आराम
ārāmaपुं · masc.In 15 kośas: 13 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
अपोपाभ्यां वनं वेलमारामः कृत्रिमे वने ॥ ११११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
तृणाटव्यां महारण्ये त्वरण्यानी स्त्रियामियम् ।पुंस्यारामश्चोपवनं पुरप्रान्तस्थितं वनम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वनी तदल्पं वन्या तु वनानां संहतिः स्त्रियाम् ।आरामः स्यादुपवनं वेलं चापवनं च तत् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हरितं कुक्कुरं पुष्पं शुकगुच्छं शुकच्छदम् ।स्थौणेयकं वह्निचूडमारामं ग्रन्थिकाऽपि च ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अथोपवनमाख्यातमपपूर्वं वनं स्मृतम् ।आरामः कृत्रिमारण्ये गृहारामस्तु निष्कुटः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विपिनं काननारण्ये गहनं गह्वरं वनम् ।आक्रीडो वातिकोद्यानमारामो राजकाननम् ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संकुचितं मीलितं च निद्राणं मुद्रितं स्मृतम् ।षण्ड आराम उद्यानं विपिनं काननं वनम् ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 चि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आरामोऽपवनं स्याच्च वेलमुपवनं पुनः ॥ १९४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
आरामः स्यादुपवनं द्वयं कृत्रिमकानने ।अमात्यवेथ्यानिलयोपवने वृक्षवाटिका ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृत्रिमं वनमाराम उद्यानोपवने समे ।राज्ञां तु वनमाक्रीडो वेश्मारामस्तु निष्कुटः ॥ ४३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महाटवी त्वरण्यानी प्रस्तारस्तु तृणाटवी ।कृत्रिमं वनमारामोऽपवनोपवने अपि ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आराम as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश मलयचैत्यमायतनं विद्याच्चैत्यमुद्देशपादपः । मलयो देश आरामे चन्दने पर्वतान्तरे ॥ Dharaṇikośa 25.2.19
- कोषकल्पतरु शीतियमे नरि स्यादथ सुप्तिरुक्ता स्पर्शाज्ञतारुक्स्वपनेऽन्यवत्तु । विश्रम्भघातिन्यथ शीतिरुक्ता- रामे शुभेऽथ त्विषि च स्पृहायाम् ॥ ६१ ॥ Koṣakalpataru 6.16.61
- नानार्थार्णवसंक्षेप मलयआरामे चाप्यर्थ ज्ञेयं मञ्जुलं त्रिषु सुन्दरे । द्वयोस्तु पक्षिभेदे स्याज्जलरङ्काह्वयेऽप्यथ ॥ १३४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1340
- शब्दरत्नावली दक्षिणदक्षिणः सरले छन्दवर्तिदक्षिणजातयोः । आरामे त्रिषु यागान्तदाने च दिशि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.38
- शब्दरत्नावली मलयपानीयं सलिले क्लीबं पातव्ये पुनरन्यवत् । पौलस्त्यो ना धनाधीशे दशकण्ठे विभीषणे ॥ वलयं कङ्कणे क्लीबं कण्ठरोगे पुमानयम् । वालेयं स्याद्वलिहिते मृदौ त्रिषु खरे पुमान् ॥ ब्राह्मण्यं ब्रह्मवृन्दे स्यात्ब्राह्मणत्वेऽपि न द्वयोः । भरण्युर्ना चण्डभानौ मृगाङ्के च विभावसौ ॥ भुजिष्यः पुंसि दासे स्यात्स्वन्त्रहस्तसूतत्रके । स्त्रियां दासीगणिकयोः स्वतन्त्रायामपि क्वचित् ॥ मलयो ना चलारामदेशेषु स्त्री तथौषधे । मङ्गल्यो ना त्रायमानामसूराश्वत्थबिल्वके ॥ स्त्रियात्तु रोचनाशुक्लवचाशमीमिमीषु च । अधःपुष्प्यां स्त्रियां दध्नि क्लीबं शिवकरे त्रिषु ॥ मृगयुर्ना शृगाले स्याद् व्याधे पितामहेऽपि च । रहस्या स्त्री सरिद्भदे गोपनीयेऽभिधेयवत् ॥ विजया पार्वतीसख्यां तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् । विजयस्तु जये पुंसि तथा गाण्डीवधन्वनि ॥ विस्मयः पुंसि दर्ये स्यात्स्यन्देहाश्चर्ययोरपि । विषयो यस्य यो ज्ञातस्तत्रदेशे च गोचरे ॥ रूपादौ स्याज्जनपदे कान्तादौ च भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.46