कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

निष्कुट

niṣkuṭaपुं · masc.

In 12 kośas: 14 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य वनस्पतिकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.5.3 · p. 44
निष्कुटस्तु गृहारामो बाह्यारामस्तु पौरकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य वनस्पतिकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.5.1113 · p. 44
आक्रीडः पुनरुद्यानं राज्ञां त्वन्तःपुरोचितम् ॥ १११२ ॥तदेव प्रमदवनममात्यादेस्तु निष्कुटे ।वाटी पुष्पाद्वृक्षाच्चासौ क्षुद्रारामः प्रसीदिका ॥ १११३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 प्र (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 द्वृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वनौषधिवर्गः Amarakośa 2.4.1
महारण्यमरण्यानी गृहारामास्तु निष्कुटाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.182 · p. 23
स्कन्धादधः प्रकाण्डः स्यात्प्रघाणः स्कन्ध उच्यते ।स्कन्धशाखा तु शाला स्यान्निष्कुटः कोटरः स्मृतः ॥ १८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.4 · p. 248
गृहारामो निष्कुटः स्याद्वाह्यारामस्तु पौरकः ।प्रधानगणिकादीनामारामे पुष्पवृक्षयोः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.4 · p. 134
गृहारामा निष्कुटाः स्युः पल्याटा अथ पौरकाः ।बहिर्गृहाच्छून्यवाटी भृष्टीः क्षुद्रप्रसीदिका ।आक्रीडोऽस्त्री तथोद्यानं राज्ञां[19a]साधारणं वनम् ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1038 · p. 138
निष्कोशः कोशहीने स्यात् कुक्षिमध्ये तु हस्तिनः ।पुंल्लिङ्गो भाषितः सद्भिर्गजशास्त्रे च निष्कुटः ॥ १०३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.21 · p. 54
अथोपवनमाख्यातमपपूर्वं वनं स्मृतम् ।आरामः कृत्रिमारण्ये गृहारामस्तु निष्कुटः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि वनस्पतिकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.5.1950 · p. 321
निष्कुटः स्याद्गृहारामो बाह्यारामस्तु पौरकः ।आक्रीडः स्यात् तथोद्यानं राज्ञां त्वन्तःपुरोचितम् ॥ १९५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.1 · p. 57
अरण्यमटवी दावो दवो गहनकाननम् ।अटविर्झाटगुहिनवनं विपिनभीरुकम् ।अरण्यानी महारण्यं गृहारामास्तु निष्कुटाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वनाध्यायः Śabdaratnākara 2.3.437 · p. 58
कृत्रिमं वनमाराम उद्यानोपवने समे ।राज्ञां तु वनमाक्रीडो वेश्मारामस्तु निष्कुटः ॥ ४३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव पुरवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 2.2.5 · p. 34
वासागारं भोगगृहं कन्यापत्न्याटनिष्कुटाः ।देवीगृहं तु वलभी लयनं सौगतालयः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.3 · p. 45
तदेव राज्ञ उद्यानमाक्रीडश्चाथ तस्य तत् ।सान्तःपुरस्य प्रमदावनं गेहस्य निष्कुटः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.14 · p. 46
चोचं वल्कं च सारस्तु मज्जा स्नावः किनाटकम् ।निष्कुटः कोटरो न स्त्री विदलं दारु पाटितम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध अनेकार्थकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.816 · p. 94
दुर्गमार्गेऽपि कान्तारं गृहवाट्यां च निष्कुटः ।रूपं मृगेऽपि विज्ञेयं बभ्रुः स्यान्नकुलेऽपि च ॥ ८१६ ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ टान्ताः Koṣakalpataru 6.10.28 · p. 182
वार्ताकपुष्पे जकुटो यमोत्थेऽस्त्री सारमेये त्रपुसीसयोस्तु ।स्यात्पिच्चटो दृष्टिगदेऽथ वाट्यांक्षेत्रे कपाटे नरि निष्कुटः स्यात् [272a] ॥ २८ ॥
इन्द्रवज्रा
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् पुंल्लिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.106 · p. 20
गृहे बहूनामेकत्रकरणे परमात्मनि ।निष्कुटस्तु गृहारामे कवाटे च प्रकीर्तितः ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1039 · p. 138
गृहागमे पुमांस्त्रिस्तु निष्क्रान्तादौ कुटादथ ।एलायां निष्कुटी स्त्री स्यान्निष्क्रान्तादौ कुटेस्त्रिषु ॥ १०३९ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश टान्ताः Śabdaratnāvalī 7.11.47 · p. 202
दयाशून्ये च तीव्रे च मत्ते च निष्प्रयोजने ।निष्कुटः पुंसि केदारे गृहीय्यानकपाटयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.98 · p. 124
धाराटौ चातकहयौ कपाटेऽपि च निष्कुटः ।कोटरेऽप्यथ पट्टः स्यात्फलके नृपशासने ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्

निष्कुट as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु कुतपअर्केऽनले स्यादुषपोऽथ मान- भेदे मुनौ ना कुटपस्तथैव । स्यान्निष्कुटेऽथो कुतपः स्त्रियां न दिनाष्टमांशे च[26b]कुशे च वाद्ये । स्यात्कम्बलेऽजस्य पुमांस्तु सूर्ये स्वसुश्च पुत्रेऽ प्युलपस्तु न स्त्री । वीरुद्गतो ना तु मृदौ तृणे स्या- च्चन्द्रे पुमान्स्यादुडुपः प्लवेऽस्त्री । विटाधिपे ना विटपोऽस्त्रियां तु स्कन्धोर्ध्वशाखासु तरोस्ततौ च । स्यात्पल्लवे चाथ निशाचरे ना स्याद्रक्तपः स्त्री नुवि( ? )पादपस्तु । स्यात्पादपीठे च तरौ च पुंसि स्त्री पादुकायां महिषे त्वनूपो ऽम्बुप्रायदेशे तु विशेष्यलिङ्गः । स्यात्पूतिगन्धे कुणपः शवेऽस्त्री न स्त्री तथावाप इहालवाले ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.22.13
  • परमानन्दीयनाममाला कुटपकुटपस्तु मुनौ माने निष्कुटे काश्यपो मुनौ । मीनेऽथ काश्यपी नद्यां कबरं लवणाम्लयोः ॥ १३३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.133