चाण्डाल
cāṇḍālaपुं · masc.In 13 kośas: 12 synonym verses, 8 as a meaning of another word.
चण्डालप्लवमातङ्गदिवाकीर्तिजनङ्गमाः ॥ १९ ॥निषादश्वपचावन्तेवासिचाण्डालपुक्कसाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
चर्मारः स्याच्चर्मकारोऽसिधारोऽप्यसिधारकः ।समौ चाण्डालचण्डालौ चोरश्चौरोऽपि कथ्यते ॥ २४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चण्डालोऽपि च चाण्डालोऽधमः सर्वाधमेषु सः ।माहिष्यात्करणीजातो रथकार इतीह दिक् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूत्थान उष्णश्चतुरः पेशलः पेसलः पटुः ।चण्डालोऽपि च चाण्डालः श्वपाचः श्वपचः श्वपक् ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शूद्र्यां तु करणो वैश्यात्सूतः क्षत्राद्द्विजस्त्रियाम् ।[143b] वैश्याद्वैदेहिकस्तस्यां चाण्डालः शूद्रतोऽपि च ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समौ चाण्डाल-चण्डालौ निषादश्च निषादिवत् ।चाण्डालकिस्तु चण्डालपुत्रो नैषादकिस्तथा ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चाण्डालस्तु दिवाकीर्तिर्निषादश्च जनंगमः ।मातङ्गः श्वपचोऽस्पृश्योऽन्तेवासी प्लवबुक्कसौ ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चण्डालश्चैव चाण्डालः श्वपचः पुक्कसः प्लवः ।पुष्कसो बुक्कसश्चापि निषादश्च जनङ्गमः ॥ १५८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माहिष्यकरणीजातः रथकारः स उच्यते ।चाण्डालोऽपि च चण्डालो वृषलब्राह्मणी सुतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाकश्चण्डाल-चाण्डालौ बुक्कसः पुक्कसस्तथा ॥
genderपुंmasc.
मातंगश्वपचावन्तेवासिचाण्डालपुष्यलाः ।भिल्लाः किराताः शबराः पुलिन्दाश्च निषादकाः ॥ १५६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पानगोष्ठीषु यन्नृत्तं तत्र स्यादुच्चतालकम् ।प्लवचाण्डालचण्डालमातंगास्तु जनड्गमे ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चाण्डाल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश दिवाकीर्तिनन्द्यावर्तः पुमान्वेश्मप्रभेदे तगरद्रुमे । दिवाकीर्तिस्तु चाण्डाले दिवाकीर्तिस्तु नापितः ॥ Dharaṇikośa 15.2.76
- धरणिकोश अन्तेवासिन्पयस्विनी निशा प्रोक्ता नदीधेन्वोः पयस्विनी । अन्तेवासी स्मृतः शिष्यश्चाण्डालोऽपि प्रकीर्तितः ॥ Dharaṇikośa 19.2.90
- धरणिकोश अन्तावसायिन्अन्तावसायिनौ सद्भिः स्मृतौ चाण्डालनापितौ । जायानुजीविनौ चैव ख्यातौ बककृशाश्विनौ ॥ Dharaṇikośa 19.2.99
- कोषकल्पतरु अन्तेवासिन्स्याद्व्योमचा[25a]री सुरपक्षिवाची स्यात्कामचारी चटके च कम्रे । स्वच्छन्दचारिण्यथ पृष्ठशृङ्गी भीमे च षण्ढे चलिते च दंशे । कारंधमी तु धातूक्तितत्परे कांस्यकारे च । अन्तेवासी शिष्ये चाण्डाले प्रान्तगे परवत् ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.68
- कोषकल्पतरु अन्तावसायिन्मुनिभिदि त्वन्तावसायी मतः । चाण्डाल-क्षुरिणौ नटे त्वपि बके जायानुजीवी तथा निर्द्रव्येऽथ कलानुनादिनमिह प्राहुः कुलिङ्गाह्वये ॥ ७२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.72
- परमानन्दीयनाममाला खट्टिकखर्जूरं तु फले रूप्ये खर्जूरी पादपान्तरे । खट्टिको महिषी [20] क्षीरफेने चण्डाललोहयोः ॥ १४७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.8.147
- शब्दरत्नावली मातङ्गमानङ्गो मेत्तचाण्डालकुञ्जरेषु जटेऽपि च । मृदङ्गः पटहे घोषे काष्ठाङ्गे मङ्गलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.45
- त्रिकाण्डशेष अन्तावसायिन्विनीते विप्रभेदे चाऽनूचानोऽर्थी विवाद्यपि । अन्तावसायी चाण्डाले मुनिभेदे च नापिते ॥ २२७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.227