चण्डाल
caṇḍālaपुं · masc.In 17 kośas: 26 synonym verses, 17 as a meaning of another word.
क्षत्त्रियायां पुनः क्षत्ता चण्डालो ब्राह्मणस्त्रियाम् ॥ ८९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
चण्डालेऽन्तावसाय्यन्तेवासिश्वपचबुक्कसाः ।निषादप्लवमातङ्गदिवाकीर्तिजनंगमाः ॥ ९३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
चण्डालप्लवमातङ्गदिवाकीर्तिजनङ्गमाः ॥ १९ ॥निषादश्वपचावन्तेवासिचाण्डालपुक्कसाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अन्तावसायी चण्डालो निषादश्च जनङ्गमः ।श्वपचः पक्वशश्चैव मातङ्गः प्लवकः स्मृतः ॥ ५९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चर्मारः स्याच्चर्मकारोऽसिधारोऽप्यसिधारकः ।समौ चाण्डालचण्डालौ चोरश्चौरोऽपि कथ्यते ॥ २४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चण्डालोऽपि च चाण्डालोऽधमः सर्वाधमेषु सः ।माहिष्यात्करणीजातो रथकार इतीह दिक् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूत्थान उष्णश्चतुरः पेशलः पेसलः पटुः ।चण्डालोऽपि च चाण्डालः श्वपाचः श्वपचः श्वपक् ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तन्दुलीयोऽपि चण्डालः श्वगलो मेघनादकः ।काण्डीरस्तण्डुलीबीजो विषघ्नोऽपि घनस्वनः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समौ चाण्डाल-चण्डालौ निषादश्च निषादिवत् ।चाण्डालकिस्तु चण्डालपुत्रो नैषादकिस्तथा ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
म(मा?)हिष्यजः करण्यां तु रथकार इतीष्यते ।ब्राह्मण्यां शूद्रजः प्रोक्तश्चण्डाल इति पण्डितैः ॥ ५६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चण्डाले श्वपचः पुष्कः पुलः पुल्क(क्क?)श इत्यपि ।चण्डालप्लवमातङ्गदिवाकीर्तिजनंगमाः ॥ ५९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काश्या मृदन्नाश्चण्डाला भेकवैरिण इत्यपि ।शैक्रोटिकास्तु गुल्मिन्यः(?) पथिका रक्तपायिकाः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मातङ्गः श्वपचोऽस्पृश्यश्चण्डालः पुक्कसः प्लवः ।म्लेच्छः तुरुष्को यवनो विद्धकर्णो वराहभुक् ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षत्ता शूद्रात् प्रविज्ञेयो जातो वै क्षत्रियस्त्रियाम् ।चण्डालः कथ्यते शूद्राद् जातो वै ब्राह्मणस्त्रियाम् ॥ १५१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चण्डालश्चैव चाण्डालः श्वपचः पुक्कसः प्लवः ।पुष्कसो बुक्कसश्चापि निषादश्च जनङ्गमः ॥ १५८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माहिष्यकरणीजातः रथकारः स उच्यते ।चाण्डालोऽपि च चण्डालो वृषलब्राह्मणी सुतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चतुरः पेशलो दक्षः सूत्थानः पटुरुष्णकः ।अथ चण्डालमातङ्गप्लवान्तवासिपुक्कसाः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न्त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पाकश्चण्डाल-चाण्डालौ बुक्कसः पुक्कसस्तथा ॥
genderपुंmasc.
सूतवैदेहचण्डाला ब्राह्मण्यां क्षत्रियादिजाः ।शूद्रायां क्षत्रियादुग्रस्तस्यां तु करणो विशः ॥ १५११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चषकोऽस्त्री पानपात्रमुपदंशोऽपि दंशकः ।जनंगमदिवाकीर्तिचण्डालप्लवपुल्कसाः ॥ १५६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हरणः शीतलः कान्तः कमनीयश्च चम्पके ।चण्डालस्तु कुबेराक्षी कृष्णवृन्ता फलेरुहा ॥ १७९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अजाजीवस्तु जावालो निष्कश्चण्डाल उच्यते ।कुक्कुरे दीर्घसुरतो वान्तादरसनालिहौ ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चण्डालं ब्राह्मणी शूद्रात् क्षत्रिया पारधेनुकम् ।वेलवं सैव चौर्येण वैश्या त्वायोगवं ततः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चौर्याज्जातः पुलिन्दोऽसौ स हन्ता दुष्टसत्त्वकान् ।चण्डालो झल्लरीकक्षो वर्द्ध्रीकण्ठो मलं हरेत् ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पानगोष्ठीषु यन्नृत्तं तत्र स्यादुच्चतालकम् ।प्लवचाण्डालचण्डालमातंगास्तु जनड्गमे ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चण्डाल as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) दिवाकीर्तिआर्यः स्यात्सौविदल्लेऽपि व्रीहावप्यणुरिष्यते । चण्डालेऽपि दिवाकीर्तिर्विवस्वान् देवतास्वपि ॥ ८१४ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.814
- धरणिकोश प्लवप्लवो भेके च चण्डाले प्लवनोडुपयोः प्लवः । क्रमनिम्ने भुवो भागे पक्षिभेदे च मुस्तके ॥ Dharaṇikośa 28.3.4
- कोषकल्पतरु दिवाकीर्तिचण्डालघूकनापितपर्यायः स्याद्दिवाकीर्तिः । शतधृतिरिन्द्रे च विधौ यागे त्विन्दौ सुधासूतिः ॥ ७४ ॥ Koṣakalpataru 6.17.74
- कोषकल्पतरु प्लवप्लवस्तु कारण्डव[भेक]भेल- प्लवंगचण्डालपटोलकेषु । शशप्लुतौ स्यान्नरि तोयकाके प्लक्षेऽन्तिमं गन्धतृणे च मुस्ते ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 6.29.91
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्लवचण्डाले मर्कटे भेके पक्षिजात्यन्तरे तथा । यस्याख्या शकटबिल इत्यथ स्यात् त्रि पक्षिषु ॥ ७०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.705
- नानार्थार्णवसंक्षेप मातङ्गमातङ्गः स्याच्च चण्डाले मारुतस्तु पुमानयम् । वायौ च भीमसेने च हनूमति च नप् पुनः ॥ १४०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1407
- नानार्थार्णवसंक्षेप अन्तेवासिन्द्वयोर्ज्येष्ठे च सहजे स्यादन्तेवासिवाक् पुनः । शिष्ये त्रिषु द्वे चण्डाले स्यादित्येवं विदुर्बुधाः ॥ ५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.58
- नानार्थार्णवसंक्षेप दिवाकीर्तिचण्डाले नापिते चापि दिवाकीर्त्तिर्द्वयोर्मतः । अत्रापि पूर्ववत् सादि दीर्घवृन्तस्तु पुंस्ययम् ॥ २७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.276
- नानार्थार्णवसंक्षेप अन्तावसायिन्द्वयोर्निषाद्यां चण्डालाज्जाते जात्यन्तरे नृणाम् । सिंहस्तु नापिते प्राह चण्डाले प्राह शाश्वतः ॥ २३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.23
- परमानन्दीयनाममाला दिवाकीर्तिदेवसेनामरेशस्य पुत्री सेनापि कथ्यते । दिवाकीर्तिस्तु चण्डाले नापिते शिबरान्तरे ॥ २४८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.16.248
- परमानन्दीयनाममाला प्लवभेकचण्डालयोः प्लक्षे वारिवायसशब्दयोः । पुष्पं याने कुबेरस्य कुसुमे स्त्रीरजस्यपि ॥ २८६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.286
- शब्दरत्नावली निषादनिषादः स्याचु चण्डाले धीवरस्वरभेदयोः । प्रमदोत्तमकायायां पुमान् सम्मदमत्तयोः । प्रसादोऽनुग्रहे काव्यगुणे स्वास्थ्ये प्रसादिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.17
- शब्दरत्नावली अन्तेवासिन्ज्येष्ठभातृ-धातृ-विप्रेष्वग्रजन्मा निगद्यते । विसर्गेऽक्षरमात्रे स्यादभिनिष्ठानमित्यपि । चण्डाले प्रान्तगे शिष्ये चान्तेवासी भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.131
- शब्दरत्नाकर अन्तेवासिन्अपवादौ तु निन्दाज्ञे गुह्यगूढाववस्करौ । अन्तेवासी तु चण्डाले शिष्यनापितयोरपि ॥ २२०० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2200
- शब्दरत्नाकर दिवाकीर्तिदिवाकीर्तिस्तु चण्डाले नापितेऽथ धनंजयः । फल्गुनेऽग्नौ पशुपतिः शंकरे जातवेदसि ॥ २२११ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2211
- वैजयन्ती अन्तेवासिन्अनिमेषोऽप्यनिमिषोऽप्यथ चण्डालशिष्ययोः । स्यादन्तेवास्यथर्वज्ञे त्वथर्वाणिः पुरोहिते ॥ १३ ॥ Vaijayantī 8.1.13
- वैजयन्ती दिवाकीर्तिदिवाभीतो दिवाकीर्ती पुनश्चण्डालनापितौ । दर्दुरीकोऽनले वाद्ये पार्थाग्नीन्द्रा धनञ्जयाः ॥ २४ ॥ Vaijayantī 8.1.24