प्रवाह
pravāhaपुं · masc.In 14 kośas: 14 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
ओघः प्रवाहो वेणी च धारा स्रोतो रयः स्मृतः ।सम्भेदः सङ्गमो नद्योः संवेद्यश्च निगद्यते ॥ ६६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निर्बन्धाऽभिनिवेशः स्यात्प्रवेशोन्तर्विगाहनम् ।स्यात्प्रवृत्तिस्तु प्रवाहः प्रवहो गमनं बहिः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विडुत्सर्गे च शपथेऽथोद ऊर्ध्वीकृतावपि ।प्रवहस्तु बहिर्यात्रा प्रवाहोम्ब्वादिसंततिः ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स चाप्यप्रवहार्थः स्याद् भिद्यउद्ध्यो द्रहोऽपि च ।वहः सरस्वान्प्रवहः प्रवाहो रोध इत्यपि ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
झरा झरिर्झरी स्त्रीत्वे प्रवाहो वाहसो रयः ।ओघो धारा-वेणि-वेण्यः पूरो*वर्धनं प्लवः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वे (syllables merged)
genderपुंmasc.
स्वतोऽम्भःसरणं स्रोतः प्र[28]वाहौ तावुभौ समौ ।वेणी धारा रयोऽथ स्यादुत्ताराख्या विशेषतः ॥ ३६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओघः स्रोतः प्रवाहश्च वेला स्याद्वृद्धिरम्भसः ।कूलं तीरं तटं रोधः पुलिनं सैकतं च तत् ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओघो धारा रयो वेणी पुनः प्रवाह उच्यते ॥ १८९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
व्ययो वित्तसमुत्सर्गे प्रवहोऽपगमनं वहिः ।प्रवाहस्तु प्रवृत्तिः स्यादनवच्छिन्नसन्ततौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 प्रव (syllable split)
genderपुंmasc.
विमर्दनं परिमलोऽभ्युपपत्तिरनुग्रहः ।प्रवहो वायुभेदे स्यात् प्रवाहस्तु प्रवर्तने ॥ १७०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वेणिर्धारा प्रवाहौघौ पूरस्तु जलबृंहणम् ।चक्राणि पुटभेदाः स्युरावर्तः पयसां भ्रमः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्णनं स्याद्विभजनं प्रवाहस्तु परंपरा ।श्रन्थनं ग्रन्थनं गुंफः संदर्भो रचना न ना ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रवाहो जलवेगेऽपि पारम्पर्यानुवर्तने ।वराहः शूकरे विष्णौ मानभेदेऽम्बुदे गिरौ ॥
अनुष्टुप्
नवे दिने च व्यवहारवाचीप्रवाह उक्तोऽम्बुसृतौ[93a]स्वतोऽपि ।त्रये कटाहो धृततैलपात्रेस्यात्पाकपात्रेऽपि च कर्परेऽपि ॥ ४९ ॥
उपजातिःmetre not read in every line
meaningsअम्बुसृति
प्रवाहस्तु प्रकृष्टाश्वे जलवेगे प्रवर्तने ।परम्परायामपि च प्रकरस्तु कदम्बके ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
प्रवाहस्तु प्रवृत्तौ स्यान्नीरस्रोतसि पुंस्ययम् ।वराहः शूकरे मुस्ते मावभेदाब्दसूरिषु ॥
अनुष्टुप्
प्रवहो वायुमात्रे स्यात् प्राप्तिवायुप्रभेदयोः ।प्रवाहस्त्वम्भसां वेगे प्रकृष्टाश्वे प्रवर्तने ॥ २१२२ ॥
अनुष्टुप्
समारम्भे च पटहो ब्रह्मण्यपि पितामहः ।प्रवाहो व्यवहारे च बहुर्विपुलसङ्ख्ययोः ॥ ४५९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsव्यवहार
प्रवाहस्तु प्रकृष्टाश्वे जलवेगे प्रवर्तने ।पादपः पादपीठे स्यात् पादयाने द्रुमेऽपि च ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
प्रवाह as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् वेगपशवोऽपि मृगा वेगः प्रवाहजवयोरपि ॥ २० ॥ Amarakośa 3.3.20
- कोषकल्पतरु प्रवर्ततेउत्पत्तौ च प्रवाहेऽथ वैमुख्ये स्यात्परात्परः । निवर्तने च लुठने निरस्तूत्पत्तिवाचकः ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 3.5.64
- कोषकल्पतरु वेगविष्कम्भकादौ वपुषः स्थिरत्वे रोगस्तु कुष्ठौषध आमये च । वेगो महाकालफले प्रवाहे प्लवे च पूगः क्रमुके च वृन्दे । चङ्गस्तु दक्षे रुचिरेऽन्यलिङ्गो- ऽथेङ्गोऽद्भुतज्ञानस[263a]मिङ्गितेषु । स्याज्जङ्गमे चाथ कृपाणभेद- जङ्घाखनित्रेष्वपि टङ्गमस्त्री ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.3.93
- कोषकल्पतरु प्रवृत्तिप्रवाहवृत्तान्तगता प्रवृत्ति- रथाङ्गहारे रमणीविलासे । छेदेऽपि विच्छित्तिरथानुभूतौ संवित्तिरुक्ता विजनाविवादे( ? ) ॥ ३९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.39
- नानार्थार्णवसंक्षेप धाराधारा प्रवाहे नद्यादेः सैन्याग्रे द्रवसन्ततौ । वाचि शस्त्रमुखेऽश्वानां गतिष्वास्कन्दितादिषु ॥ ५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.51
- नानार्थार्णवसंक्षेप वेगवीर्ये सोमविशेषेऽथ वेगः किम्पाकरहसोः । प्रवाहे च प्रभावे च वाते रेतसि चाप्यथ ॥ ११५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.115
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्रोतस्साधुन्यथ जले स्रोतः प्रवाहे सरितामपि । अम्भसो निर्गमद्वार इन्द्रियेऽप्यथ हर्म्यवाक् ॥ ७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.72
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रसूतिप्रवाहे च प्रसूतिस्तु पुत्रयोरपि जन्मनि । प्रसवाख्यक्रियायां च वल्लीविस्तारयोः पुनः ॥ ५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.51
- शब्दरत्नावली वेगवेगो महाकालफले प्रवाहेऽपि जवेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.25
- शब्दरत्नाकर ओघओघः परंपरासंख्यप्रवाहेषु कदम्बके । कामः काम्यस्मरेच्छासु कलहेऽन्त्ययुगे कलिः ॥ १८७९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1879
- त्रिकाण्डशेष प्रवृत्तिवृत्तिवार्ताप्रवाहेषु प्रवृत्तिरथ घोटके । पाने च पीतिः सिक्ते तु प्रोक्षितं निहतेऽपि च ॥ १७३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.173
- त्रिकाण्डशेष सन्ततिसरस्वती सरिद्गौश्च सूती वन्दिनि पारदे । स्मृतिः स्याद्धर्मशास्त्रेऽपि प्रवाहेऽपि च सन्ततिः ॥ १८९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.189