उद्यान
udyānaक्ली · neut.In 14 kośas: 16 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
आक्रीडः पुनरुद्यानं राज्ञां त्वन्तःपुरोचितम् ॥ १११२ ॥तदेव प्रमदवनममात्यादेस्तु निष्कुटे ।वाटी पुष्पाद्वृक्षाच्चासौ क्षुद्रारामः प्रसीदिका ॥ १११३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 प्र (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 द्वृ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
विज्ञेयं प्रमदवनं नृपस्तु यस्मिन्,शुद्धान्तैः सह रमते गृहोपकण्ठे ।उद्यानं स्वयमपरैः समं च लोकै-रन्येषां विभववतां च पुष्पवाटी ॥ २१३ ॥
प्रहर्षिणी
genderक्लीneut.
पर्यायाद्वाटिकार्था च क्षुद्रारामे प्रसाटिका ।पुमानाक्रीड उद्यानं राज्ञः साधारणे वने ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हायनस्तेनमानानां तथैव धनमानयोः ।मानताडनयोरस्तोद्यानयोर्निधनस्य च ॥ १६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
गृहारामा निष्कुटाः स्युः पल्याटा अथ पौरकाः ।बहिर्गृहाच्छून्यवाटी भृष्टीः क्षुद्रप्रसीदिका ।आक्रीडोऽस्त्री तथोद्यानं राज्ञां[19a]साधारणं वनम् ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
श्राद्धो[232b]त्सेध-कबन्ध-सौध-मधु चान्धं चायुधं चौषधंमौनं मानविमानयानपुलिनापीनोदपानासनम् ।उद्यानं नलिनं खलीनखलिनस्थानाभिधानौदन-ब्रह्मप्रेमसमानजानुनिधनप्रस्फोटनं पक्ष्म च ॥ ५० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
श्राद्धपुंक्लीउत्सेधपुंक्लीकबन्धपुंक्लीसौधपुंक्लीमधुपुंक्लीअन्धपुंक्लीआयुधपुंक्लीऔषधपुंक्लीमौनपुंक्लीमानपुंक्लीविमानपुंक्लीयानपुंक्लीपुलिनपुंक्लीआपीनपुंक्लीउदपानपुंक्लीआसनपुंक्लीउद्यानपुंक्लीनलिनपुंक्लीखलीनपुंक्लीखलिनपुंक्लीस्थानपुंक्लीअभिधानपुंक्लीओदनपुंक्लीब्रह्मन्पुंक्लीप्रेमन्पुंक्लीसमानपुंक्लीजानुपुंक्लीनिधनपुंक्लीप्रस्फोटनपुंक्लीपक्ष्मन्पुंक्ली
genderपुंक्लीm. n.
पौरकस्तु बहिःसत्रमाक्रीडोद्यान इत्यपि ।क्षुद्रारामः पुष्पवाटी वृक्षवाटी प्रसीदिका ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उद्भट उत्कटे क्षीवे उत्कटोऽपि तथैव च ।उत्तंसः शेखरे कर्णपूरेऽथोद्यानमुच्यते ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ट (wrong syllable)
genderक्लीneut.
समानो वर्धमानश्च विमाननिधने अपि ।हायनस्थानयानानि वस्नोद्यानासनानि च ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
विपिनं काननारण्ये गहनं गह्वरं वनम् ।आक्रीडो वातिकोद्यानमारामो राजकाननम् ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संकुचितं मीलितं च निद्राणं मुद्रितं स्मृतम् ।षण्ड आराम उद्यानं विपिनं काननं वनम् ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 चि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
निष्कुटः स्याद्गृहारामो बाह्यारामस्तु पौरकः ।आक्रीडः स्यात् तथोद्यानं राज्ञां त्वन्तःपुरोचितम् ॥ १९५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भवेदाक्रीड उद्यानं राजसाधारणं वनम् ।अन्तःपुरोचितं यत्तु तद्भवेत् प्रमदावनम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कृत्रिमं वनमाराम उद्यानोपवने समे ।राज्ञां तु वनमाक्रीडो वेश्मारामस्तु निष्कुटः ॥ ४३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तदेव राज्ञ उद्यानमाक्रीडश्चाथ तस्य तत् ।सान्तःपुरस्य प्रमदावनं गेहस्य निष्कुटः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तुरंगभूषाग्रहणार्थके चहेतौ निदानं गदनिर्णयेऽपि ।स्याद्वत्सदाम्न्यप्यथ पुष्पवाट्यांप्रयोजने भूपतिकेलिभूमौ ॥ ३६ ॥
उपजातिः
doubtful
उद्यानमस्त्री त्रिषु निःसृते स्या-दम्लान उक्तो नरि पुष्पभेदे ।स वाच्यवन्म्लानिविवर्जितेऽथव्युत्थानमुक्तं च निरुद्धकार्ये ॥ ३७ ॥
उपजातिः
meaningsनिःसृत
तथा निःसरणेऽथ स्यादूवध्यं हि गुदानिले ।वृक्षायुर्वेदसिद्धे च भूरुहादेर्गदान्तरे ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनिःसरण
doubtful
शरण्यारण्ययोश्चैवं प्रयोजनविशेषयोः ।उन्मत्तः कितवे धूर्ते उष्णीषं शीर्षवेष्टने ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
उद्यान as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप ललवरणे बन्धने कुड्ये रोधसी इति रोदसोः । ललं पल्लव उद्याने लक्ष्म चिह्नप्रधानयोः ॥ ५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप नन्दननन्दनस्तु द्वयोः पुत्रे क्ली तूद्याने शचीपतेः । नन्दथौ च पुमांस्तु स्यादर्थे नन्दयतेस्त्रि तु ॥ ९९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.994
- वैजयन्ती ललललं पल्लव उद्याने लक्ष्म चिह्नवरिष्ठयोः । स्यादुपच्छन्दने लालं गुह्यार्थपरभार्ययोः ॥ २९ ॥ Vaijayantī 6.3.29
- वैजयन्ती मलयउद्याने मलयं ना तु गिर्यंशगिरिभेदयोः । मत्सरोऽन्योदयद्वेषे तद्वत्कृपणयोस्त्रिषु ॥ ६३ ॥ Vaijayantī 7.5.63