रोध

rodhaपुं · masc.

In 11 kośas: 6 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.

द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह Dvirūpadhvanisaṅgraha · भरतमल्लिक Dvirūpadhvanisaṅgraha 61 · p. 59

रोधः सान्तमदन्तोऽपि रोधः स्यादिति शाब्दिकाः ।वालुका वालिका च स्यात् सरयुः सरयूरपि ॥ ६१ ॥

अनुष्टुप्

रोधस्क्ली रोधपुं वालुकास्त्री वालिकास्त्री सरयुस्त्री सरयूस्त्री

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.29 · p. 347

स चाप्यप्रवहार्थः स्याद् भिद्यउद्ध्यो द्रहोऽपि च ।वहः सरस्वान्प्रवहः प्रवाहो रोध इत्यपि ॥ २९ ॥

अनुष्टुप्

भिद्यपुं उद्ध्यपुं द्रहपुं वहपुं सरस्वत्पुं प्रवहपुं प्रवाहपुं रोधपुं

genderपुंmasc.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.20 · p. 27

राजस्त्रीणां तु निलये त्ववरोधनमण्डलम् ।अवरोधो विरोधश्च सुरोधो रोध इत्यपि ॥ २० ॥

अनुष्टुप्

अवरोधनक्ली मण्डलक्ली अवरोधपुं विरोधपुं सुरोधपुं रोधपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.47 · p. 39

कूलं तीरं प्रतीरञ्च रोधं रोधस्तटं त्रिषु ।अथ पारमवारञ्च परमर्वाक् तटद्वयम् ।तटयोरन्तरं यत्तु तत् पात्रमभिधीयते ॥

अनुष्टुप्

कूलक्ली तीरक्ली प्रतीरक्ली रोधक्ली रोधस्क्ली तटवि पारक्ली अवारक्ली पात्रक्ली

genderक्लीneut.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.99 · p. 226

तीरं रोधोऽदन्तः पुंसि रोधः सान्तं नपुंसके ।जलोज्झितेस्मिन् पुलिनं पुरिनं सैकतं तथा ॥ ९९ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द (wrong syllable)

तीरक्ली रोधपुं रोधस्क्ली पुलिनक्ली पुरिनक्ली सैकतक्ली

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.180 · p. 119

चित्रपुंखो वीरशंकुः शरो रोध इषुर्न षण् ।प्रक्ष्वेलनस्तु नाराच एषणश्चायसे शरे ॥ १८० ॥

अनुष्टुप्

चित्रपुंखपुं वीरशंकुपुं शरपुं रोधपुं इषुपुंक्ली प्रक्ष्वेलनपुं नाराचपुं एषणपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धातुवर्गः Koṣakalpataru 3.5.35 · p. 78

रुन्धे रुणद्ध्यावृणोति पीलत्यपि च वर्जति ।कूलति स्याद्वारयति रोधे वरति तुत्थति ॥ ३५ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 द्वा (wrong syllable)

meaningsरुन्धे रुणद्धि आवृणोति पीलति वर्जति कूलति वारयति वरति तुत्थति

रोध as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश निरोधसंनद्धो वर्मिते व्यूढे दुर्विधो दुर्गते खले । प्रसिद्धो भूषिते ख्याते निरोधो नाशरोधयोः ॥ Dharaṇikośa 18.1.7
कोषकल्पतरु आयुजिरोधे नियोगे व्यापारे गन्धमाल्योपहारयोः । नेस्तु व्यापारणेऽभेः स्यादत्यासक्तावभिग्रहे ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 3.5.23
कोषकल्पतरु उपरुध्अनो रुधिर्भवेद्युक्तावुपाद्दाक्षिण्यरोधयोः । प्रतेश्चौर्येऽवतोऽन्तर्धौ निर्नाशे वेर्विरोधने ॥ Koṣakalpataru 3.5.435
कोषकल्पतरु निरोधस्यात्सं[9a]रोधो रोधने क्षेपणे च रोधे नाशे ज्ञैर्निरोधः प्रदिष्टः । उत्सेधः स्यादुच्छ्रये स्त्री न काये विश्रब्धश्चानुद्भटे चापि शान्ते ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.20.70
नानार्थार्णवसंक्षेप निरोधप्रसोमदेववर्गस्य पञ्चमे साम्नि कीर्तिता । प्रतिषधे निरोधस्तु रोधे संक्षयनाशयोः ॥ ११६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.116
शब्दरत्नाकर निरोधनिवेशौ शिबिरोद्वाहौ निरोधौ रोधसंक्षयौ । निह्नवस्तु निकारे स्यादविश्वासेऽप्यपह्नवे ॥ २११० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2110
त्रिकाण्डशेष निरोधरोधे निरोधो नाशे च बुद्धो ज्ञाते जिने बुधे । निषेधे बुद्धयोर्बाधो रौहिणेये कवौ बुधः ॥ २१९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.219
वैजयन्ती निरोधधाराटश्चातकेऽश्वे च नभसौ व्योमसागरौ । निवेशौ शिबिरोद्वाहौ निरोधौ रोधसंक्षयौ ॥ ३३ ॥ Vaijayantī 7.1.33
वैजयन्ती संरोधसरण्यू वायुजलदौ संस्तरौ प्रस्तराध्वरौ । क्षये रोधे च संरोधः संवर्तोऽब्दे जगत्क्षये ॥ ७६ ॥ Vaijayantī 7.1.76