कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

पुष्प

puṣpaक्ली · neut.

In 25 kośas: 46 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 68 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.251 · p. 24
राका तु सरजाः कन्या स्त्रीधर्मः पुष्पमार्तवम् ।रजस्तत्कालस्तु ऋतुः सुरतं मोहनं रतम् ॥ ५३६ ॥संवेशनं संप्रयोगः संभोगश्च रहो रतिः ।ग्राम्यधर्मो निधुवनं कामकेलिः पशुक्रिया ॥ ५३७ ॥व्यवायो मैथुनं स्त्रीपुंसोर्द्वंद्वं मिथुनं च तत् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य वनस्पतिकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.5.21 · p. 44
विस्तारविटपौ तुल्यौ प्रसूनं कुसुमं सुमम् ॥ ११२४ ॥पुष्पं सूनं सुमनसः प्रसवश्च मणीवकम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अभिधानचिन्तामशिलोञ्छ Abhidhānacintāmaśiloñcha · जिनदेवमुनीश्वर मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaśiloñcha 3.40 · p. 2
पुष्पे कुसुममप्युक्तं पशुधर्मोऽपि मोहने ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वनौषधिवर्गः Amarakośa 2.4.31
स्त्रियः सुमनसः पुष्पं प्रसूनं कुसुमं सुमम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वनौषधिवर्गः Amarakośa 2.4.132
ग्रन्थिपर्णं शुकं बर्हं पुष्पं स्थौणेयकुक्कुरे ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.31
विप्रश्निका त्वीक्षणिका दैवज्ञाथ रजस्वला ।स्त्रीधर्मिण्यविरात्रेयी मलिनी पुष्पवत्यपि ॥ २० ॥ऋतुमत्यप्युदक्यापि स्याद्रजः पुष्पमार्तवम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.186 · p. 23
पुष्पं प्रसवः कुसुमं प्रसूनकं सुमनसः समाख्याताः ।कोरकजालककलिकाकुड्मलमुकुलानि तुल्यानि ॥ १८६ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर द्वादशोपदेशः Bālaprabodhikā 12.202 · p. 84
वार्क्षिकं कानने तु स्याद्वृक्षे तु वसुविष्टिका ।लतायां वल्लरी वल्ली पुष्पे सूनं मणीचकम् ॥ २०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 42 · p. 4
फले कोहलकं पुष्पं पटोले रोहिणीशिशुः ।ज्योत्सी कोशातकी जाली सुषवी राजवल्लरी ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 50 · p. 5
पुष्पे मणिचकं सूनं फले सस्यं तु पिप्पलम् ।धान्ये स्यादक्षतं सित्यं व्रीहिर्वरिरितीर्यते ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.43 · p. 24
उच्चभाला मरुण्डा स्यात्षण् रजः पुष्पमार्त्तवम् ।स्त्रीधर्मो ना रजोऽपि स्यादथ जाया कुटुम्बिनी ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.32 · p. 252
मकुले पुंसि वा क्लीबे बहुत्वे सुमनः स्त्रियाम् ।स्यात् क्लीबे सुमनं पुष्पं प्रसूनं कुसुमोऽस्त्रियाम् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.269 · p. 278
मदनोऽपि सदातारमुक्ताभ्यः पुष्प इत्यपि ।अट्टहासो मनोज्ञः स्याद्वनहासोऽथ शाम्भवः ॥ २६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.74 · p. 469
शुभावद्यहृषीकाणां शुक्लस्य जलपुष्पयोः ।दलांशुकमनोदारुविलपिच्छधनुर्युधाम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.97 · p. 472
वृन्दतुन्दपदानां च निम्नस्य शिल्पतल्पयोः ।पुष्पान्तरीपकूर्माणां त्रिविष्टपपरीपयोः ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.38 · p. 138
पुष्पं प्रसूनं सूनं च सुमं कुसुममस्त्रियाम् ।मणीचकं चाथ पुंसि परागः पुष्पजं रजः । [21b] ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.51 · p. 206
ऋतुमत्यप्युदक्यावीः स्त्रीधर्मिण्यार्तवः पुनः ।[77a]स्त्रीधर्मश्च रजः पुष्पमृतुस्तत्समयो भवेत् ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.41 · p. 257
हलाहश्चित्रितो वाजी पुष्पाण्यङ्गेषु बिन्दवः ।सारस्तु वर्णमिश्रत्वमावर्तो रोमसंस्थितिः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नपुंसकाधिकारः Koṣakalpataru 4.3.81 · p. 104
शैलेय-सृक्कत्त्वचभेषजानांस्थानाञ्जन-द्वार-शुकच्छदानाम् ।ह्रीबेर-पुष्पान्तिक धन्व-वल्क-कुसुम्भ-कल्कौमक-पद्मकानाम् ॥ ८१ ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नपुंसकाधिकारः Koṣakalpataru 4.3.3 · p. 106
तल्पं शयने शिल्पंपुष्पं कूर्पं त्रिविष्टपं रूपम् ।अविचयरिपं(?) शुम्बंनिकुरम्बं स्यात्कुरुम्बशुल्बे च ॥ ३ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र वृक्षकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 1.101 · p. 56
सुगन्धिर्नीलनिर्यासस्तिष्यः पुष्पोऽलकप्रियः ।स तु द्विधा शिखिग्रीवः श्रेष्ठो गोमूत्रकोऽधमः ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र वृक्षकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 1.169 · p. 93
हरितं कुक्कुरं पुष्पं शुकगुच्छं शुकच्छदम् ।स्थौणेयकं वह्निचूडमारामं ग्रन्थिकाऽपि च ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 80 · p. 40
पुष्पं सुमनसः फुल्लं लतान्तं प्रसवोद्गमौ ।प्रसूनं कुसुमं ज्ञेयम् तदाद्यस्त्रशरः स्मरः ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.14 · p. 7
अस्त्रचापेषवश्चास्य पुष्पाणि जगदुर्बुधाः ।इति श्रीपरमानन्दः कामवर्गमभाषत ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.36 · p. 56
माढिर्दलस्था शुङ्गा विस्तारे विटपः पुमान् ।पुष्पं मणीवकं सूनं प्रसवः कुसुमं समम् ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ल (syllables merged)
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.200 · p. 126
रजः पुष्पं स्त्रियो धर्म आर्तवं मोहनं रतम् ।सुरतं संप्रयोगश्च संवेशनं रहोरती ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास नपुंसकलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.3.92 · p. 222
निशान्तं कुसिदं निम्नमन्तरीपं त्रिविष्टपम् ।परीपपुष्पशुल्बानि कुटुम्बनिकुरम्बके ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट पाताललोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 3.29 · p. 126
संवरं शम्बरं चापि संभारं सर्वतोमुखम् ।पुष्पं च मेघपुष्पं च रसं घनरसं तथा ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त वृक्षलतौषधिमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.4.153 · p. 11
मुकुलः कुलमानाग्रो गुच्छस्तबकगुच्छलौ ।प्रसूनं कुसुमं पुष्पं वृन्तं प्रसवबन्धनम् ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति धरावर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.3.135 · p. 15
वल्ली प्रतानिनी वीरुद्व्रततिर्वल्लरी लता ।पुष्पं प्रसूनं कुसुमं सूनं सुमनसः सुमम् ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति अङ्गवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.1.48 · p. 24
नासानामग्रतः पुष्पमाभरणं च मौक्तिकम् ।अञ्जनं कज्जलं चैव ताम्बूलं मुखरञ्जनम् ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.855 · p. 127
आर्त्तवं कुसुमं पुष्पं स्त्रीधर्मश्च रजस्तथा ॥ ८५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि वनस्पतिकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.5.1976 · p. 326
कुसुमं प्रसवः पुष्पं सूनं सुमनसः सुमम् ॥ १९७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि वनस्पतिकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.5.2137 · p. 352
करीरादिद्रुमपुष्पं पुष्पं हि कथ्यते पुनः ।भूच्छत्राकस्य कन्दं वै कवकं मन्यते बुधैः ॥ २१३७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.33 · p. 59
पुष्पं प्रसूनं सूनञ्च प्रसवः कुसुमं सुमम् ।स्त्रियः सुमनसश्चापि सुमनश्च नपुंसकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.148 · p. 68
ओड्रपुष्पं रक्तपित्तं जवापुष्पं जवा यवा ।स्यात् पुष्पं वज्रपुष्पञ्च तिलपुष्पे निगद्यते ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.252 · p. 76
मूलपत्रकरीराग्रफलकाण्डविरूटकम् ।त्वक् पुप्पं कवकञ्चैव शाकं दशविधं स्मृतम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.157 · p. 93
अव्यात्रेयी ऋतुमती पुष्पहासा रजस्वला ।ऋतुः स्यात् कुसुमं पुष्पमार्तवञ्च रजोरजम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.81 · p. 224
शिखिग्रीवे तुच्छाञ्जनतुच्छे पुष्पाञ्जने पुनः ।पौष्पकं पुष्पकं पुष्पं पुष्पकेतुवदाढकी ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 च्छा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.132 · p. 229
किसलयं द्वयं दन्त्यं, पुष्पे सुमनसः स्त्रियां ।भूम्नि सुमना ऐक्येऽपि प्रसूनं सून-सूनके ॥ १३२ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.228 · p. 237
शुकबर्हं बर्हिः पुष्पं पुष्पं स्पृकौषधौ पुनः ।कोटीवर्षा कोटिवर्षा कोटिर्माला मरुद्युता ॥ २२८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्हं (syllables merged)
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वनाध्यायः Śabdaratnākara 2.3.450 · p. 59
मुकुलोऽस्त्री कुड्मलोऽस्त्री वल्लरी मञ्जरी स्त्रियौ ।गुलुच्छगुच्छस्तबकाः पुष्पं तु कुसुमं सुमम् ॥ ४५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1042 · p. 130
पुष्पं सखी वयस्याली दूती संचारिका समे ।गर्भिण्यापन्नसत्त्वा स्यादन्तर्वत्नी च गुर्विणी ॥ १०४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दार्णव Śabdārṇava · वाचस्पति Śabdārṇava 96 · p. 536
पुष्पोऽस्त्री ॥ ९६ ॥
genderपुंक्लीm. n.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.18 · p. 46
पत्रमध्यसिरा माढिः पुष्पोऽस्त्री कुसुमं सुमम् ।मणीचकं प्रसूनं च सूनं सुमनसः स्त्रियः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.16 · p. 174
ऋतुः पुंस्यार्तवं रक्तं पुष्पं चाथानृतुर्वधूः ।निष्कलापन्नसत्त्वा तु स्त्र्यन्तर्वत्नी च गर्भिणी ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास पार्धश्लोकः Dharaṇikośa 20.2.4 · p. 132
तापौ हृत्तापसंतापौ तापी नद्यन्तरे स्मृता ।पुष्पं स्त्रीरजसि ज्ञेयं प्रसूनप्रविकाशयोः ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.788 · p. 110
पुण्ड्रा पुष्पं तु कुसुमे क्लीबमन्ये तु पुंस्यपि ।आर्तवे योषितां ना तु विकासे स्त्री तु पुष्प्यसौ ॥ ७८८ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.19.286 · p. 198
भेकचण्डालयोः प्लक्षे वारिवायसशब्दयोः ।पुष्पं याने कुबेरस्य कुसुमे स्त्रीरजस्यपि ॥ २८६ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.19.287 · p. 198
नेत्ररोगे विकाशे च पक्षः पिच्छे ग्रहे च ये ।विरोधे केशहस्ते च साध्ये मासार्धपार्श्वयोः ॥ २८७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश पान्ताः Śabdaratnāvalī 7.21.10 · p. 248
पुष्पां विकाशे कुसुमे कान्तारजसि न द्वयोः ।रूपं सौन्दर्ये स्वभावे मानके निनदे पशौ ॥
अनुष्टुप्

पुष्प as a meaning in nānārtha verses