गह्वर
gahvaraक्ली · neut.In 15 kośas: 19 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.
दरी स्यात्कन्दरोऽखातबिले तु गह्वरं गुहा ॥ १०३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
रुदितं क्रन्दितं क्रुष्टं तदपुष्टं तु गह्वरम् ॥ १४०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दरी तु कन्दरो वा स्त्री देवखातबिले गुहा ।गह्वरं गण्डशैलास्तु च्युताः स्थूलोपला गिरेः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गुहा पाषाणसन्धिः स्यात्कन्दरः कन्दरा दरी ।निकुञ्जं गह्वरं प्रोक्तं पादाः प्रत्यन्तपर्वताः ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्रन्दितं रुदितं क्रुष्टं तदपुष्टं तु गह्वरः ।शब्दो गुणानुरागोत्थः प्रणादः सीत्कृतं नृणाम् ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
… गह्वराणां तिमिरभ्राष्ट्रयोस्तथा ।राष्ट्रकुञ्जरतक्राणां वारकर्पूरयोरपि ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
उच्चैर्घुष्टं घोषणाम्रेडितं तुद्विस्त्रिः प्रोक्तं काकु वाक्ये न पुंसि ।उल्लापने स्याद्गह्वरो पुष्टशब्दोवारं वारं भाषणे चानुलापः ॥ ४५ ॥
शालिनीmetre not read in every linenearly शालिनी
genderपुंmasc.
दरी गुहा कन्दरी च कन्दरास्त्रिषु कन्दरः ।कटीरं गह्वरं त्वस्त्री स्नुः प्रस्थः सानुरस्त्रियौ ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
रक्तबीजा तु चेल्लासा गह्वरं कैरलं च तत् ।उग्रोग्रगन्धा गोलोमी जटिला शतपर्विका ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वज्राङ्गारविहारचीरसमरा ? केदारमाडम्बरंवप्रोशीरकुलीरदार्दु[233b]र-रिवत्कुस्तुंबरुर्गह्वरः ।नेत्रोपह्वरशेखरातिखरवत्स्याच्छिग्रुरार्द्रं शुनी-रः स्याद्वासर-तूबरौ सतुबरौ तद्वत्सहस्रं भवेत् ॥ ६२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
शुषिरं विवरं रन्ध्रं छिद्रं गर्ता च गह्वरम् ।श्वभ्रं रस्यं च पातालं नरकं यान्त्यमेधसः ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रैवते तूज्जयन्तः स्याद्गुहायां गह्वरं मतम् ।देवखातबिले च स्याद्दरी स्त्री कन्दरोऽस्त्रियाम् ॥ ३११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
समयकविये पारि[10]हार्यः कम्बलवाह्यकः ।संसारसीरशृङ्गारनेत्रवक्त्राणि गह्वरम् ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 य (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
विपिनं काननारण्ये गहनं गह्वरं वनम् ।आक्रीडो वातिकोद्यानमारामो राजकाननम् ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गुहा च गह्वरं नामाऽखातबिले हि कथ्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 बि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
क्रन्दितं रुदितं चैव क्रुष्टं त्रिविधमुच्यते ।तदपुष्टन्तु विद्वद्भिर्गह्वरं मन्यते सदा ॥ २५४७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अकृत्रिमे कृत्रिमे वा गिरिरन्ध्रे निगद्यते ।देवादिखाते रन्ध्रे वा गह्वरी गह्वरं गुहा ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मेखला कटकोऽस्त्री स्याद्गह्वरं तु गुहा दरी ।कन्दरः कन्दरा कुञ्जनिकुञ्जौ वा नपुंसकौ ॥ ४१२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यज्ञोपवीतोपवीते ब्रह्मसूत्रोत्तरीययोः ।गंभीरं गहनं रत्नं गह्वरं शरणं वपुः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
श्वेतं रजतेऽप्युक्तं रजतं हारे शरेऽपि किंशारुः ।दम्भेऽपि गह्वरं स्यादुपह्वरं सन्निधानेऽपि ॥ ७९१ ॥
आर्या
meaningsदम्भ
रहस्यप्युक्तवानेतच्छब्दवेदी धनञ्जयः ।निकुञ्जे तु पुमानुक्तो रभसेनाथ भेद्यवत् ॥ ६३५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
(ग्री?भी)ष्मे च दुष्प्रवेशे च गर्गरी तु स्त्रियामियम् ।दधिमन्थनपात्रे च क्षेत्रपल्ल्यां द्वयोः पुनः ॥ ६३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
doubtful
गह्वर as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् गुहागुहादम्भौ गह्वरे द्वे रहोऽन्तिकमुपह्वरे ॥ १८३ ॥ Amarakośa 3.3.183
- धरणिकोश गहनदंशनं कवचे दंशे गहनं गह्वरे वने । अवनं रक्षणे प्रीतौ निधनं कुलनाशयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.11
- कोषकल्पतरु स्वान्तस्वान्तं भवेच्चेतसि गह्वरे च प्रासे तु चण्डे च गवेधुकायाम् । कुन्तः स्त्रियां गुग्गुलुपादपे च स्यात्सल्लकीपाण्डुवधूगतश्च ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.32
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुञ्जद्वयोः पशौ कुजस्तु स्यात् पुमानङ्गारके तरौ । भूमिजे तु त्रि कुञ्जस्तु न स्त्री गह्वरदन्तयोः ॥ २३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.230
- नानार्थार्णवसंक्षेप गुहागुहा स्त्री पृश्निपर्णीति प्रसिद्धायां च वीरुधि । गह्वरे पर्वतस्यापि स्कन्दे तु स पुमान् गुहः ॥ ३५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.355
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुहरक्लीबलिङ्गं तु विज्ञेयं गह्वरे विवरेऽपि च । कुलिशस्त्वस्त्रियां वज्रे मत्स्यभेदे तु स द्वयोः ॥ ५२२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.522
- परमानन्दीयनाममाला गुहगुप्तो दासीसुते गूढे गुहः स्कन्दे च गहरे । गन्धर्वः खेचरे त्वश्वे गायने हरिणान्तरे ॥ १६० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.160
- शब्दरत्नावली स्वान्तसातिर्दानेऽवसाने च स्वान्तं गह्वरचित्तयोः । स्थितमूर्द्धे गत्यभावप्रतिज्ञाते च निश्चिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.64
- शब्दरत्नावली गहनगर्ज्जनं कोपनिनदभर्त्सनोभुजनेषु(?) च । गहनं गह्वरे दुःखे वने क्लीबं युते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.53
- शब्दरत्नावली कुहरकान्तारी नेक्षुभेदेऽस्त्री बिलदुर्गाधकानने । किशोरोऽश्वशावके स्यात्तरुणावस्थसूर्ययोः ॥ किर्मीरः कर्वुरे नागरङ्गे च कौणपान्तरे । किंशारुः शस्यशूके ना कङ्कपक्षिणि सायके ॥ कुहरः सर्पभेदेनो क्लीबं गह्वररन्ध्रयोः । कुक्कुरं ग्रन्थिपर्णे स्यात्सारमेये भवेत्पुमान् ॥ कर्पूरः कफोणौ पुंसि जानुन्यपि निगद्यते । कुञ्जरो ना कटे नागे धातक्यां पाटले स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.63
- शब्दरत्नावली गुहागुहा गर्ते सिंपुच्छी धवगह्वस्केषु च । वाहः स्याद्वन्धने कूटे बर्हं पुच्छे दलेऽस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.7
- त्रिकाण्डशेष गहनगहनं गह्वरे दुःखे वनेऽथाम्बुदमुस्तयोः । घनः युवा घनं वाद्यं चर्म स्यात्फलकत्वचोः ॥ २३७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.237
- वैजयन्ती कुञ्जक्रोडं क्ली कर्ष उत्सङ्गे सूकरे ना न नोरसि । औषधे रुजि कुष्ठोऽस्त्री कुञ्जोऽस्त्री गह्वरे हनौ ॥ २३ ॥ Vaijayantī 6.5.23
- वैजयन्ती कुहरकारणं हेतुवधयोः कारकं हिंसकेपि च । कीलालं रुधिरे तोये कुहरं गह्वरे बिले ॥ ७ ॥ Vaijayantī 7.3.7