गोपाल
gopālaपुं · masc.In 17 kośas: 17 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
धनदे निधनाक्षः स्यान्महासत्त्वः प्रमोदितः ॥ ३८ ॥रत्नगर्भ उत्तराशाधिपतिः सत्यसंगरः ।धनकेलिः सुप्रसन्नः परिविद्धोऽलका पुनः ॥ ३९ ॥वसुप्रभा वसुसारा शंकरे नन्दिवर्धनः ।बहुरूपः सुप्रसादो मिहिराणोऽपराजितः ॥ ४० ॥कङ्कटीको गुह्यगुरुर्भगनेत्रान्तकः खरुः ।परिणाहो दशबाहुः सुभगोऽण्वेकलोचनः ॥ ४१ ॥गोपालो वरवृद्धोऽहिपर्यङ्कः पांसुचन्दनः ।कूटकृन्मन्दरमणिर्नवशक्तिर्महाम्बकः ॥ ४२ ॥कोणवादी शैलधन्वा विशालाक्षोऽक्षतस्वनः ।उन्मत्तवेषः शवरः सिताङ्गो धर्मवाहनः ॥ ४३ ॥महाकान्तो वह्निनेत्रः स्त्रीदेहार्धो नृवेष्टनः ।महानादो नराधारो भूरिरेको दशोत्तमः ॥ ४४ ॥यौटी यौटीङ्गोऽर्धकूटः समिरो धूम्रयोगिनौ ।उलन्दो जयतः कालो जटाधरदशाव्ययौ ॥ ४५ ॥संध्यानाटी रेरिहाणः शङ्कुश्च कपिलाञ्जनः ।जगद्द्रोणिरर्धकालो दिशांप्रियतमोऽतलः ॥ ४६ ॥जगत्स्रष्टा कटाटङ्वः कटप्रूहीरहृत्कराः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्भ (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 सु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गु (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 श (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 णि (wrong syllable)
निधनाक्षपुंमहासत्त्वपुंप्रमोदितपुंरत्नगर्भपुंउत्तराशाधिपतिपुंसत्यसंगरपुंधनकेलिपुंसुप्रसन्नपुंपरिविद्धपुंवसुप्रभास्त्रीवसुसारास्त्रीनन्दिवर्धनपुंबहुरूपपुंसुप्रसादपुंमिहिराणपुंअपराजितपुंकङ्कटीकपुंगुह्यगुरुपुंभगनेत्रान्तकपुंखरुपुंपरिणाहपुंदशबाहुपुंसुभगपुंअणुपुंएकलोचनपुंगोपालपुंवरवृद्धपुंअहिपर्यङ्कपुंपांसुचन्दनपुंकूटकृत्पुंमन्दरमणिपुंनवशक्तिपुंमहाम्बकपुंकोणवादिन्पुंशैलधन्वन्पुंविशालाक्षपुंअक्षतस्वनपुंउन्मत्तवेषपुंशवरपुंसिताङ्गपुंधर्मवाहनपुंमहाकान्तपुंवह्निनेत्रपुंस्त्रीदेहार्धपुंनृवेष्टनपुंमहानादपुंनराधारपुंभूरिरेकपुंदशोत्तमपुंयौटिन्पुंयौटीङ्गपुंअर्धकूटपुंसमिरपुंधूम्रपुंयोगिन्पुंउलन्दपुंजयतपुंकालपुंजटाधरपुंदशाव्ययपुंसंध्यानाटिन्पुंरेरिहाणपुंशङ्कुपुंकपिलाञ्जनपुंजगद्द्रोणिपुंअर्धकालपुंदिशांप्रियतमपुंअतलपुंजगत्स्रष्टृपुंकटाटङ्कपुंकटप्रूपुंहीरहृत्करपुं
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
आभीरः स्यान्महाशूद्रो गोपालो वल्लवस्तथा ।त्वष्टा च काष्ठतट् तक्षा रथकारश्च वर्धकिः ॥ ५८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धूसरश्चाक्रिकश्च स्यादाभीरः शूद्रकोऽपि च ।महाशूद्रस्तु गोपालो बल्लवो गोविदुर्विदुः ॥ ३४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रासस्तु गोदुहां क्रीडा गीतिः पारावती स्त्रियाम् ।गोपगोपालगोसंख्यगोधुगाभीरवल्लवाः ॥ ४३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्मशानसद्मा गोपालः सर्वज्ञश्च विषान्तकः ।महेशः खण्डपरशुः शिपिविष्टश्च सर्वगः ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोपालो ग्रामणीर्मायुर्घण्टाकर्णकरन्धमौ ।कपाली कृतकी लिम्पः स्थूणः कर्णविकर्णकौ ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्याद्गौसहस्रिको यः स्या[135a]द्गोसहस्रसमन्वितः ।गोप-गोपाल-गोसंख्य-गोधुगाभीर-वल्लवाः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
गोपालो वल्लबश्चाथ वत्सीयस्त्रिषु तत्स्थिते ।जापालः स्यादजाजीवो लम्बनस्तु क्षपालकः ॥ २४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आभीरो वल्लवो गोपो गोपालोऽपि निवेदितः ।कृषीवलो हली क्षेत्री कार्षकः कर्षकोऽपि च ॥ ४१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोमान् गोमी च गोधुक् तु गोसङ्ख्यश्च वल्लवः ।आभीरश्चापि गोपालो गोपश्चेति हि मन्यते ॥ १४९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इरेश इन्द्रावरजो गोपालो नन्दनन्दनः ।विश्वम्भरो नरकजित् सोमगर्भो जनार्दनः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोपालगोधुगाभीरगोपगोसंख्यवल्लवाः ।धनं यादवमित्येतद् गोमहिष्यादिकं हि यत् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गव्यागव्यूते, गोमति, गवीश्वर-गवेश्वरौ ।गोम्याभीरे तु गोपाल-गोपौ स्यातां कुटुम्बिनि ॥ ३२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 गो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गोमान् गोमी गवां स्वामी गोविन्दोऽधिकृतो गवाम् ।गोसंख्यो वल्लवो गोपगोपालाभीरगोदुहः ॥ ७६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उल्कामाली महाजम्भः श्वेतपादः खराण्डकः ।गोपालो ग्रामणी(र्) मालुर्घण्टाकर्णकरन्धमौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आभीरस्तु महाशूद्रो गोपो गोसंख्यगोदुहौ ।गोपालो वल्लवश्चाथ वत्सीयस्त्रिषु तद्धिते ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोपाल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश दोग्धृसिद्धिरोषधिसंपत्त्योर्ऋद्धिर्वर्धन ओषधौ । दोग्धा वत्से च गोपाले व्याधिः स्याद्गदकुष्ठयोः ॥ Dharaṇikośa 18.1.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोपकुत्सितार्थे च गोत्रा तु स्त्री भूमौ गोगणे त्रि तु । गोत्रातर्यथ गोपस्त्रिर्गोपाले ना तु गोपने ॥ ३६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.369
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोदुह्गोमान् गोस्वामिनि त्रि स्यान्नदीभेदे तु गोमती । गोधुक् तु पुंसि मेरौ त्रिर्गोपाले गोश्च दोग्धरि ॥ ३७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.376
- नानार्थार्णवसंक्षेप वल्लववल्लवस्तु द्वयोः सूपकारगोपालयोर्भवेत् । वर्तकस्तु पुमानश्वखुरे पक्ष्यन्तरे पुनः ॥ १६०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1607
- शब्दरत्नावली दोग्धृदुग्धी क्षीराविकौषैध्यां दुग्धं क्षीरे प्रपूरिते । दोग्धा तु करिभेदे स्याद्गोपालवत्सयोः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.7