कुक्कुर
kukkuraपुं · masc.In 21 kośas: 23 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 16 as a meaning of another word.
युवाजो वर्करोऽवौ तु मेषोर्णायुहुडोरणाः ।उरभ्रो मेण्ढको वृष्णिरेडको रोमशो हुडुः ॥ १२७६ ॥संफालः शृङ्गिणो भेडो मेषी तु कुररी रुजा ।जालकिन्यविला वेण्यथेडिक्कः शिशुवाहकः ॥ १२७७ ॥पृष्ठशृङ्गो वनाजः स्यादविदुग्धे त्ववेः परम् ।सोढं दूसं मरीसं च कुक्कुरो वक्रवालधिः ॥ १२७८ ॥अस्थिभुग्भषणः सारमेयः कौलेयकः शुनः ।शुनिः श्वानो गृहमृगः कुर्कुरो रात्रिजागरः ॥ १२७९ ॥रसनालिड्रतपराः कीलशायिव्रणान्दुकाः ।शालावृको मृगदंशः श्वालर्कस्तु स रोगितः ॥ १२८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ग (wrong syllable)
युवाजपुंवर्करपुंअविपुंमेषपुंऊर्णायुपुंहुडपुंउरणपुंउरभ्रपुंमेण्ढकपुंवृष्णिपुंएडकपुंरोमशपुंहुडुपुंसंफालपुंशृङ्गिणपुंभेडपुंमेषीस्त्रीकुररीस्त्रीरुजास्त्रीजालकिनीस्त्रीअविलास्त्रीवेणीस्त्रीएडिक्कपुंशिशुवाहकपुंपृष्ठशृङ्गपुंवनाजपुंसोढक्लीदूसक्लीमरीसक्लीकुक्कुरपुंअस्थिभुज्पुंभषणपुंसारमेयपुंकौलेयकपुंशुनपुंशुनिपुंश्वानपुंगृहमृगपुंकुर्कुरपुंरात्रिजागरपुंरसनालिह्पुंरतपरपुंकीलशायिन्पुंव्रणान्दुकपुंशालावृकपुंमृगदंशपुंश्वन्पुंअलर्कपुं
genderपुंmasc.
ग्रन्थिपर्णं शुकं बर्हं पुष्पं स्थौणेयकुक्कुरे ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कौलेयकः सारमेयः कुक्कुरो मृगदंशकः ॥ २१ ॥शुनको भषकः श्वा स्यादलर्कस्तु स रोगितः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रतिकीलो गृहमृगः कुक्कुरः क्रोधनः शनिः ।पक्ष इन्द्रमृगः श्वालः कपिलो मण्डलः शुनः ॥ ३१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दासी च दासिका प्रोक्ता प्रेष्यः(ष्य?)प्रैष्यावुभौ समौ ।दासेरदासदासेयास्तुल्याः कुक्कुरकुर्करौ ॥ २५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुक्कुरस्तु पुरोगामी रतिकीलितविग्रहः ।कृतज्ञः सरमापुत्रः सारमेय इतीर्यते ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शालावृकः शुनिः श्वानः कुक्कुरो मृगदंशकः ।व्रणोर्वुको स्थिभुक्कीषो रसनालिड्रतव्रणः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुकपुष्पं शुकं बर्हं बर्हिचूडं च पुष्पकम् ।विकीर्णकः कीर्णरोम धौतेयं कुक्कुरं च तत् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आच्छोदनं कुक्कुरस्तु कुकुरः कूकुरः शुनः ।शुनिश्च शुनकः श्वानश्चास्थिभुग्भुग्नवालधिः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हरितं कुक्कुरं पुष्पं शुकगुच्छं शुकच्छदम् ।स्थौणेयकं वह्निचूडमारामं ग्रन्थिकाऽपि च ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रतिकीलो गृहमृगः कुक्कुरः क्रोधनः शुनिः ।यक्ष इन्द्रमृगः श्वालः कपिलो मण्डलः सुनः ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कौलेयकः सारमेयो मण्डलः श्वा पुरोगतिः ।जिह्वापो ग्रामशार्दूलः कुक्कुरो रात्रिजागरः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गण्डकः खड्गकः खड्गी सैरिभो महिषोऽश्वहा ।ईहामृगो वृकः कोकः श्वा कौलेयकुक्कुरौ ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वराहः शूकरः कोलो गर्दभो रासभः खरः ।कुक्कुरः सारमेयः श्वा भषणः श्वानमण्डलः ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुकुरः कुर्करः क्रोधी कौलेयकश्च कुक्कुरः ।शालावृकः कृतज्ञश्च कपिलो वक्रवालधिः ॥ २३०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ग्रन्थिपर्णं शुकं पुष्पं वर्हिःकुक्कुरं कुक्कुरे ।शुकबर्हञ्च बर्हञ्च स्थौणेयं बर्हिपुष्पकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 रं (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कुक्कुरः श्वानभषकशुनकामृगदंशकः ।कौलेयको रन्तिदेवः सारमेयो रतव्रणः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वडूटो वरुटस्तद्वद् वरूडो वरुडोऽपि च ।भरूडो भरुडोऽप्युक्तो भरुडोऽस्थ्याशे कुक्कुरः ॥ ३१५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 शे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुक्कुराः शूरसेनीयाः कैकेया उपमोचकाः ।शाका उत्तरमाद्रेया आवर्तप्रभवा हयाः ॥ ७२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुनकः सारमेयः श्वा कौलेयो रतिकीलकः ।कुक्कुरो मण्डली योगादलर्कः सरमा शुनी ॥ ७४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
दीर्घनादी गृहमृगः कुक्कुरः क्रोधनः शुनिः ।यक्ष इन्द्रमहश्चालः कपिलो मण्डलः शुनः ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बर्हिपुष्पे ग्रन्थिपर्णं स्थौणेयं कुक्कुरं शुकम् ।शतपर्वं च मित्रञ्च कमलञ्च शिलं च तत् ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुक्कुरं ग्रन्थिपर्णे स्यात्कुक्कुरः श्वा च कीर्तितः ।दन्तुरं विषमं विद्याद्दन्तुरं चोर्ध्वदन्तके ? ॥
अनुष्टुप्
शूद्राज्जाते निषाद्यां च सुनिषण्णाह्वये पुनः ।शाके पुंसि द्वयोस्तु स्यात् कुक्कुरः शुनि नप् पुनः ॥ ५०३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsश्वन्
स्थौणेयसंज्ञके गन्धद्रव्ये द्वे तु कुरङ्गवाक् ।स्यान्महाहरिणे चापि वानरेऽप्यथ सा स्त्रियाम् ॥ ५०४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कान्तारी नेक्षुभेदेऽस्त्री बिलदुर्गाधकानने ।किशोरोऽश्वशावके स्यात्तरुणावस्थसूर्ययोः ॥किर्मीरः कर्वुरे नागरङ्गे च कौणपान्तरे ।किंशारुः शस्यशूके ना कङ्कपक्षिणि सायके ॥कुहरः सर्पभेदेनो क्लीबं गह्वररन्ध्रयोः ।कुक्कुरं ग्रन्थिपर्णे स्यात्सारमेये भवेत्पुमान् ॥कर्पूरः कफोणौ पुंसि जानुन्यपि निगद्यते ।कुञ्जरो ना कटे नागे धातक्यां पाटले स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श्व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 फो (wrong syllable)
कुक्कुर as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश मण्डलकमण्डलकं कुष्ठभेदे बिम्बेऽपि कुक्कुरे विदुः । विदूषको नटबटुर्यश्च दूषणकारकः । पिण्डीतको मदनाख्ये पादपे तगरेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 1.2.56
- धरणिकोश कपिलकपिलो मुनिभेदः स्यात्कपिलौ पिङ्गकुक्करौ । पुण्डरीकगजस्याख्या कपिला शिंशपा च गौः ॥ Dharaṇikośa 27.3.23
- धरणिकोश मण्डलमण्डलं निवहे बिम्बे देशे द्वादशराजके । मण्डलः कुक्कुरे प्रोक्तः कुष्ठभेदे च मण्डलम् ॥ Dharaṇikośa 27.3.26
- कोषकल्पतरु विलोमएलायां करके च दाडिम इति त्रय्यामथो भेषजे गोधूमो नरि नागरङ्ग उदितो व्रीहेर्विभेदेऽपि च । व्याया[34a]मो नरि पौरुषे श्रमविधौ स्याद्दुर्गसंचारके सर्पे पाशिनि कुक्कुरे नरि विलोमः स्यात्प्रतीपेऽन्यवत् ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 6.25.91
- कोषकल्पतरु शयालुक्लीबे त्वसौ वाहसकुक्कुरार्थो वातूल उक्तो नरि वातसङ्घे । वातासहे तु त्रिषु यज्ञकुण्डे दर्भे च चात्वालमुशन्ति पुं[73a]सि ॥ ४८ ॥ Koṣakalpataru 6.28.48
- नानार्थार्णवसंक्षेप पर्परीकपर्परीकस्तु ना वह्नौ भक्षे च द्वे तु कुक्कुरे । कुररे पर्परीका तु पुंस्य नापाकरे(?) त्रि तु ॥ ३५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.356
- शब्दरत्नावली शालावृककुक्कुरे वानरे फेरौ मृगे शालावृको मतः । अट्टालिकायां विवरे स्यात् शिलाटकमस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.200
- शब्दरत्नावली कृतज्ञकृतज्ञः कुक्कुरे ना तु मर्यादिन्यपि वाच्यवत् । क्षेत्रज्ञ आत्मनि छेके विदग्धे कृषकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.10.4
- शब्दरत्नावली जिह्वापकुतपोऽस्त्री कुशे वाद्ये दौहित्रे छागकम्बले । दिवसस्याष्टमांशे च भवेद्दिनकरे पुमान् ॥ कुणपः पूतिगन्धौ स्याच्छवे स्त्री शारिकादिषे । जिह्वापः कुक्कुरे व्याघ्रे मार्जारे भल्लुकेऽपि च ॥ प्रतापः पुंसि तापे स्याच् शौर्ये तीक्ष्णांशुतेजसि । रक्तपा स्त्री जलोकायां डाकिन्यां राक्षसे पुमान् ॥ विटपोऽस्त्री वृक्षशाखाविस्तारे पल्लवेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.18
- शब्दरत्नावली प्रखरनिकारः स्यात्तिरस्कारे धान्योत्क्षेपणकेऽपि च । निष्ठुरं निर्भरे सारे निर्लज्जे कठिनेऽन्यवत् ॥ प्रवरं गोत्रसन्तत्योः क्लीबं श्रेष्ठेऽभिधेयवत् । प्रखरो वाजिसन्नाहकुक्कुराश्वतरेषु ना ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.81
- शब्दरत्नावली विश्वकद्रुवातपुत्रो महाधूर्त्ते भीमसेने हनूमति । विश्वम्भरो हरौ शक्ते पृथिव्यामपि च स्त्रियाम् ॥ विश्वकद्रुः खले ध्वाने खेटकुक्कुरयोरपि । विभावरी तु वक्रस्त्री कुट्टानी यामिनीषु च ॥ विवादवस्त्रमुण्ड्याञ्च मौखर्यनिरतस्त्रियाम् । शतपुत्रो मयूरे स्याद्धार्वाघाटे तु सारसे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.144
- शब्दरत्नावली मण्डलस्यात्पुमान् कुक्कुरेऽपि स्यात्रिषु बिम्बः पोरपि । मञ्जुलो जलरङ्कौ स्यान्निकुञ्जे ललिते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.83
- त्रिकाण्डशेष सूचकशीधौ च शीधुपाने च सरकोऽस्त्र्यथ जन्मनि । सूतकं पारदेऽप्यऽस्त्री सूचकौ खलकुक्कुरौ ॥ ४७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.47
- त्रिकाण्डशेष रतनारीचकुक्कुरे रतनारीचः शीत्कारे वरयोषिताम् । केतुग्रहे तु विकचो वीचिः सुखतरङ्गयोः ॥ ७८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.78
- त्रिकाण्डशेष कृतज्ञअज्ञस्त्रिषु जडे मूर्खे कृतज्ञः कुक्कुरेऽपि च ॥ ८९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.89
- त्रिकाण्डशेष शयालुशालिर्गन्धमृगे धान्ये शयालुः कुक्कुरेऽलसे । शकलं वल्कले खण्डे शीतलः शिशिरेऽनिले ॥ ४०९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.409