रथकार
rathakāraपुं · masc.In 12 kośas: 18 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
तक्षा तु वर्धकिस्त्वष्टा रथकारस्तु काष्ठतट् ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आभीरः स्यान्महाशूद्रो गोपालो वल्लवस्तथा ।त्वष्टा च काष्ठतट् तक्षा रथकारश्च वर्धकिः ॥ ५८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चण्डालोऽपि च चाण्डालोऽधमः सर्वाधमेषु सः ।माहिष्यात्करणीजातो रथकार इतीह दिक् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मणिकारो नैकटिको रथकारस्तु वर्द्धकिः ।काष्ठतट् स्थपतिस्त्वष्टा तक्षाथ ग्रामगृह्यके ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नै (wrong syllable)
genderपुंmasc.
[माहिष्याद्रथकारः] स्यात्करण्यां यस्य संभवः ।कारिः कारुश्च कृत्नुश्च शिल्पी च प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तक्षा तु वर्धकिस्त्वष्टा रथकारश्च काष्ठतट् ।स्थपतिर्ग्रामतक्षस्तु ग्रामाधीनो हि वर्धकिः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
म(मा?)हिष्यजः करण्यां तु रथकार इतीष्यते ।ब्राह्मण्यां शूद्रजः प्रोक्तश्चण्डाल इति पण्डितैः ॥ ५६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शाङ्खिकः स्यात्काम्बविकः शौल्बिकस्ताम्रकुट्टकः ।तक्षा त्वष्टा वर्धकी च रथकारश्च काष्ठतट् ॥ ५७५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्का (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रथकारः काष्ठतक्षस्तष्टाऽक्षारुवार्द्धकी ।अन्तवासी क्षुरमुण्डी नापितो बालकर्त्तकः ॥ ७० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 का (syllables merged); pāda 3, syllable 6 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वर्धकिः स्थपतिस्तक्षा रथकारश्च काष्ठतक् ।व्योकारो लोहकारश्च शस्त्रमार्जोऽसिधावकः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रथकृत् रथकारश्च तक्षा त्वष्टा च वर्द्धकिः ॥ १५४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
माहिष्यकरणीजातः रथकारः स उच्यते ।चाण्डालोऽपि च चण्डालो वृषलब्राह्मणी सुतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्वष्टा तु वर्धकिस्तक्षा सूत्रधारोऽपि वर्धकी ।रथकारो रथकरः काष्टतट् काष्टतक्षकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रथकारं तु माहिष्यात्करणी माहिषाडुकम् ।पुल्कसं सैव चण्डालात् किरातात्पलगण्डकम् ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रथकारो निधिप्रश्नद्यूतापणनिरूपणात् ।रथकारो व्यालमृगहिंसावृत्तिरिति क्वचित् ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व्या (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रथकारो वास्तुवृत्तिरिज्याधानोपनीतिमान् ।आवृतानान्तु हस्त्यश्वस्यन्दनेष्वधिकारिता ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तक्षा तु वर्धकिस्त्वष्टा रथकारश्च काष्ठतट् ।ग्रामाधीनो ग्रामतक्षः कौटतक्षोऽनधीनकः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रथकार as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु त्वष्टृव्युष्टं दिने प्रभाते पर्युषिते स्यात्फले परवत् । त्वष्टा धातरि सूर्ये रथकारे विश्वकर्मणि च ॥ १४ ॥ Koṣakalpataru 6.10.14