे षूश्च गर्भविमोचने । उपसर्गे परोक्षे च ष-कारः परिकीर्त्तितः ॥ ३४ ॥ Tantrābhidhāna 3.34
- वैजयन्ती ईतिअन्ने च स्यादथो ईतिरुपसर्गप्रवासयोः । ईहा तु लिप्सोद्यमयोरूतिः सूत्यभिरक्षयोः ॥ ५ ॥ Vaijayantī 6.2.5